کوه کورک یکی از مهم‌ترین و استراتژیک‌ترین کوه‌های منطقه است؛ اگر هر نیروی نظامی بر کل کوه تسلط داشت، شهر رواندز و دشت اطراف دیانا که حوضه سوران نامیده می‌شود، در معرض حملات ارتش قرار می‌گرفت. برای نیروی دیگر حفظ منطقه دشوار می‌شد. با این حال، ارتش عراق پیش‌تر نیروهای خود را از حامیه رواندز و روستای بالک خارج کرده بود. اما منطقه سپیلک، در غرب شهر خلیفان، و قله کوه کورک تخلیه نشده بود.
در آغاز جنگ 1974، نیروهای پیشمرگه حملات متعددی را آغاز کردند اما نتوانستند پیروز شوند. ارتش عراق که به تسلیحات برتر مجهز بود، با موفقیت از منطقه دفاع کرد.
موقعیت جغرافیایی کوه کورک به عنوان جداکننده‌ای بین علی‌بگ و کوه گوراِزی عمل می‌کند. در آوریل 1974، پیشمرگه‌ها در جریان حمله‌ای به گورز، مواضع ارتش عراق را با موفقیت تصرف کردند. با وجود تلاش‌های متعدد ارتش عراق برای بازپس‌گیری آن و گسترش پیشروی‌های خود به دشت دیانا و منطقه بالکایتی، آن‌ها نتوانستند موفق شوند.
ارتش عراق قصد داشت از طریق جاده همیلتون از جناح دره علی‌بگ پیشروی کند. با این حال، پیشمرگه‌ها هدفشان حفظ خط نبرد و جلوگیری از حمله ارتش عراق با مین‌گذاری جاده‌ها و آماده‌سازی برای تخریب پل‌ها بود. این کار مانع از عبور تانک‌ها و خودروهای زرهی ارتش عراق می‌شد.
در طول حمله، پیشمرگه‌ها چندین پل را در جاده تخریب کردند. سربازان مشغول تعمیر پل‌ها شدند در حالی که بخش مهندسی مین و مواد منفجره ارتش، مین‌ها را پاکسازی و جاده‌ها را باز کرد. در همین حال، ارتش عراق توسط توپخانه نیروهای انقلابی از مناطق مرتفع کوه‌های بالکیان و باپشتیان گلوله‌باران شد. با وجود این حمله نافرجام، رهبران ارتش با راهنمایی مشاوران روس، طرح جدیدی برای ادامه تهاجم خود طراحی کردند.
در طول ماه آوریل، ارتش عراق حمله‌ای را به مواضع پیشمرگه‌ها در دامنه‌های کورک در بالای آبشار بکحال و سَرِ چیا آغاز کرد. آن‌ها با کمک هواپیماهای جنگی، سلاح‌های سنگین و سربازان متعدد توانستند برخی مناطق از جمله دارقاسپ و گور نوک را تصرف کنند که منجر به تلفات در هر دو طرف شد. با وجود این، پیشمرگه‌ها مقاومت کردند و با موفقیت ارتش عراق را از آن مناطق بیرون راندند. در آوریل 19، 1974، آن‌ها ضدحمله‌ای را آغاز کردند و کنترل مواضع خود را بازپس گرفتند.
در اوت 8، 1974، سپهبد اسماعیل طه نعیمی فرماندهی ارتش عراق را در یک تهاجم گسترده علیه کوه‌های کورک و گوراز بر عهده داشت. هدف این بود که با شکستن مواضع پیشمرگه‌ها، رواندز و دشت دیانا را تصرف کنند. به دلیل زمین‌های صعب‌العبور، ارتش عراق نتوانست به تانک‌ها و خودروهای زرهی تکیه کند. نیروهای پیشمرگه مقاومت شدیدی نشان دادند و ضدحمله کردند که منجر به شکست و عقبنشینی ارتش عراق شد. در میدان نبرد 400 جسد از ارتش عراق باقی ماند، در حالی که شش پیشمرگه در این نبرد جان باختند. شایان ذکر است که توپخانه انقلاب، تحت فرماندهی حالی دولمری، نقش مهمی در شکست حمله ارتش عراق ایفا کرد.
ارتش عراق از این شکست دست نکشید اما استراتژی خود را تغییر داد. ارتش عراق طرحی را اندیشید که فراتر از تصور پیشمرگه‌ها بود—تحت فرماندهی سرهنگ دوم عبدالوهاب، ارتش عراق جاده‌ای را از بالای کوه کورک در تاریکی شب تعمیر کرد. یعنی بین کورک و بکحال، که از بولدوزرهای سنگین برای حذف تخته‌سنگ‌ها و باز کردن راه برای تانک‌های زرهی استفاده کردند.
در ساعات اولیه اوت 18، 1974، ارتش عراق پیاده‌نظام کوهستانی 5 تیپ 4 و گردان تانک 2 نیروی زرهی 8 را که به تانک‌های شوروی T55 و خودروهای زرهی آمریکایی M113 مجهز بودند، برای آغاز حمله مستقر کرد. آن‌ها از کوه پایین آمدند و به سمت جاده منتهی به بکحال پیشروی کردند.
ارتش عراق برتری به دست آورد و باعث شد پیشمرگه‌ها عقبنشینی کرده و مواضع خود را تخلیه کنند. سپس توپخانه ارتش عراق وارد شهر رواندز شد. علاوه بر این، ارتش عراق به سمت تیربار سنگین واقع در پایین کوه باپشتی که بر دره علی‌بگ مشرف بود، حرکت کرد. هدف آن‌ها پشتیبانی از نیروهای پیشمرگه مستقر در کوه گوراز، دره علی‌بگ و تپه کورک بود. با این حال، در دره علی‌بگ، تیربار سنگین به چالشی بزرگ برای سربازان ارتش عراق تبدیل شد که قادر نبودند کانی ماران واقع در داخل دره را ترک کنند. متأسفانه، سه پیشمرگه زمانی که از وضعیت بی‌خبر بودند و توپ‌های ارتش عراق به آن‌ها رسید، به اسارت درآمدند.
ارتش عراق درگیر نبردی پنج ماهه برای بازپس‌گیری مناطق رواندز و دیانا بوده است. نیروهای پیشمرگه مجبور به عقبنشینی از کوه گوراز شدند و در نهایت به پشت دیانا عقبنشینی کردند. نیروهای پیشمرگه همچنین از دامنه‌های کوه کورک در بکحالی به باناکاول و بارزه عقبنشینی کردند، جایی که خط دفاعی خود را در دره اکویان، هندرین، زوزک و تنگه عمر آقا مستقر کردند.
منابع:- ( ) مصاحبه با قادر حسن سیتکانی، پیشمرگه انقلاب سپتامبر 31/12/2022.
- غازی عادل گردی، پیشمرگه‌ای در خدمت بارزانی ... حجی بیروخی، جلد اول، چاپ دوم، 2020، ص 446-448.
- سنگر ابراهیم خوشناو، رویدادهای نظامی انقلاب سپتامبر 1970-1975، چاپ اول، اربیل، 2022، ص 201.
- مصاحبه نوری حمدامین حسن، پیشمرگه انقلاب سپتامبر، آرشیو دایره‌المعارف.
- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، جلد سوم، بخش دوم، چاپ اول، اربیل 2004، ص 157.
- مصاحبه: محمد عزیز عمر، پیشمرگ انقلاب ایلول، 18/1/2023.