رژیم بعث به رهبری صدام حسین، با بهره‌گیری از آن آیه، آن نام را برای حمله نظامی و ویرانی کردستان و مردم غیرنظامی کرد به کار برد، سال ١٩٨٨ نیروهای نظامی و جاش‌های دوران رژیم بعث که متشکل بودند از: سپاه یکم که مقر آن در شهر کرکوک بود، سپاه پنجم که مقر آن در اربیل بود، نیروی هوایی، نیروهای ویژه، کماندوها، مدیریت‌های امنیت و اطلاعات، یگان‌های ویژه تسلیحات شیمیایی و بیولوژیکی، اطلاعات نظامی و تمامی نهادهای دیگر شرکت کردند، این عملیات نظامی به فرماندهی علی حسن مجید، پسرعموی صدام حسین، علیه مردم کردستان انجام شد.

اگرچه تاریخ عملیات انفال مردم کرد به اواسط دهه هفتاد قرن گذشته بازمی‌گردد، رژیم وقت عراق حدود ٤٠ هزار فیلی را از عراق اخراج کرد که چندین نسل در نزدیکی بغداد و خانقین زندگی می‌کردند و وانمود کردند که آنها ایرانی هستند. از سال ١٩٧١ تا ١٩٨٠ بیش از ٢٠٠ هزار کرد فیلی توسط حکومت عراق از زادگاه خود دور شدند. در سال ١٩٨٠ رژیم بعث مبلغی پول به عنوان پاداش به شهروندانی می‌داد که از فیلی‌ها جدا می‌شدند یا خود را از آنها مبری می‌دانستند.

همچنین در ٣١ ژوئیه ١٩٨٣ رژیم بعث با نیروی بسیار زیادی هر یک از مجتمع‌های قوش‌تپه، بحرکه، حریر و دیانا را محاصره کرد و در عملیاتی بی‌رحمانه هشت هزار شهروند غیرنظامی بارزانی را به سمت بیابان‌های عراق راند و به وحشیانه‌ترین شکل و به دور از هرگونه ارزش دینی و عرف انسانی در نوگره سلمان شهر سماوه زنده‌به‌گور کرد. انفال بارزانی‌ها یکی از جنایاتی بود که در تاریخ بشریت کم‌نظیر است و یکی از جنایات بزرگ محسوب می‌شود.

آن جنایات نسل‌کشی تا سال‌های (١٩٨٦-١٩٨٨) بدون نام‌گذاری ادامه یافت. سپس رژیم بعث رسماً واژه انفال را به عنوان نامی برای پروسه نسل‌کشی کردها در عراق تعیین کرد. از آن پس آن نام برای حمله نظامی جهت ویرانی کردستان و نابودی مردمش به کار رفت و از آن جهت علی حسن مجید مال و دارایی ملت کرد را برای ارتش، جاش‌ها و خودفروشان کرد حلال کرده بود و فرمان غارت و مصادره اموال شهروندان کرد را برای ارتش صادر کرد. در آن عملیات حدود ١٨٢,٠٠٠ هزار مردم غیرنظامی کرد قربانی شدند و ناپدید و زنده‌به‌گور شدند.

مراحل انفال کردها

اگرچه همانطور که اشاره کردیم، سرآغاز عملیات انفال به سال ١٩٧٠ بازمی‌گشت، که با اخراج و دستگیری کردهای فیلی آغاز شد، اما به طور رسمی در سال ١٩٨٨ پس از پایان جنگ هشت ساله بین عراق و ایران (١٩٨٠-١٩٨٨) در هشت مرحله علیه مردم غیرنظامی کرد اجرا شد:  

مرحله اول

مرحله اول که به (انفال دره جافایتی) معروف است، در ٢٣ فوریه ١٩٨٨ به رهبری سلطان هاشم، وزیر دفاع و با شرکت تیپ ٦٠ نیروی نظامی به سوی روستاهای سرگلو و برگلوی دره جافایتی و دوکان، بنگرد، چوارتا، قلاچولان، سرچنار، سورداش، زاب کوچک، ازمر، سوسه، ماوت آغاز شد، در آن عملیات رژیم بعث چندین نوع سلاح سنگین علیه مردم آن مناطق به کار برد. در نتیجه آن عملیات رژیم چندین روستا و منطقه ویران و نابود شدند، در ١٨ مارس ١٩٨٨ پایان یافت.

مرحله دوم

مرحله دوم که به (انفال قره‌داغ) معروف است، در ٢٢ مارس ١٩٨٨ مناطق کوه گله‌زرد، بازیان، قره‌داغ، دربندیخان، زرایان، عربت و روستاهای تکه، سیوسینان، سگرم، دربندباسره، قوبی قره‌داغی را در بر گرفت. رژیم بعث با سلاح شیمیایی آن عملیات را آغاز کرد، در آن عملیات بیش از ٨ هزار مردم غیرنظامی منطقه کوچانده شدند. سپس جوانان و مردان را از زنان و سالمندان جدا کردند و به زندان نوگره سلمان شهر سماوه فرستادند. آن مرحله در ١ آوریل ١٩٨٨ پایان یافت.

مرحله سوم

مرحله سوم، که در عین حال به آن انفال گرمیان نیز می‌گفتند، از ٧ تا ٢٠ آوریل ١٩٨٨ سه منطقه گرمیان را در بر گرفت، آن مرحله گسترده‌ترین حمله و یورش به منطقه بود، مناطق دوزخورماتو، قادرکرم، کلار، کفری، چمچمال، تیله‌کو، پیباز، سنگاو، دربندیخان، قره‌هنجیر، تکه و بخشی از منطقه آغجلر را در بر گرفت، آن مرحله از انفال از همه مراحل دیگر فاجعه‌بارتر و پرخسارت‌تر بود از هر لحاظ، چرا که حدود ٨٠ هزار مردم غیرنظامی کرد در آن انفال شدند.

مرحله چهارم

انفال مرحله چهار، یا انفال حوزه زاب کوچک، در ٣ مه ١٩٨٨ آغاز شد و پس از تکمیل جنایات انفال سه که بیشترین قربانی را داشت. آن عملیات حوزه زاب کوچک را در بر گرفت، خط مرزی بین دو استان کرکوک و اربیل را تشکیل می‌دهد، همچنین جنوب راه بین کویه و دریاچه دوکان و مناطق شوان، شیخ بزینی، دشت کویه، گوپته‌په، عسکر، دیگله و آلتون‌کوپری را نیز در بر گرفت.

مرحله چهارم انفال با شیمیایی‌باران روستای گوپته‌په آغاز شد، ابتدا هواپیماهای جنگی بمب شیمیایی بر سر مردم منطقه باراندند، قربانیان آن روستا حدود ٣٠٠ نفر بودند، روستای عسکر نیز با ٨ بمب شیمیایی بمباران شد، همزمان آب سد دوکان را رها کردند تا مردم نتوانند عبور کنند و نجات یابند. آن مرحله در ٨ مه همان سال پایان یافت.

مرحله پنجم

مرحله انفال پنج و شش و هفت در ١٥ مه ١٩٨٨ آغاز شد، آن مرحله دره کوه‌های شقلاوه و رواندز را در بر گرفت، چندین هواپیما با گاز شیمیایی روستاهای نازنین، کاموسک، سپینداره، علیاوه، سماقولی را بمباران کردند و به دلیل آن شمار زیادی از ساکنان آن روستاها شهید شدند. در ٧ ژوئن عملیات انفال پنج پایان یافت.

مرحله ششم و هفتم

در ٢٦ ژوئیه ١٩٨٨ آغاز شد، آن مرحله مناطق دره بالیسان و دره ملکان و دره ورتی و حیران و سماقولی را در بر گرفت، رژیم بعث با سلاح شیمیایی منطقه را بمباران کرد، در میان عملیات‌های پنج و شش و هفت ٥٢ روستا در ناحیه خلیفان و رواندز و خوشناوتی ویران شدند. آن دو مرحله در ٢٦ اوت ١٩٨٨ پایان یافت.

مرحله هشتم و پایانی

مرحله هشتم یا انفال بادینان، در ٢٥ اوت ١٩٨٨ پس از توقف جنگ عراق و ایران در منطقه بادینان آغاز شد. این یورش با حمله شیمیایی به منطقه زیرشکان در مرز عراق و ترکیه شروع شد و مناطق دهوک، زاخو، آمدی، کانی ماسی، زیوه، اتروش، زاویته، شیخ‌ان و آکره را در بر گرفت. این مرحله از انفال شاهد شدیدترین حملات بمب‌های شیمیایی بود، اما شمار قربانیان نسبت به آن بمباران‌های متراکم کمتر بود، چرا که نیروهای پیشمرگه در منطقه پیشتر مردم را آگاه کرده و توصیه‌های دفاع شخصی به آن‌ها داده بودند، تنها خسارات مادی و دامی فراوانی به مردم وارد شد، گوسفندان و احشام تلف شدند و مزارع کشاورزان نیز به دلیل تأثیرات شیمیایی از تولید بازماندند. این مرحله تا ٦ سپتامبر ١٩٨٨ ادامه داشت.

منبع:

١- آرشیو هیئت دانشنامه پارتی دیموکراتی کوردستان.