در سال ١٩٦٨، عراق در وضعیت سیاسی ویژهای به سر میبرد و در مدت چند روز شاهد دو کودتای نظامی بود. ١٧ و ٣٠ ژوئیه تاریخهایی بودند که بعثیها در آن رژیم رئیسجمهور عبدالرحمن عارف و نخستوزیر عبدالرزاق نایف را سرنگون کردند و برای دومین بار قدرت را در عراق به دست گرفتند، و در این مدت هیچ جنگی بین نیروهای پیشمرگه انقلاب و نیروهای دولتی تا پایان سال ١٩٦8 وجود نداشت، اما درگیریها بین نیروهای پیشمرگه و افراد مسلح جناح قدیمی دفتر سیاسی ادامه داشت و این درگیریها با وقوع نبردهای فرعی بین نیروهای پیشمرگه و نیروهای دولتی از زمان به زمانی دیگر، شدیدتر بود.
و در همان سلسله نبردها و حملاتی که این گروه در پاییز سال ١٩٦8 در منطقه قادر کرم در منطقه گرمیان انجام داد، تعداد زیادی از افراد مسلح آنها با پشتیبانی دو گردان از کماندوهای دولت، تانک، توپخانه، خودروهای زرهی و هواپیماهای جنگی به نیروهای پیشمرگه در محدوده فعالیتهای گردان پنجم حمله کردند، آنجا که فرمانده گردان و نیروهای پیشمرگه تحت امرش در حال گشتزنی به سمت روستای محمود پریزاد بودند، در این لحظه از سوی فرمانده دستهها از طریق دستگاه بیسیم هشدار داده شد تا برای کمک به پیشمرگههایی که تحت فرماندهی گروهبان ستار بودند بشتابند، زیرا دولت و افراد مسلح جناح سیاسی قدیمی حمله گستردهای علیه آنها آغاز کرده بودند.
پس از آنکه نیروهای کمکی پیشمرگه به محل مشخصشده رسیدند، دریافتند که نیروهای گروهبان ستار مهمات کمی داشتند و بهشدت خسته بودند و توانایی آنها برای مقاومت در برابر حمله نیروهای دشمن ضعیف بود، بنابراین فوراً جمع شدند و طرحی برای ضدحمله ریختند و سپس از چندین جهت با سر دادن شعار (ما کُردها شکست نمیخوریم.. ما مبارزانی هستیم که شکست نمیخوریم) به نیروهای دولت و افراد مسلح حمله کردند، و پس از دو ساعت درگیری شدید، ارتش عراق و افراد مسلح مجبور شدند به کرکوک عقبنشینی کنند، و فرمانده نیروی قرداغ از طریق بیسیم وضعیت را گزارش داد و دستور داده شد که دیگر آنها را تعقیب نکنند و بلافاصله در همانجا متوقف شوند.
در نتیجه این شکست، دولت و افراد مسلح متحمل خسارات سنگینی شدند و نیروهای پیشمرگه تجهیزات بسیاری را به غنیمت گرفتند، از جمله مقدار زیادی سلاح و مهمات، علاوه بر انهدام دو تانک، یک خودروی زرهی و دو خودروی نوع (زیل)، همچنین جسد بسیاری از افراد مسلح در میدان نبرد رها شد، سپس نتایج نبرد و پیروزی پیشمرگه در این حماسه در نامهای به فرمانده ادریس بارزانی که شخصاً از طریق ارتباطات بیسیم بر درگیری نظارت داشت مطرح شد، وی در پاسخ به نامه خطاب به نیروهای پیشمرگه گفت: (خوشا به حال شما که تکیهگاه گرمیان هستید)، و همچنین به آنها توصیه کرد که برای دفن اجساد چه کنند، زیرا معتقد بود که خائنان و مزدوران فریبخورده همگی کُرد هستند و نباید دشمن محسوب شوند، و سپس از برخی اهالی روستا خواستند تا به آنها در جمعآوری و دفن اجساد طبق تعالیم دین مبین اسلام کمک کنند.
در حین عملیات جمعآوری اجساد، یکی از اهالی روستای زرده جسد برادر و برادرزاده خود را در میان کشتهشدگان پیدا کرد، اجساد را در پشت کامیون گذاشت و آثار شادی بر چهرهاش نمایان شد، فرمانده نیروهای پیشمرگه با تعجب به او نگاه کرد و پرسید چرا اینقدر خوشحال بودی در حالی که برادر و برادرزادهات را از دست دادی؟ پاسخ داد که یک چیز بود که نتوانستم در میان مردم کردستان سرم را بالا بگیرم و آن مزدوری این دو مرد بود، و این ننگ با دفن آنها پایان مییابد، این احساس ملی یک انسان بیسواد عادی در یکی از روستاهای آن کشور بود، در حالی که اجساد برادر و برادرزادهاش را که به خاطر خیانت ملی کشته شده بودند، بازمیگرداند.
ذکر این نکته ضروری است که در فاصله زمانی بین ٢٩ ژوئن ١٩٦٦ و کودتای بعثیها در ١٧ و ٣٠ ژوئیه ١٩٦٨، اعضای سابق دفتر سیاسی با دولت بودند و شروع به حرکت علیه انقلاب ایلول با کمک دولت کردند، که نتیجه آن دهها قربانی از یک سو و نادیده گرفتن بندهای توافقنامه ٢٩ از سوی دیگر بود، و علاوه بر آن، در ١٠ نوامبر ١٩٦8 رژیم بعثی با تمام سلاحهایش به مناطق تحت کنترل انقلاب حمله کرد، و در کنار ارتش عراق، افراد مسلح جناح قدیمی دفتر سیاسی با تعداد ٤ تا ٥ هزار مسلح حمله کردند، آنها به نیروهای پیشمرگه در دره جافایتی، سیویل، شارباژیر، سروچک، حلبچه، بیاره و طویله، دوکان، بیتوین، پشدر و رانیه حمله کردند، زیرا بعثیها فضا را برای این گروه بسیار بیشتر از اسلاف خود در رژیم باز کرده بودند تا با انقلاب دشمنی کنند و به آن حمله کرده و کردستان را بیش از پیش ویران کنند.
منابع:
١- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیخواه کُرد، جلد سوم، بخش اول، انقلاب ایلول ١٩٦١-١٩٧٥، (انتشارات وزارت فرهنگ- چاپ اول- اربیل، ٢٠٠٤).
٢ - آری کریم، چند صفحه زنده از انقلاب ایلول، (انتشارات خبات- دهوک- ١٩٩٩).
٣- کاروان جوهر محمد، ادریس بارزانی ١٩٤٤-١٩٨٧ زندگی و نقش سیاسی و نظامی در جنبش آزادیخواه کُرد، (انتشارات هیوی- اربیل- ٢٠١٩).
٤- ابراهیم جلال، کردستان جنوبی و انقلاب ایلول، ساختن و فروپاشی ١٩٦١-١٩٧٥، چاپ چهارم، ٢٠٢١.
٥- هاوکار کریم حمه شریف، انقلاب ایلول، انتشارات دانشگاه صلاحالدین، چاپ اول، (اربیل- ٢٠١٢).


