Sala 1974'an yekem şerê ku ez tê de beşdar bûm, şerê Spîlkê bû. Cenabê Mela Mistefa Barzanî ferman da ku divê Spîlk were girtin, wê demê du hêz li wir bûn, hêza Serçiya ku Hecî Mîrxan berpirsê wê bû ligel batalyona duyem a Zozik. Me êrîş kir û me karî Spîlk kontrol bikin, heta serbazgeha lîwayê kes tê de nema, şer berdewam bû û paşê firokeyên rejîmê bombebaran kirin.
Barûdox aloz bû ji ber ku tevî şer, hin kesan xiyanet li me kirin û serliqê xwe kuştin. Lewma sibeha wê piştî ku me zanî firoke û topbaran barûdoxê me xirabtir dike, me paşve kişand û hatin Xelanê Biyaw û li wir man, me li ser hêza xwe ya xwe çavdêrî kir û careke din xwe rêxistin kir û demekê li wir man. Paşê hêza me şandin Geliyê Umer Axa û baregeha me hat navçeya Gelale. Hêza me ji bo beşdarbûna şer hat veguhestin, ji ber ku wê demê li Sertîz û Geliyê Umer Axa û Hesen Beg heta Aşê Xidran şer ligel rejîma Beis berdewam bû.
Sala 1975 û qonaxa awareyî li Îranê
Piştî neskoya sala 1975'an min teslîm nebû û ligel komekê em çûn cem Nûrî Heme Elî ku wê demê cîgirê Fettah Axa bû, wan jî biryar dabû ku teslîm nebin.
Em çûn navçeya Qeladizê li wir gundê Qamiş hebû, ji ber ku çekên me yên zêde hebûn, neçar çekên xwe li wir veşartin. Paşê ji sînorê Pêncwênê em çûn Îranê, nêzîkî mehekê man, di wê demê de em hatin agahdarkirin ku serkirdatiya demkî hatiye avakirin û pêwîst e em xwe amade bikin ji bo ku wek Pêşmerge peywendî bi rêxistinan re bikin, em ligel kak Yûnis Rojbeyanî heşt bo neh kes dibûn ligel Hemîd Efendî vegeriyan Kurdistanê Başûr.
Ligel serkirdatiya demkî me xebata xwe berdewam kir, nêzîkî du sal û nîv heta sê salan me nedikarî bo cem kesûkarên xwe vegerin Îranê. Serê pêşî li navçeya Cildiyan û Şino vegeriyan û li sêgoşeya sînorê di navbera Îran û Îraq û Tirkiyeyê de man. Em mefrezebûn ji çend komên biçûk pêk hatibûn û heşt kes li cihekê û deh kes li cihekê din û şeş kes li cihekê din.
Şerê navçeya Deryas û Zê bi serperiştiya Hemîd Efendî û Mûlazim Yûnis
Em çûn navçeya Deryas û ji wir çûn aliyê din, me dixwest çavdêriyê bikin û bizanin li ku derfet heye dest bavêjin û li ku fîşek û tifengên me dest dikevin. Serê pêşî Hemîd Efendî du tifeng ji me re dabîn kirin heta hûrgilî hûrgilî em bi hêz bûn û tifengên zêdetir me bi dest xistin, ji bo vê mebestê wek mefreze me Çalakî dikir û di vê demê de em rastî çend şeran hatin li navçeya Zê ku hikûmeta Îraqê hewl dida vala bike, me li hikûmeta Îraqê da û li wir Şehîdên me jî hebûn. Hikûmeta Îraqê hewl da li navçeya çil kîlometreyî ya sînorê Îraq-Tirkiyeyê xelkê rapiç bike û wan bibe û navçeyê vala bike, em ku şeş kes bûn me rêgiriya wan kir û kemîn danî, Artêşa Iraqê bi hevkariya caşan êrîş kir tevî ku ji malên wan derxistibûn ku dused mal bûn, paşê êrîşî ser me kirin û em bi wan şeş kesan êrîşa wan şikandin, hêza Pêşmerge bi îrade senger girtibû, di wî şerî de 24 kes ji Artêşa Iraqê hatin kuştin û nêzîkî 25 bo 30 kes jî birîndar bûn, em di wî şerî de serketin.
Artêşa Iraqê careke din li navçeyeke Mêrgesorê xwest xelkê rabiguhêze ku di wê demê de em li berê Tirkiyeyê bûn û me karî derbeke baş li wan bixin û nêzîkî 40 bo 50 kesên wan hatin kuştin, piştî wê me mefrezeyên xwe derxistin û diçûn bo navçeya Mêrgesor û navçeyên sînorî ji bo ku bi hemûyan re nîşan bidin ku xebat berdewam e.
Di heyama wan du sê salan de çend caran em rastî artêşa rejîmê hatin, li sînorê Mêrgesorê me yekem mefreze ava kir û me karî bi serkeftî çend Çalakî pêk bînin.
Piştî demekê ligel kak Yûnis Rojbeyanî û Azad Berwarî û Ebdulla Rojbeyanî ku em dibûn şeş kes, em çûn navçeya gundê Marfiyan kak Samî Ebdulrehman me anî.
Di vê demê de ji me re ragihandin hêzek ji Xwakurkê hatiye û em jî berî wê me zanîbû ku hêza Yekîtiyê bûn. Yekîtiyê navçeya Germiyanê rimalîbû û her kesê Pêşmergeyê Partiyê bûya tecawiz li wan dikirin û zext li wan dikirin ji bo ku nemînin û li wî sînorî Partiyê lawaz bikin.
Hemû hêza me nêzîkî pêncî kes dibû ku Samî Ebdulrehman serperiştiya wê dikir, Mela Emîn Barzanî û Mistefa Nêrweyî û Erîf Yasîn her yekê çend kesên wan ligel bûn û bi hev re me yek girt. Ji ber ku hêza wan nêzîkî du hezar kes dibû, lewma em ber bi sînorê Tirkiyeyê çûn heta bi şêweyê mefreze kar bikin, li navçeya Hekarî û di keşûhewayeke gelek sar de em rastî hev hatin. Ew ji bo wê hatibûn li Badînanê jî me derxin û li wir jî dawî bi me bînin û rê li ber berdewamkirina xebatê bigirin.
Li hember hev sekinîn û çend rojan me li hev da û bi teqeyê em rastî hev hatin, di dawiyê de em bûn sed û heftê û pênc kes, lê ew her gelek bûn. Di wî şerî de Erîf Yasîn Doskî, Mistefa Nêrweyî, Mela Emîn Barzanî, Ebdulrehman Hecî Elî, Umere Reş û kak Yûnis Rojbeyanî beşdar bûn û kak Hemîd Efendî jî gihîşt cem me.
Şev me êrîş kir û şer dest pê kir û ew şikestin, em bîst û çar kes bûn û di wê êrîşê de Azad Berwarî di nav me de bû. Êrîşa man û nemanê me kir û çar derdora wan me girt, eger me ew karê nekiribûya em ê bişikestana, çar derdora wan me girt û ti rêyeke me ji bo derbaskirinê nehişt, ne me hişt erzayî bo wan biçe û ne li gundekî av û nan bo wan were kirîn, eger me ew nekiribûya em ê tê çûbana.
Roja duyem komekê ji wan êrîş kir û serketin, piştî her yek ji Mela Emîn Barzanî û Reşîd Barzanî Birayî û Umere Reş û Merdan Sûrçî xelkê Akrê û Ehmed Herkî Şehîd bûn û di dawî şer de em serketin.
Em serketin û hatin gihîştin baregeha Bêdaw û me dîl anîn, nêzîkî 300 sê sed kes bûn û yên din me bi xwe derfet da wan ku derkevin, çimkî mebesta me nebû Pêşmerge bikujin. Hinek ji dîlan biryar dan ku bi me re bibin Pêşmerge, lê di encamê de her revîn û berxwe nedan û çûn teslîmî hikûmetê bûn.
Sala 1987 hatine baregeha Bêdaw û hikûmeta Îraq êrîş kir ser me, êrîşeke dijwar û helîkopter berdewam li ser me bû, em tenê heşt bo neh deh kes bûn û bi kalaşnîkov û birno û RPG me bergirî li wan kir. Şev li wê çiyê man li hember hikûmetê, Zerar Zerarî ew êvarê bi birno nêzîkî bîst leşker kuştin û her yek ji me li gor halê xwe me teqe kir, hemû Pêşmerge şer dikirin, hikûmeta Îraqî dest jê berneda û bû dirî li dijî me.
Diyar bû serkirdeyên Yekîtî ku hatin girtin îtîraf kirin, ji wan Elî Eskerî û Doktor Xalid û Şêx Husên Êzîdî, min êvaran dît ku Elî Eskerî hat girtin û birin bo cem Kak Samî û wan îtîraf kirin ku çawa li mala Hacî Mihemed çend efserên wan bi rehîn li cem xwe danabûn û ew jî çûbûn Bexda û rêkeftin li gel Sedam kiribûn û Sedam gotibû: Li gel we mufawizat û rêkeftinê dikim, lê Partî temam bikin û em wê hikûmeta zatiyê me daye wî Şêx Ceferî, didin we û hinek jî ji bo we zêde dikin. Hacî Mihemed jî ku em rojekê çûne mala wan li gel Kak Yûnis Rojbeyanî û Hemîd Efendî her ew bas kir û got: Çend fermandeyên lîwayekê li vir li cem min bi rehîn hiştine û ew çûne Bexda û rêkeftin li gel Sedam Husên kirine, êdî nizanim rêkeftin çawa bûye li gel wan, ew îtîrafa wan bû, em êdî çavê me bi wan neket.
Rêxistina Rencderan li sînorê lîqa 3Di sala 1984 heta 1985 li baregeha lîqa 3 berpirsê rêxistina Rencderan bûm û Kak Azad Qeredaxî berpirsê lîqa 3 bû. Sala 1986 heta 1988 û karesata Enfalê li baregeha lîq mam. Sala 1990 li gel Kak Ekber Heyder û Elî Ekber Hîdayet biryar da ku em biçin wekî mefrezeyekê Çalakî nîşan bidin, çimkî dihat gotin Pêşmerge nemaye û Kurd hatine Enfal kirin. Hatîn bo navçeya Hewan mefrezeyek me çêkir, serbazgeha artêşa Îraqî li Hewan bû, di nav serbazgehê de bûyn ku roj hilhat em keşf bûn û bû şerê man û nemanê, em belav bûn û birîndar bûyn, Kak Elî Ekber şehîd bû û bi halê xerab em gihîştin cihê xwe. Ez û Kak Elî Ekber heta dawiyê me teqe kir, me çend fîşek di tivingên xwe de mabûn me destrêj kir heta ku leşker neyên me bigirin, bû şerê man û nemanê û du şev û du rojan me av nexwar, li wê cihê me ew teqeya kir wan hinek sil kir, Elî Ekber destê xwe danî ser singê xwe cihê birîna wî, ji wê ve min zanî ku li aliyê dilê wî daye. Ew zilam giran bû, em jî hemû me şel û şît bûyn, Kak Ezîz destê min kişand û min derxist û ez birîndar bûm, cihê guleyê li serê min de ye û niha jî çend perçeyên hesin di serê min de mane.
Eger behsa şeran bikim di şoreşa Îlon û Gulanê de nêzîkî 150 şeran min kiriye, çend fewcên me li Qeredax girtin û li wir ez amir mefreze bûm û di gişt mefrezeyan de beşdar bûm. Di şerê Qeredax de beşdarî kir, nadiya wan ji bo min û Heme Remezan û cemaetekê danî û munezema ji bo cemaeteke din, her du Seyîd Xelîl li wir şehîd bûn, Seyîd Xelîlê birayê Seyîd Asî û Seyîd Xelîlê zavayê Seyîd Asî. Fewcek li Mendîle bû, me girt û li aliyê Glezerde çend cihên me girtin û mefreze me bihêz kir, li Mendîle 38 dîl me anîn ku caş bûn û Êzîdî bûn.
Di şoreşa Îlonê de beşdarîya çend şerên mezin kir, yekemcar di sala 1973 êrîş me kir bo Henderên û baregeha Partî Şuyûî me girt. Piştî hilweşandina rêkeftina 11ê Adarê sala 1974 li Spîlik li wir jî êrîş me kir û hatîn Geliyê Umer Axa nêzîkî 20 bo 30 şeran me kir, li Geliyê Umer Axa 17 bo 18 ketîbeyên topên Îraqê bordûmana navçeya me kir û em neçar bûn çûyn Sertez, li Sertez hikûmetê êrîş kir û bo maweyê çend şevan me şer kir, me gelek li Sertez kuştin û êrîşeke bihêz hat kirin û di encamê de Sertez hat girtin. Xelkek bi xeyret dihat bo wî sînorî lê tehemula wan nedikir, em çimkî berdewam li sînor bûn me tehemul dikir û gelek jî ji me şehîd bûn li Zozik û Sertez. Wê demê ez serpel bûm li Sertez li gel Yasîn Teha li dûyê Zozik, her du me bi 30 kesan beşdarî di wî şerê Sertez de kir û fewca wan me têkşikand, niha jî di bîra min de ye fermandeyê fewcê navê wî Neqîb Hatem bû, hatibû kirin amir fewc ji ber ku raîdan şiyanên wê nebûn, Neqîb Hatem amir fewc bû û termê wî jî li cih mabû, ji wê fewcê du sê kes derketin.
Piştî wê şer li Dola Bêşe dest pê kir, berî wê em birin bo Barzan û di şerekî din li Barzan beşdar bûyn, li Dola Bêşe êrîş bihêz bû, rêkeftina Cezayîr dest pê kir û hikûmetê xwe di tenazulê de bû, hat wê rêkeftinê kir û xwe girt, ew bû nîskoyê me bi ser de hat û em heta Aşê Xidir Axa me şer kir. Bi giştî di nêzîkî 120 bo 150 şeran de beşdarî kir û eger şerê cebheyî hesab bikî nêzîkî neh mehan di şer de bûm.
Beşdarîya raperîna 1991Sala 1991 min veguhastin bo sînorê Xaneqîn û bûm kargêrê navçeyê, li wir êrîş me kir û yekem kes em bûn Xaneqîn me rizgar kir, em sala 1991 Xaneqîn me girt ku pênc kes bûyn: Ekber Heyder Suremêrî berpirsê lijneya navçeya Xaneqîn û ez û Mela Ezîz kargêrê lijneya navçeya Xaneqîn û Îsmaîl Ehmed Menaf û ... hwd. Em û Pêşmergeyan yekem êrîş me kir û ti Partî û aliyek li gel me nebû. Civîneke me kir me got 11ê Adarê ye û bi wê boneyê em êrîş me kir ser Xaneqîn.
Mela Ezîz Elî Can û Îsmaîl Ehmed Menaf û çend Pêşmerge li gel me man û êvarê Elî Şamar û Husên Qasim (Yekîtî) hatin bo nav Xaneqîn li gel hêzekê û em bûn yek û şev li munezema bûyn.
Em li Celewla û li navçeya Barîke û derdor û Perwêzxan rastî şer hatin, lewma nabe bi nişkave behsa hemûyan bikim û eger derfet hebû em ê wan jî behs bikin.