Hêzên Pêşmerge di kampanyaya berfirehkirina şoreşê de li deverên cuda yên Kurdistanê karîn kontrola Deşta Nehlê, gundên devera Zêbar û qezaya Dinarte heta (Serê Çiyê) Akrê û Geliyê Bêxêmayê bi dest bixin. Hebûna fujeke polîsan li navenda nahiyeya Nehlê nekarî li hember Pêşmerge bisekine û Artêşa Iraqê jî alîkariya wan nekir, lewma neçar man birevin Akrê. Hemû dezgehên îdarî, serbazî, polîs û sîxurên hikûmetê (caş) deverê terikandin û xwe spartin Akrê. Tenê çend pevçûnên kêm li (Serê Çiyê) Akrê çêbûn ku bandoreke kêm li ser pêşveçûna Pêşmerge hebû. Lê belê balafirên şer Hêzên Pêşmerge bombebaran kirin ku di encamê de 8 Pêşmerge şehîd bûn.
Ji bo rêkxistina eniyên şer û birêvebirina deverê, fermandeyê şoreşê Barzanî ferman da ku Hesen Mîrxan Dolmerî wek fermandeyê hêzên Şêxan û Akrê were tayînkirin, yê ku baregeha xwe li şikefta (Şermen) danî û hejmara artêşa wî gihîşt 400 Pêşmerge, ji ber ku şoreş tenê hêviya azadkirina welat bû. Lewma hejmareke mezin ji wan gav bi gav bi şoreşê re peywendî danîn û çekê Pêşmerge hildan. Herwiha Mela Şinî Bêdarûnî û Omer Axa Dolmerî wek serokên (Serê Çiyê) Akrê hatin tayînkirin û piştî wê Barzanî û hêzên xwe çûn Soranê.
Ji meha Nîsanê 1962 heta Tîrmeha heman salê, şerên rojane li (Serê Çiyê) Akrê û derdora wê berdewam kirin. Di vê heyamê de, dever bû keleha gelek epîkên mezin û parastina Pêşmerge ji destkeftiyên şoreşê ji Serê Çiyê Akrê heta Geliyê Zenta û şikefta Şermen heta derdora Merîba, Rifkan, Baedrê û derdora Dihokê. Yên ku rojane rastî êrîşên asmanî û êrîşên Artêşa Iraqê û sîxuran (caş) dihatin.
Roja Pêncşemê 3 Adara 1962, hêzeke mezin ji Artêşa Iraqê, polîsên livok û 2000 sîxur (caş) ji eşîrên Herkî, Sûrjî û Zêbarî, bi piştgiriya (12) erebeyên zirxî di bin agirê topan û bombebarana balafirên Mîg û hemû cureyên çekan, êrîşî cihên Pêşmerge yên nêzî gundên Xirbe, Şûş, Şermen û Bekirman ên derdora Akrê kirin û gundê Semaqok û derdora wê şewitandin, ku di encamê de nêzî 10 sivîl, jin û zarok şehîd bûn. Lê ji ber eşkerekirina plana wan bi rêya telgraf û peywendîdanî yên hikûmetê bi fermandeyên xwe yên serbazî re, Pêşmerge karîn rûbirûyî wan bibin û hejmareke mezin ji wan bikujin û êrîşa wan têk bibin û wan vegerînin cihên wan ên berê.
Eşkere ye ku hikûmetê dixwest bigihîje devera Barzan û sînorê di navbera Soran û Badînan de xêz bike û wan ji hev cuda bike. Herwiha dihat bawerkirin ku kilîta gihîştina Barzan, Serê Çiyê Akrê û Geliyê Zenta heta Bêxêma ye, da ku bikaribe derbeyeke kujer li şoreşê bide û wê asteng bike. Lê ne tenê di cîbicîkirina plana xwe û gihîştina çiya, gir û geliyên deverê de biser neket; belkî rastî ziyanên giran jî hat. Heta ku wêrekî jî nemabû ku careke din şerê Pêşmerge bikin. Lewma ji bo qerebûkirina têkçûnên xwe, xwe spartin bombebarankirina cihên Pêşmerge û gundên deverê. Wekî din, ligel şer û parastina xwe, Hêzên Pêşmerge tîmên fedayî rêkxistin. Û êrîşî karwan û baregehên kûrahiya hikûmetê kirin.
Di nav çalakiyên fedayî de êrîşa li ser keleha Akrê hebû, ku fermande (Mela Şinî Bêdarûnî) biryar da her hêzeke (3) Pêşmerge ji bo cîbicîkirina çalakiyê amade bike. Piştî gihîştina cihê mebest, keleh dorpêç kirin da ku şerekî şeş saetan ji saet 10ê êvarê heta 4ê sibehê dest pê bike, lê Pêşmerge berî berbanga sibehê vegeriyan cihê xwe.
Roja Pêncşemê 10 Gulana 1962, ji sibehê zû heta derengê şevê, balafirên şer û êrîşker cihên Pêşmerge yên derdora gundên Geliyê Nehlê, Şûş, Şermen, Kondik û Bakirman bi tundî bombebaran kirin. Tiştê ku ziyanên mezin gihand gundên deverê û bû sedema şehîdbûna 3 Pêşmerge û birîndarbûna 7ên din.
Di encama van şeran de, ziyanên ku gihîştin dewletê ewqas mezin bûn ku termên bi dehan leşkeran li qada şer man û ketin destê Pêşmerge. Lewma moralê leşkeran têk çû û şiyanên wan ên berevaniyê bi awayekî mezin lawaz bûn.
Di 8 Sibata 1963 de Beasiyan bi serokatiya Ebdulselam Arif hikûmeta Ebdulkerîm Qasim hilweşandin, şer sê mehan sekinî û danûstandin di navbera şoreşê û Beasiyan de dest pê kirin, lê bêyî ti encamên erênî. Belkî Artêşa Iraqê di 10 Hezîrana 1963 de êrîşên xwe li ser deverên şoreşê dest pê kirin, lê vê carê Artêşa Iraqê xwe ji bo şerê Kurd bi teknîkeke cuda û planeke wêrankertir amade kiribû, û plana wan ew bû ku daxwaza piştgiriyê ji dewleta Sûriyê bikin ji bo derbaskirina sînor da ku bikaribin şoreşa Kurd di demek kurt de biqedînin.
Li gorî rêkeftineke di navbera her du welatan de, 400 leşkerên hêza Yermûk a Sûriyê bi fermandetiya Serheng Fehed El-Şaîr ketin Kurdistanê û baregeha xwe li Zaxo danîn û beşdarî çalakiyên serbazî yên li ser deverên şoreşgeran li Akrê û cihên din bûn. Wan êrîşeke berfireh li ser cihên Pêşmerge dest pê kir, Pêşmerge biryar da ku di bin navê mayîn an nemanê de şer bike. Û karî derbeyên kujer li wan bide û neçarî paşvekişandinê bike.
Lê piştî hefteyekê êrîşeke din a berfirehtir kirin û Pêşmerge berdewamî da berevaniyê, tevî ku di artêşa her du welatan de 96 leşker û sîxur (caş) hatibûn kuştin û 132 birîndar û hejmarek dîl hebûn. Hejmara şehîdan (5) û (17) birîndar di nav rêzên Hêzên Pêşmerge de bûn. Lê ji ber kêmbûna zexîre û westandina Pêşmerge di şerên çend mehên borî de, ligel berçavgirtina berjewendiyên welatiyan ku zêdetir zirarê nebînin, şerê artêşên her du dewletan di heman demê de gelek zehmet bû, ji aliyekî din ve, Hêzên Pêşmerge biryar da ku paşvekişin bilindahiyên Serê Çiyê Akrê û cihên xwe li Çiyayê Bêrsê xurt bikin û xeteke berevaniyê ya bihêz ava bikin.
Çavkanî:1- Mesûd Barzanî, Barzanî û bizûtnewey rizgarîxwazî Kurd, bergî sêyem, beşî yekem, şoreşî Eylûl 1961-1975, ç: yekem 2004.
2- Şewket Mela Îsmaîl Hesen, Rojane le mêjûy şorşî Eylûl, çahî yekem, Hewlêr, 2007.
3- Xazî Adil Gerdî, Pêşmergeyek le xizmet rîbazî Barzanîda Hecî Bîroxî, bergî yekem çapî duwem, Tirkiye, 2021.
4- Hojîn Mesûd Sernî, Şoreşa Îlonê li devera Behdînan 1061- 1975, çapî yekem, 2018.
5- Welî Zibêr Hostanî, Çend rûdaw û beserhatêk le şorş û raperînekanî Barzan da, ç: yekem, Çapxaney Rojhelat, Hewlêr, 2017.
6- Arî Kerîm, Çend lapereyekî zindû le şorşî Eylûlda, Çapxaney Xebat, Dihok 1999.
7- Îbrahîm Celal, Başûrî Kurdistan û şoreşî Eylûl, binyatnan û heltekanin, 1961-1975. Çapî çwarem, 2021.
8- Hacî Mîrxan Dolmerî, Geran bedway dadperwerîda, bergî yekem, çapî duwem, Çapxaney Esra, Taran, 2021.