Jînenîgarî

Xeyrûlla Ebdulkerîm Ebdulla sala 1912an li Qelaya Hewlêrê ji dayik bûye, sala 1930an çûye Xaneya Mamostayan a Bexda û piştî temamkirina xwendina xwe wek mamosta li dibistana seretayî ya Koyê hatiye damezrandin, sala 1937an Koleja Serbazî li Bexda temam kiriye.

Sala 1946an li gel Salîhe Ebdulmenaf Seîd Şikak (1932-2001) zewiciye û sala 1947an tenê keça wî ku navê wê Herbîye bû, ji ber sermayê li ser pira Gader koça dawî kiriye û li wir hatiye veşartin, piştî nesko ya Komara Dêmokrata Kurdistan sala 1947an vedigere Îraqê û li girtîgeha navendî ya Bexda tê girtin û li wir tê darvekirin. Şarezayê zimanên Kurdî, Erebî, Tirkmenî, Îngilîzî û Farsî bûye.

Xebatname

Xeyrûlla Ebdulkerîm Ebdulla Selîm sala 1939an endamê Komeleya Darker bûye û di heman salê de peywendî bi refên Partiya Hîwa ya Kurd kiriye, sala 1945an ji bo berdewamkirina xebatê peywendî bi Şoreşa Duyem a Barzan kiriye û endamê Lijneya Azadî bûye û piştî nesko ya Şoreşa Duyem a Barzan rû kiriye Rojhilatê Kurdistanê, di 19ê tebaxa 1945an de Dadgeha Serbazî ya Urfî ji ber beşdarbûna di Şoreşa Duyem a Barzan (1943-1945) de fermana desteser-kirina hemû darayiyên wî yên veguhêzbar û neveguhêzbar derxistiye.

Di sala 1946an de desteya damezrêner a Partiya Dêmokrat a Kurd bûye li bajarê Mehabadê û heman salê li Komara Dêmokrata Kurdistan bi fermana serkirdatiyê pileya serbazî bo Neqîb (Pêşeng) bilind bûye û wek fermande di artêşa Komarê de li bereya Gelê Qasimlo xizmet kiriye.

Sala 1946an piştî nesko ya Komara Dêmokrata Kurdistan di bin fermandariya Jeneral Mistefa Barzanî (1903-1979) de berengariya artêşa Îranê kiriye, di 10ê nîsana sala 1947an de yek ji wan efseran bûye ku ji ber zehmetî û nexweşiya graneta li ser pira Gader xwe radestî polîsê Îraqê kiriye û seretayî birine bajarê Hewlêrê û piştre bo girtîgeha navendî ya li bajarê Bexda hatiye veguhastin û li gel hevalên xwe hatine girtin, berê û di sala 1945an de di Dadgeha Serbazî de biryara darvekirinê jê re hatibû derxistin, lewma piştî xwe radestkirinê, çendîn kesayetî û xelkê navdar diçin Bexda û daxwaza cîbicînekirina cezayê darvekirinê jê re dikin, seretayî biryar wisa bû darve neyê kirin, lê di sala 1947an de ji bo cara duyem di dadgehkirineke sexte de cezayê berê li ser hat sepandin û di berbanga roja pêncşemê 19ê hezîrana 1947an de li hewşa girtîgeha navendî ya Bexda li ber çavên girtiyên Kurd hat darvekirin û termê wî şandin bajarê Hewlêrê. Bi hezaran Kurd li ber deriyê girtîgehê beşdar bûn di oxirkirina termê wî ji girtîgeha navendî ya Bexda bo bajarê Hewlêrê û li goristana Bêş Bermax li taxa Teyrawa ya bajarê Hewlêrê bi amadebûna parêzer Ewnî Yûsif Ehmed (1908-1988) endamê Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistan hat veşartin, berî darvekirinê, ew û sê ji hevalên xwe wesiyetnameyek ji bo gel nivîsîn ku tê de helwesta xwe bo azadiya niştiman dûpat kirin.

Darvekirina Şehîd Xeyrûlla û hevalan karvedanên mezin bi dû xwe de anî û Partiya Komunîst a Îraqê bi derxistina daxuyaniyekê nerazîbûna xwe bo darvekirina wan derbirî, Partiya Gel (Hizb el-Şe'b) di organa xwe de li dijî darvekirina wan nerazîbûn derbirî, helbestvanê mezin ê Kurd Pîremêrd helbesta Kosti Nû bo wan nivîsî û Fayiq Bêkes jî bi vê boneyê helbesteke bi navê Qewmê Kurd honand ku piştre bû sirûd û li bajarê Silêmanî hat xwendin, herwiha piraniya efserên Kurd ên refên artêşa Îraqê bi şehîdbûna wî dilgiran dibin.

Di sala 1959an de û di yekem serdana xwe ya bo bajarê Hewlêrê, Serok Mistefa Barzanî tacegûlîne li ser gora Şehîd Xeyrûlla danî û di 20ê hezîrana 1998an de bi amadebûna parêzer Muhsîn Dizeyî nûnerê serok Mesûd Barzanî, li bajarê Hewlêrê perde li ser peykerê navbirî hat rakirin.

Çavkanî:
  1. عثمان علي، دراسات في الحركة الكوردیة المعاصرة 1833 ـ 1946 دراسة تاریخیة وثائقیة، (أربیل ـ مكتب التفسیر ـ مطبعة الثقافة ـ 2003م).
  2. مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، كۆنگره‌ و كۆنفرانس (پرۆگرام و په‌یڕه‌وی ناوخۆ)، ده‌سته‌ی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر- چاپخانه‌ی رۆكسانا- 2021).
  3. ولید حمدي، الكرد وكردستان في الوثائق البریطانیة دراسة تاریخیة وثائقیة، (لندن ـ مطابع سجل العرب ـ 1992م).
  4. عه‌زیز شه‌مزینی، جولانه‌وه‌ی رزگاری نیشتمانی كوردستان، وه‌رگێرانی فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد، (بێ شوێن ـ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان ـ ده‌زگای راگه‌یاندن ـ چاپخانه‌ی شه‌هید ئیبراهیم عه‌زۆ ـ 1984ز).
  5. عه‌قیله‌ رواندزی، سالیحه‌ خان خێزانی شه‌هید خێروڵڵا عه‌بدولكه‌ریم، گۆڤاری شاووشكا، سه‌نته‌ری شاووشكا بۆ چالاكی ڕۆشنبیری، ژماره‌ 2، هه‌ولێر، سه‌رماوه‌زی ساڵی 2002ز.
  6. مه‌هدی محه‌مه‌د قادر، پێشهاته‌ سیاسییه‌كانی كوردستانی عێراق 1945 ـ 1958، (سلێمانی ـ سه‌نته‌ری لێكۆڵینه‌وه‌ی ستراتیجیی كوردستان ـ 2005ز).
  7. بكر به‌رزنجه‌یی، كه‌سایه‌تییه‌ ناوداره‌كانی كورد، به‌رگی نۆیه‌م، (به‌یرووت ـ بنكه‌ی ڕۆشنبیری لوبنانی بۆ چاپ و په‌خش و وه‌رگێڕان و دابه‌شكردن ـ 2012ز).
  8. شێرزاد عه‌بدولره‌حمان، ئێستاش به‌ یادگاری ئه‌و پیاوه‌ ده‌ژیم كه‌ به‌ڕووی سێداره‌ پێكه‌نێ!، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموكراتی كوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره‌ 2805، هه‌ولێر، یه‌كشه‌مه‌، 4 نیسانی 1999ز.
  9. عبدالهادی ڕه‌حمان قه‌ساب، شه‌هید خه‌یروڵڵا عه‌بدولكه‌ریم هه‌ندێ سه‌ره‌نج و ڕاستی، ڕۆژنامه‌ی بارزان نیوز، ژماره‌ 74، هه‌ولێر، یه‌كشه‌مه‌، 6 ته‌موزی 2008ز.
  10. حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) 1946 ـ 1993، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ 1998م).
  11. حسن مصطفی، البارزانیون و حركات بارزان 1932 ـ 1947، الطبعة الثانیة، (بغداد ـ دار آفاق عربیة للصحافة والنشر ـ 1983م).
  12. عدنان النقشبندي، الوفاء للشهداء من شیم البارزاني الخالد، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ الموحد، العدد 981، أربیل، الجمعة، 23 حزیران 2000م.
  13. علی عبدالله‌، مێژووی پارتی دیموكراتی كوردستان ـ عێراق تا به‌ستنی كۆنگره‌ی سێیه‌می، (بێ شوێن ـ ئه‌یلولی 1968ز).
  14. Feyisel Resûl Xoşnav, Biyografiya efserên kurd, beşa yekem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhilat - 2018z).
  15. Kerîm Şarezay, Al-Munadil al-Watanî al-Şehîd Xeyrullah Ebdulkerîm, Cerîdet Xebat, lisan hal al-Partî al-Dîmuqratî al-Kurdistanî - al-Muwahhed, al-Eded 980, Erbîl, al-Cumue, 16 Hezîran 2000m.
  16. Kerîm Şarezay, Perwerdekar û efserê kurdperwer şehîd Xeyrullah Ebdulkerîm 1912 - 1947, Govara Şaredarî, Serokatiya Şaredariya Hewlêr, hejmar 21, Hewlêr, Kanûna Yekemî 2013z.
  17. Mesûd Barzanî, Al-Barzanî wa al-Harekatu al-Tehrîriyyatu al-Kurdiyyu, al-Muceled al-Ewwel, al-Tebetu al-Taniyye, (Beyrût - Kawa lîl-Seqafeti al-Kurdiyye - 1997m).