Kurd di nakokiya pêkhateyên xîlafeta Ebasî de

Ev pirtûk lêkolîneke akademîk e, ji pêşgotinek û sê beş û her beşek jî ji çend tewer û mijaran pêk hatiye.

 Beşa yekem a pirtûkê li ser nasandina pêkhateyan û koka dîroka wan û sedemên nakokî û pêşbaziya wan di xîlafeta Ebasî de ye, du tewer û her tewerê çend mijaran dihewîne ku behsa pêkhateyên cuda yên wek ereb, faris, deylem, tirk û Kurd, sedemên nakokiya di navbera pêkhateyan de wek desthilatxwazî, aborî, neteweyî û nijadî, olî û mezhebî dike.

Beşa duyem ronahiyê dixe ser rola Kurd di nakokiya di navbera pêkhateyên di nav desthilatê de di serdema Ebasî de, du tewer û her tewerê çend mijaran dihewîne li ser, beşdariya Kurd di nakokiya pêkhateyan de di çarçoveya desthilatdariya Bûweyhiyan de wek pirsgirêka di navbera ereb û Bûweyhiyan de, nakokiya navxweyî di nav malbata Bûweyhiyan de, şer û pirsgirêkên di navbera desthilatdarên Bûweyhiyî û hêzên rojhilat de, ber bi rûbirûbûnên Bûweyhiyan ên li gel deylemiyan. Hevbeşiya Kurd di pirsgirêk û nakokî û nakokiya di navbera pêkhateyan de di serdema desthilatdariya Selçûqiyan de wek rûbirûbûna Selçûqî û Besasîrî, pirsgirêkên desthilatdariya Selçûqî li gel xîlafeta Ebasî, nakokiya navxweyî ya tirkan.

Beşa sêyem a vê pirtûkê ji bo rengvedana nakokî û nakokiya pêkhateyên di nav desthilata Ebasî de li ser Kurdistanê hatiye terxankirin, sê tewer û her tewerê çend mijaran dihewîne li ser bandora nakokiyan li ser barûdoxa siyasî û serbazî ya navçeyên Kurdnişîn wek serhildan û ji navçûna desthilatên xwecihî, encamên serbazî. Encamên aborî yên nakokiyan li ser navçeyên Kurdnişîn wek xapûrkirina zeviyên çandiniyê, ji navçûn û destbisergirtina samana ajalan û belavbûna rejîma derebegayetiyê, sepandina baca zêde, şilejaniya ewlehiya xurek û barûdoxa bazirganiyê. Encamên civakî yên nakokiya pêkhateyan li ser civaka Kurdî wek guhertin di demografya û pêkhateya niştecihan de, encamên çandî û rewşenbîrî.