Şemseddin Muhammed Osman, avukat Şemseddin Müftü ve Emir Kasım adlarıyla tanınır, 1953 yılında Kürdistan Öğrenci Birliği'nin (birinci kongre) sekreteriydi, 1958 yılında İkinci Şube Komitesi'nin ilk kadrosunda şube yöneticisiydi, 1959 yılında İkinci Şube Komitesi sorumlusuydu, 1959 yılında kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi - Irak'ın (dördüncü kongre) Yüksek Denetleme ve Teftiş Komitesi üyeliğine seçildi, 1974 yılında ikinci kez Peşmerge güçlerinin saflarına katıldı, 2012 yılının 5 ayında Londra şehrinde hastalık nedeniyle vefat etti.

Biyografi

Şemseddin Muhammed Osman, avukat Şemseddin Müftü ve Emir Kasım adlarıyla tanınır, Erbil şehrinde doğmuştur. Erbil Müftü ailesindendir, ataları Melazade'ydi ve Mukriyan bölgesinden ve Mahabad şehri yakınlarından Erbil'e göç etmişlerdir, 1957 yılında Bağdat Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi, 1974 yılının başlarında liderlik Eylül Devrimi tarafından Tarım Bakanlığı sekreterliğine atandı, 1975 yılında Eylül Devrimi yenilgisinden sonra mülteci olarak İran Şahlığı'na gitti.

1976 yılında İran Şahlığı'nı terk ederek Suriye Arap Cumhuriyeti'ne gitti, 1977 yılında Birleşik Krallık tarafından siyasi sığınma hakkı verildi, 1992 yılının 23 ile 28 Aralık günleri arasında Kürdistan Cephesi tarafından Kürdistan Ulusal Meclisi yasa tasarısını yazan on beş kişilik komitenin üyesi yapıldı, 1992 yılında Kürdistan Ulusal Meclisi'nin birinci dönem seçim sürecini denetlemek üzere oluşturulan on üç kişilik hukukçu ve yargıçlar komitesinin üyesiydi, 2012 yılının 5 ayında Londra şehrinde hastalık nedeniyle vefat etti. Kürtçe, Arapça, Farsça ve İngilizce dillerine vakıftı.

Mücadele Geçmişi

1952 yılının 13 ile 24 Kasım günlerinde Irak Şahlık rejimine karşı Bağdat öğrenci gösterilerine aktif olarak katıldı, 1953 yılında Kürdistan Öğrenci Birliği'nin (birinci kongre) sekreteriydi, gizli bir şekilde Erbil'de Kürdistan Öğrenci Birliği Nevruz kutlamasının düzenlenmesine nezaret etti, 1956 yılında Erbil iline bağlı Kesnezan köyünde Kürdistan Öğrenci Birliği Nevruz kutlamasına katıldı, 1958 yılının 3 Ocak gününde Bağdat şehrinde Kürd Serkeftin Kulübü'nün yeni yönetim kurulu seçimlerine katıldı, 1958 yılının 21 Mart gününde Erbil Nevruz kutlamasına katıldı, 1958 yılının 27 Temmuz gününde Kürt heyeti ile birlikte Irak Şahlık rejiminin devrilmesinden dolayı Irak ordusunu tebrik etmek amacıyla Irak Savunma Bakanlığı'nı ziyaret etti.

1958 yılının 7 Ağustos gününde Erbil heyeti olarak Kerkük şehrinde, Şeyh Ahmed Şeyh Muhammed Şeyh Abdusselam (1892-1969) adıyla tanınan Şeyh Ahmed Barzani ve arkadaşlarını karşıladı ve Erbil şehrine kadar onlara eşlik etti, 1958 yılında Mühendis Ali Abdullah Emin'in (1926-2017) sorumluluğu döneminde İkinci Şube Komitesi'nin ilk kadrosunda şube komitesi yöneticisi olarak atandı, 1959 yılında avukat Ömer Mustafa Muhammedemin (1923-1992) adıyla tanınan Ömer Debabe ile birlikte, Kürdistan Demokrat Partisi - Irak'ın (dördüncü kongre) temsilcilerini belirlemek üzere Erbil konferansları seçim sürecini yönetti, 1959 yılının Haziran ayında Barışseverler Hareketi'nin Erbil komitesinin üyesiydi ve Erbil belediyesi yönetim kurulu seçiminin denetleyicilerindendi, 1959 yılında kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi - Irak'ın (dördüncü kongre) Yüksek Denetleme ve Teftiş Komitesi üyeliğine seçildi, 1959 yılında İkinci Şube Komitesi'nin ikinci kadrosunda İkinci Şube Komitesi sorumlusu olarak atandı, 1959 yılında Başkan Mustafa Barzani'nin (1903-1979) komutasında, Erbil iline bağlı Sidekan bölgesindeki Şeyh Reşid Lulan'ın isyanını bastırmak için Kürdistan Demokrat Partisi - Irak'ın Erbil gönüllüleri komutanlığını üstlendi.

1959 yılının 1 Temmuz gününde Başkan Mustafa Barzani'ye eşlik ederek Bağdat şehrindeki Kürdistan Demokrat Partisi'nin karargahını ziyaret etti; bu, avukat Hamza Abdullah Ömer'in (1915-1998) Kürdistan Demokrat Partisi saflarından uzaklaştırılmasından bir gün sonraydı, 1960 yılının 19 Şubat gününde Erbil avukatları adına, Kürdistan Demokrat Partisi'ne izin verilmesinden dolayı Zeim Rükn Abdülkerim Kasım'a (1914-1963) tebrik telgrafı gönderdi, 1960 yılının 21 Şubat gününde Irak Dernekler Yasası'nın 13 maddesine göre Erbil Valisi'nden Kürdistan Demokrat Partisi - Irak'ın Erbil şehrindeki İkinci Şube Komitesi'nin açılması için resmi izin talep etti, 1959 yılının 28 Haziran gününde Kürdistan Demokrat Partisi - Birlik adına, Ulusal Birlik Cephesi'nde Irak Başbakanı General Rükn Abdülkerim Kasım'a destek telgrafı gönderdi, 1960 yılında kısa bir süreliğine Erbil şehrinde hapsedildi ve Başkan Mustafa Barzani serbest bırakılması için çaba gösterdi, 1960 yılında Kürdistan Demokrat Partisi - Irak'ın açık aşama için kurucu heyet üyesiydi, 1960 yılında Irak Barışseverler Komitesi'nin Erbil üyesiydi, 1960 yılında Celal Abdurrahman Emin'in (1928-1987) sorumluluğu döneminde İkinci Şube Komitesi'nin üçüncü kadrosunda şube komitesi yöneticisi olarak atandı, 1960 yılında Bağdat şehrinde Kürdistan Demokrat Partisi'nin beşinci kongresinin delegesiydi.

Kasım 1960'de Devrimci Örgütlenme Komitesi üyesi ve Erbil sorumlusuydu, 1961 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Erbil bölgesi devrimci komitesi üyesiydi, Ağustos 1960 ayında Erbil şehrindeki bir grup avukatla birlikte Irak'taki tüm gazetelere hitaben yazdıkları açık bir mektupla, Bağdat gazetesinde yayınlanan ve Kürtleri millet olarak tanımayıp Arap olarak adlandıran makalelere tepkilerini dile getirmişlerdi, bu nedenle Irak yetkilileri onlara kızmıştı, 1960 yılının ortalarında Sıdık Miran'ı öldürme suçlamasıyla Erbil valisi tarafından hakkında tutuklama emri çıkarıldı ancak teslim olmadı ve Erbil şehrinin Sitaqan mahallesinde Arif Osman Yusuf'un evinde saklandı, 1961 yılında ilk silahlı birliğin komutanlığına getirildi Eylül Devrimi Erbil'de, 7 Eylül 1961'da polis firarileri bölüğünün sorumlusuydu Eylül Devrimi, 20 Ağustos 1961 tarihinde Abdullah İsmail Ahmed (1937 - 2000) nam-ı diğer Mela Motor ve bir peşmerge bölüğünün yardımıyla Erbil vilayetine bağlı Espindare köyündeki jash (korucu) karargahına saldırıp ele geçiriyorlar, 15 Eylül 1961 tarihinde Süleymaniye vilayetine bağlı Ranya'nın Serkepkan cephesinde peşmergeydi, (1961 - 1964) yılları arasında, Muhammed Hacı Tahir'in sorumluluğu ve Ali Abdullah'ın gözetimi döneminde, 2. Bölge Komitesi'nin dördüncü kadrosunda bölge komitesi yöneticisi olarak görevlendirildi.

11 ile 28 Ekim 1961 tarihleri arasındaki savaşlara, Irak ordusu kara güçlerine ve Irak hükümeti yandaşı aşiret jash güçlerine karşı katıldı ve 29 Ekim 1961'da mühimmatın tükenmesi üzerine peşmergelere geri çekilme emri verdi, (1963 - 1973) yılları arasında Eylül Devrimi'nin Tahran temsilcisiydi ve Emir Kasımi takma adını kullanarak çalıştı, 1964 yılında Siyasi Büro kanadı tarafından Mawet'teki geniş katılımlı toplantıya davet edildi, ancak bu eylemi tüzüğe uygun bulmadığı için katılmadı ve sonunda Başkan Mustafa Barzani'yi destekledi, 1964 yılında Irak Kürdistanı Devrim Liderlik Konseyi'ndeki Yürütme Bürosu'na (المكتب التنفيذي) bağlı Anayasa Komitesi üyesi oldu, 1969 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Tahran temsilcisi olarak görevinden ayrıldı ve Bağdat şehrine geri döndü, 1969 yılında İran Şahlığı yetkililerine karşı General Teymur Bahtiyar'a yardım etti, 1974 yılında ikinci kez peşmerge güçleri saflarına katıldı, 1977 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Hazırlık Komitesi'nin kurucuları arasında yer aldı, 1977 yılında Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin peşmerge güçlerine katıldı, 14 Aralık 1978 tarihinde Devrim Liderlik Konseyi'nin bir emriyle kendisine avukatlık hakkı verildi.

Kaynaklar:
  1. Cemşid Haydari, Verevvan Hamdi ve Doktor Marf Xeznedar'a Yanıt, Xebat-ı Qutabiyan Dergisi, Kürdistan Öğrenci Birliği Organı, Sayı 69, Erbil, Mart 2007, s. 20.
  2. Röportaj: Azad Abdulwahid, Ziver Xetab'ın Günlerinin Hasadı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2019), s. s. 24, 61, 99, 107, 130.
  3. İsmail Şukur Resul, Şukriye Çiyawuk Erbil'deki İlk Kürt Kadın Öğretmen, Şawuşka Dergisi, Şawuşka Kültürel Faaliyetler Merkezi, Sayı 4, Erbil, Eğitim Bakanlığı Matbaası, 2002, s. 44.
  4. Muhammed Said Kurde, Jari Jaran, (Erbil - Hêvî Matbaası - 2019), s. s. 253 - 259, 260 - 266.
  5. Şivan Muhammedemin Taha Xoşnav, (1958 - 1963) Yılları Arasında Erbil Siyasi Durum Üzerine Bir Araştırma, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2012), s. s. 160 - 161, 173, 195, 197, 213, 216, 227, 239, 256, 258 - 259, 262, 271, 274.
  6. Şivan Muhammedemin Taha Xoşnav, 1963 - 1970 Yılları Arasında Erbil Siyasi Durum Üzerine Tarihi Bir Araştırma, (Erbil - Selahaddin Üniversitesi Matbaası - 2016), s. s. 18, 32 - 33, 109, 158.
  7. Abdurrahman Şerefkendi, Çêştî Micêwr, (Paris - 1997), s. 561.
  8. Cemal Nebez, Bir daha Geri Dönmeyecek O Günlerin Anıları, (Süleymaniye - Şivan Matbaası - 2017), s. s. 340, 367, 375, 402 - 403, 500.
  9. Süleyman Mustafa Hasan, Kürtler ve İlk Deneyim, (Erbil - Karo Matbaası - 2017), s. 40.
  10. Tofiq-i Mela Sıdık, Parti Çalışmaları, Peşmergelik ve Sürgün Günlerimin Anıları, İkinci Baskı, (Erbil - Şehab Matbaası - 1996), s. s. 23, 26.
  11. Hazırlayan: Selah Reşid, Mam Celal Gençlikten Cumhurbaşkanlığı Köşküne Bir Ömür Hikayesi, İkinci Cilt, (Süleymaniye - Karo Matbaası - 2017), s. 47.
  12. Necah Yasin Neccar, Şehit Memun Debbağ, Şaredari Dergisi, Erbil Belediye Başkanlığı, Sayı 21, Erbil, Aralık 2013, s. s. 16 - 17.
  13. Circis Fethullah el-Muhami, Irak Kasım Döneminde Görüşler ve Düşünceler 1958 - 1988, İkinci Bölüm, (İsveç - Dar Nebz Matbaası ve Yayıncılık - 1989), s. 728.
  14. Cemşid Haydari, Verevvan Hamdi ve Doktor Marf Xeznedar'a Yanıt, Xebat-ı Qutabiyan Dergisi, Kürdistan Öğrenci Birliği Organı, Sayı 69, Erbil, Mart 2007, s. 20.
  15. Barzani her zaman İran Şahına güvenmediğimi söylerdi, Barzan News Gazetesi, Sayı 181, Erbil, Pazar, 19 Eylül 2010, s. 5.
  16. Habib Muhammed Kerim, Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi (Temel Duraklarda) 1946 - 1993, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998), s. s. 61, 67.
  17. Hasan Latif ez-Zubeydi, Irak Partileri Ansiklopedisi, (Beyrut - Müessesetü'l-Arif Matbaası - 2007), s. 339.
  18. Hasu Hormi, Emir Tahsin Said Ali Beg'in Hayatından Kesitler, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2017), s. s. 134, 141.
  19. Rojin Çelebi Münir, Zaxo 14 Temmuz 1958 - 6 Mart 1975, (Yer yok - Zaxo Kürt Araştırmaları Merkezi - 2018), s. 121.
  20. Bekir Şakir Karvani, Ali Fettah Dizeyi Şair, Yazar ve Mücadeleci, (Erbil - Kültür Bakanlığı - 2004), s. 26.
  21. Mihvan Muhammed Hüseyin, İngiltere'nin Irak'taki Kürt Sorununa Bakışı 1975 - 1980, (Yer yok - Zaxo Kürt Araştırmaları Merkezi - 2018), s. 352.
  22. Derexşan Şeyh Celal Hafidzade, Kürdistan Kadın Özgürlük Hareketinden Bir Kesit ve Bazı Anılarım, (Süleymaniye - Şivan Matbaası - 2010), s. 147.
  23. Sami Şureş, Irak'ta Kürt Çeşitliliği, (Erbil - Aras Basım ve Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2000), s. s. 24 - 25, 27.
  24. Şirzad Zekeriya Muhammed, Meclis-i Kıyadet el-Sevre fî Kurdistan-el-Irak 1964 - 1970 dirasetun tarihiyetun siyasiyetun ammetun, (Duhok - Camiat Duhok - Merkez el-Dirasat el-Kurdiyet ve Hifz el-Vesaik - 2010 M), s. 80.
  25. Adil Murad, Muhaveletun cadidetun likitabeti cuz'in min el-tarihi el-hadis likurd el-Irak, el-halkat el-sadise, sahîfet el-İttihad, el-sahîfet el-merkeziyet lil-İttihad el-Vatani el-Kurdistani, el-aded 378, el-senet el-saminiyet, el-Süleymaniye, el-Cuma, 14 Temmuz 2000 M, s. 5.
  26. Adnan Müfti, Şemseddin Müfti rabere u serkirde 1933 - 2012, çapa duwem, (Hewlêr - Bedirxan - Çapxaney Şehab - 2013 Z), l. 16, 27, 44, 56, 106.
  27. İsa Pejman, Esrar-ı Katl ve Zendegi-ye Şegift Engiz-e Sephebod Teymur Bahtiyar, (Paris - Bongah-ı İntişarat-ı Jen - 1991 M), s. s. 240, 252, 254.
  28. Mansur Taraci, Nahostin ruzname-negar va akkas-i irani der setad-e pişmergan-e Barzani, ruzname-ye İttilaat, şomare-ye 14456, gısmet-i nohom, Tahran, yekşembe, 23 Tir 1353 H. Ş, s. 11.
  29. Ferhad Avni, fî safhetin uhra min seuret Eylul el-kubra, mecellet Gulan el-Arabi, el-aded 28, Erbil, matbaat vezarat el-sakafat, 22 Eylul 1998 M, s. 39.
  30. Ferhad Avni, Keyfe âlet el-evdau ila istinafi el-kital fî Kurdistan rebi am 1974?, mecellet Gulan el-Arabi, müesseset Gulan el-alamiyet, el-aded 28, Erbil, 25 Eylul 1998 M, s. 40.
  31. Ferid Eseseird, İnsiklopîdiya Yekêtî Nîştîmanî Kurdistan, çapa duwem, (Silêmanî - Ekadîmiya Hoşyarî u Pêgeyandinî Kadîran - 2015 Z), l. l. 861 - 863, 869.
  32. Karar Meclis el-Kıyadet el-Sevre rakam 1615, Cerîdet el-Vekai el-Irakiye, Vezaret el-Adl, el-aded 2690, el-senet el-vahidet vel-işrun, Bağdat, el-isneyn, 1 Kanun el-Sani 1979 M, s. 3.
  33. Kaf Kürdistani, Barzani Mustafa veku nasyume, Rojnamey Brayetî, organî Partî Dîmukratî Kurdistan - Yekgirtu, jmare 1885, Hewlêr, duşeme, 28 Şubatî 1994 Z, l. 3.
  34. Lıqî Du, Lıqî Du le nîusedey têkoşanda, (Hewlêr - Çapxaney Aras - 2010 Z), l. 38.
  35. Marf Xeznedar, Rojgarî men dirust bun 1949 - 1960, bergî duwem, (Hewlêr - Çapxaney Hacî Haşim - 2009 Z), l. 260.
  36. Mela Mustafa el-Barzanî ve rifauh yukaddimune ahbaren ila siyadet vezir el-dahiliye an te'sis el-hizb, cerîdet Xebat (el-Nidal), el-aded 141, matbaat el-re'y el-am, Bağdat, el-ahad, 9 Kanun el-Sani 1960 M, s. s. 1, 8.
  37. Mela Faruq Şivanî, Hemu Kurd, bergî yekem, (Hewlêr - Çapxaney Roşinbirî - 1997 Z), l. l. 117, 229.
  38. Mehdî Mihemed Qadir, Rolî Kurd le bizutnewey aştixwazan le Iraqda (1950 - 1963), (Hewlêr - Xaney Mukriyan bo çap u bilavkirdinewe - çapxaney Mukriyanî - 2015 Z), l. 52.
  39. Mîhvan Mihemed Huseyn, Mevkıf Birîtaniya min el-kadiyet el-kurdiyet fî el-Irak 1975 - 1980, (Zaxo - Merkez Zaxo lil-dirasat el-kurdiyet - 2018 M), s. 317.
  40. Newşirwan Mistefa Emîn, Le Kenarî Danubewe bo Xirrî Nauzeng, (bê şwên - 1997 Z), l. 338.
  41. Havkar Kerîm Heme Şerîf, Şoreşî Eylul, (Hewlêr - Çapxaney Zankoy Selahedîn - 2012 Z), l. l. 45 - 46.
  42. Yadgare konekanî Newroz le hevpeyvinêkda, govvarî Xebatî Qutabiyan, organî Yekêtî Qutabiyanî Kurdistan, jmare 44 u 45, Hewlêr, Nîsanî 2001 Z, l. 41.
  43. Ali Sincarî, el-kadiyet el-kurdiyet ve hizb el-baas el-arabi el-iştiraki fî el-Irak, el-cuz el-salis, (Duhok - matbaat Xanî - 2012 M), s. 335.