Yaşam Öyküsü

Abdulsemed Bana ve Abdulsemed Mencel adlarıyla da bilinen Ebdulsemed Mihemed Ebdulrehman Ibrahîm, 11 Mart 1913 tarihinde Erbil iline bağlı Köysancak'ta doğmuş, ilk, orta ve lise eğitimini bu şehirde tamamlamıştır.

1934 yılında Bağdat'taki Rasafa Şeriat Mahkemesi'nde memur olarak göreve başladı, 11 Şubat 1968 tarihinde Bağdat'ta vefat etti ve 12 Şubat 1968 tarihinde Köysancak şehrindeki Kekon mezarlığında toprağa verildi. Kürtçe, Arapça, Farsça, Türkçe ve İngilizce dillerini iyi derecede biliyordu.

Çalışma Hayatı

1932 yılında, 2 Ocak 1932 tarihinde Bağdat'ta yayın hayatına başlayan ve Fehed adıyla da bilinen Irak Komünist Partisi sekreteri Yusuf Selman (1901-1949) tarafından yönetilen tek muhalif gazete olan El-Ehalî gazetesinin yetkilileriyle siyasi çalışmalar yürüttü. 1933 yılında Erbil iline bağlı Köysancak ilçesinde Münevverler Derneği adlı gençlik derneğinin kurucularından biri oldu. 1933 yılında Bağdat'ta Kürt Gençleri Yadigar Derneği'nin kurucuları arasında yer aldı. 1934 yılında Irak Komünist Partisi'ne katıldı ve Kürtlerin bir ulus olarak tanınması ile Kürdistan'ın bağımsızlık hakkını destekledi. 1935 yılında El-Ehalî Derneği saflarına katıldı. Hîwa Kürt Partisi saflarındaki mücadelesi sırasında Köysancak'ta Bilêse adıyla Kürtçe bir bildiri çıkardı. 1941 yılında siyasi faaliyetlerinden dolayı tutuklandı ve işten çıkarıldı. 1942 yılının başlarında, Bağdat'ta yayınlanan Kürtçe Gelawêj dergisi için kadın hareketini destekleyen makaleler çevirdi.

1946 yılında Süleymaniye ilinde Kürdistan Demokrat Partisi'nin sorumlularından biri oldu. 1946 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin bazı yayınları onun el yazısıyla hazırlanmıştı. 1947-1958 yılları arasında Bağdat'taki Feyli tüccarlardan Barzanî mahkumları için yardım topladı. 18 Haziran 1947 tarihinde, Seîd Qezaz adıyla bilinen Mihemed Seîd Mîrza Mecîd Hac Ehmed (1904-1959) aracılığıyla, dört şehit subayın -İzzet Kitanî adıyla bilinen Izzat Abdulezîz Abdulletîf (1912-1947), Mistefa Xoşnaw adıyla bilinen Mistefa Mistefa (1912-1947), Xeyrullah Gurcîzade adıyla bilinen Xeyrullah Ebdulkerîm Ebdullah (1912-1947) ve Mihemed Mahmud Qudsi adıyla bilinen Mihemed Mehmûd Mihemed (1922-1947) - hayatlarının son gecesinde kendi el yazılarıyla vasiyetlerini yazmaları için şer'i katiplik yetkisi verildi. 19 Haziran 1947 tarihinde dört şehit subayın cenazelerini Bağdat adli tıp kurumundan teslim alarak yerlerine gönderdi.

1947-1949 yılları arasında Irak'ın batısındaki Enbar ilinin Hît ilçesine sürgün edildi. 27-29 Ocak 1948 tarihlerinde Bağdat'ta Irak Krallığı rejimine karşı düzenlenen protestolara katıldı. 1949-1958 yıllarında Bağdat yakınlarındaki Zeferaniye çiftliğine sürgün edildi. 1953 yılında, Mesûd Mihemed'in Irak parlamentosuna seçilmesi için yürütülen medya kampanyasının sorumlusuydu. 1958 yılında, Sovyetler Birliği'nden dönüşünde Bağdat'ın Musana Havalimanı'nda Başkan Mistefa Barzanî'yi (1903-1979) karşılayan heyetin bir üyesiydi. 1959 yılında ikinci Bağdat konferansının temsilcisiydi. 1959 yılında Kürdistan Demokrat Partisi - Irak Dördüncü Kongresi'nin temsilcisiydi. 08.12.1960 Cumartesi günü, Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) açık döneminin kurucularını destekleyen elli kişilik komitenin bir üyesiydi. 1960 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) 5. kongresinde Bağdat şehrinde temsilciydi. 1961 yılında evi, hapishaneden kaçan ve Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Merkez Komitesi üyesi olan avukat Omer Mistefa Mihemed Emîn'in (1923-1992) saklandığı ilk yerdi, ki kendisi Omer Debabe adıyla bilinirdi.

1963 yılında Ulusal Muhafız güçleri tarafından tutuklanıp işkence gördü ve ardından serbest bırakıldı. 1963 yılında Birinci Halk Kongresi'nin (Köysancak Kongresi) temsilcisiydi. 1963 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Irak hükümeti ile yürüttüğü müzakere heyetinin üyesiydi; 30 Mart 1963 tarihinde Bağdat'a gitti ve 9 Haziran tarihinde Irak hükümeti istihbaratı tarafından tutuklanıp işkence gördü. 1964 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) liderliği ile Irak Cumhurbaşkanı Ebdulselam Mihemed Arif (1921-1966) arasındaki müzakereler sonucunda serbest bırakıldı. 17 Haziran 1965 tarihinde Kuzey İşleri Genel Müfettişi olarak atandı.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Kurul Arşivi.

  2. Ezîz Hesen Barzanî, Irak Kürdistanı'nda Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi 1939-1945, (Duhok - Spears Matbaası ve Yayınevi - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002 Miladi), s. 96.

  3. Hemîd Gawherî, Barzanî Madalyası, En Yüksek Onur, Kitap 1, 2. Baskı, (Erbil - Barzanî Yardım Vakfı - 2019), s. 278.

  4. Paul Ernst, Ünlü Alman Şair ile Tartışma, Çeviri: Abdulsemed Hacî Mihemed, Gelawêj Dergisi, sayı 3 ve 4, Yıl 3, Bağdat, Mearif Matbaası, Mart ve Nisan 1942, s. 66-71.

  5. Mehdî Mihemed Qadir, Irak Kürdistanı'ndaki Siyasi Gelişmeler 1945-1958, (Süleymaniye, Kürdistan Stratejik Araştırmalar Merkezi, 2005), s. 92, 101, 122, 123, 126.

  6. Şuwan Mihemed Emîn Taha Xoşnaw, 1963-1970 yılları arasında Erbil: siyasi duruma ilişkin tarihi bir araştırma, (Erbil – Selahaddin Üniversitesi Matbaası – 2016), s. 88, 114.

  7. Cemal Baban, Süleymaniye, Süleymaniye benim aydınlık şehrim, Cilt 3, İkinci Baskı, (Erbil – Aras Yayınevi – Aras Matbaası – 2012), s. 320, 324.

  8. b. Hewraz, Güney Kürdistan'da Devrimci ve Özgürlükçü Partinin kurulması ve yıkılması üzerine kısa bir araştırma, (Yersiz, Mayıs 1993), s. 10.

  9. Mihemed Sehil Teqûş, Kürtlerin Tarihi 637-2015, (Beyrut - Dar El-Nefais Matbaacılık, Yayıncılık ve Dağıtım - 2015), s. 203-204.

  10. Hebîb Mihemed Kerîm, Irak Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi (Ana Duraklar) 1946-1993, (Duhok, Xebat Matbaası, 1998), s. 35, 85-86.

  11. Hesen Letîf El-Zubeydî, Irak Siyasi Partiler Ansiklopedisi, (Beyrut - El-Arif Yayınları - 2007), s 338, 348, 512.

  12. Subhî Abdulhamid, 1960-1969 Yıllarında Irak, (Şam - Dar Babil Araştırma ve Medya - 2009), s 61.

  13. Tariq Jambaz, Erbil İli'nde Hîwa Partisi, (Erbil, Yasaparêz Dergisi, 2005), s 46.

  14. Tahir Ahmed Hewêzî, Koye Tarihi, Cilt 2, Bölüm 1, (Bağdat, Nemîr Matbaası, 1984), s 203.

  15. Ali Abdullah, Üçüncü Kongre'ye Kadar Irak Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi, (Basım yeri yok, Eylül 1968), s 63.

  16. Abdulhalik Alaeddin, Koye ... Onun Meşhurları, (Erbil - Minare Matbaası - 2014), s 195-198.

  17. Fuad Hüseyin El-Vekil, Irak'ta Halk Grupları, (Bağdat - Dar El-Reşîd Yayınları - 1979), s. 104-105, 111-114, 186-189.

  18. Mahmud El-Durrah, Irak Savaşında Kürt Sorunu ve Arap Milliyetçiliği, (Beyrut - Dar El-Telî’a Yayınları - 1963), s 181.

  19. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Birinci Cilt, İkinci Baskı, (Beyrut - Kawa Kürt Kültürü İçin - 1997), s 217.

Mehdi Muhammed Kadir, 1926-1939 Yıllarında Erbil, (Erbil - Kürt Akademisi - Hacı Haşim Matbaası - 2013), s 281.