Aziz Hüseyin Mirkhan, 1925 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Gorêtu nahiyesinin Bedarun köyünde doğmuştur. 1954 yılında Taşkent Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne nakledilmiştir. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran Krallığı'na gitmiş ve Zêwe topluluğuna yerleşmiş, daha sonra Kerec şehrine nakledilmiştir. 1998 yılında Kürdistan'a geri dönmüştür.
Mücadele Tarihi1943 yılında İkinci Barzani Devrimi saflarına katılmış, Bilê, Rêzan ve Barzan polis merkezlerinin ele geçirilmesine katılmıştır. 12 Ekim 1943 tarihinde Xêrezok polis merkezinin ele geçirilmesine katılmıştır. 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin kararıyla tüm menkul ve gayrimenkul varlıklarına el konulmuştur. 5 Eylül 1945 tarihinde Meydan Morik polis merkezinin ele geçirilmesine katılmıştır. İkinci Barzani Devrimi'nin yenilgisinden sonra 11 Ekim 1945 tarihinde Doğu Kürdistan'a geçerek Indirqaş köyüne yerleşmiştir. 31 Mart 1946 tarihinde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti Ordusu'na bağlı Barzan gücünde peşmergelik hizmeti yapmıştır. 29 Nisan 1946 tarihinde Seqiz bölgesinde (Doğu Kürdistan) Karawa savaşına katılmış, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra 3 Mart 1947 tarihinde Nêlos savaşına (Doğu Kürdistan) katılmıştır.
Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra, 19 Nisan 1947 tarihinde Xwakurk yolu ve Berazgir ovası üzerinden Kuzey Kürdistan topraklarına, oradan da Xwakurk köyünden Ergoş köyüne ve Herki Benêci bölgesine dönen peşmergeler arasında yer almıştır.
Döndükten sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onlara kalma ya da Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbestlik tanımıştır. Orada tüm yoldaşları devam etmeye ve Sovyetler Birliği'ne doğru gitmeye karar vermişlerdir.
22 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Gelê Kotol (Qutur) savaşına ve Mako köprüsü savaşına katılmıştır. Büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırındaki Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır..
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından korunmuşlar ve yiyecek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'deki Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri üniforma verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının denetiminde günde sekiz saat askeri eğitim yaptırılmıştır. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenim dersleri verilmiştir..
Cafer Bağırov'un Barzani yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık topluluğuna taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdiği topraklar) çalışmışlardır.
General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektuptan ve büyük çabalardan sonra, nihayet Stalin'in eline Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlattığı bir mektup ulaşır. O da hemen Barzani'nin yoldaşlarının durumunu incelemek üzere bir komisyon kurulması talimatını verir. Sonunda komisyonun kararı, hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur. Bu nedenle Aziz Hüseyin 1951 Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gider..
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur.، Aziz Hüseyin 16 Nisan 1959 tarihinde Grozya gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyine, oradan da Kürdistan'a döner..
1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış, 1962 yılında Hacı Umran, Gelê Şehîdan ve Dîlman savaşlarına katılmıştır. 11 Temmuz 1962 tarihinde Rayat polis merkezinin ele geçirilmesine ve 1963 yılında Serê Pîrsî savaşına katılmıştır. 1980 yılında Gulan Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 16 Aralık 2010 tarihinde Kürdistan Demokratik Partisi'nin on üçüncü kongresinde, İkinci Barzani Devrimi, Mahabad Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği'ne gidiş yolu, Eylül Devrimi ve Gulan Devrimi'ndeki mücadele ve direnişi nedeniyle Başkan Mesut Barzani tarafından Barzani Ölümsüzlük Madalyası ile ödüllendirilmiştir.
Kaynaklar:1- Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, Cilt Bir, (Erbil- Hacı Haşim Matbaası- 2015), s.s 462-464.
2- Hamid Gerdî, Tarihçe Özeti, Birinci Baskı, (Erbil- Aras Yayın ve Dağıtım Kurumu- Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004), s.s 34, 51, 60, 62, 67, 80, 95, 133, 155.
3- Haydar Faruk Es-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra- Darulhikme- 2016), s. 203.
4- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil- Rojhilat Matbaası- 2013), s. 43.
5- Şevket Şeyh Yezdin, Peşmergenin Altın Jübilesi, (Pirmam- Xebat Matbaası- 1996), s. 27.
6- Salih Yusuf Sofi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt İki, (Duhok- Duhok İli Matbaası- 2013), s.s 607, 856.
7- Salih Yusuf Sofi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt Üç, (Duhok- Duhok İli Matbaası- 2013), s. 1005.
8- Ömer Faruki, Serdar Dana Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi, İkinci Baskı, (Erbil- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2002), s. 39.
9- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Aşireti Barzan le Nêwan 1931-1991, birinci baskı, (Erbil- Bakanlık Matbaası Kültür- 2001), s. s. 121, 126-127.
10- Abdullah Gafur, Ferhengî Cografiyayî Erbil, (Erbil- Kürt Akademisi Yayınları- Hacı Haşim Matbaası- 2015), s. s. 45, 81, 100, 174, 203, 234, 241, 251.
11- Karwan Muhammed Mecid, Barzaniyan le Mehabadewe bo Sovyet, birinci baskı, (Süleymaniye- Peywend Matbaası- 2011), s. s. 84, 94-96.
12- Hetaw Dergisi, sayı 154, altıncı yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959, s. s. 2, 4.
13- Şehit komutan Hasso Mirhan Jajoki'nin hatıralarından, 62 gün Barzani ile birlikte Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil- Kültür Matbaası- 1997), s. 118.
14- Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Sevre 14 Temuz 1958 fi El-Irak, (Bağdat- Dar El-Reşid Yayınları- 1979), s. 288.
15- Mesud Barzani, Barzani u Bizûtnewey Rizgarîxwazî Kurd 1931 - 1958, (Duhok- Xebat Matbaası- 1998), s. s. 91, 131, 139, 153, 184, 188, 194-197, 200-201, 205, 464.
16- Necef Kulu Pessiyan, Le Mehabadî Xwênawîewe heta lêwarekanî Aras, çeviren Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam- Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi- 1996), s. 271.
17- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti Arşivi.