Azmer, Kürdistan'ın yüksek ve tanınmış bir dağıdır, Süleymaniye şehrinin kuzeydoğusunda yer alır. Yüksekliği nedeniyle çevresine hakimdir, bu yüzden askeri açıdan önemli bir coğrafi konum olarak kabul edilir. Yüksek dağlar, Peşmerge güçlerinin direniş ve savunma yeriydi. Irak ordusu da tüm bölgeye hakim olmak için tepeleri ele geçirme kararı aldı. Irak ordusunun Süleymaniye şehri içinde otoritesi olsa da, Peşmerge güçleri Azmer Dağı'nın tepelerine hakim olduğunda, Irak ordusu güçlerinin askeri görev ve hareketlerini yürütmeleri kolay değildi, bu yüzden dağı ele geçirmek için askeri saldırı hazırlıklarına başladılar.

5:30 saatinde 19 Haziran 1974 tarihinde Irak ordusu, Azmer Dağı'ndaki Peşmerge mevzilerine saldırı çanını çaldı. Bu saldırı ve Azmer Dağı'nın işgali için Kerkük 2. Tümen'in 4. gücü, özel kuvvetler (quwat khassa), 8. gücün tank taburu, hava kuvvetleri, 2. tümenin topçuları ve paralı askerler (cahş) katıldı. Savunma hattında hazır bekleyen Peşmerge gücü ise Nuri Hama Ali komutasındaki Xebat gücünün 4. Pencwin taburuydu. 

Hükümet, devrim bölgelerine yönelik bu saldırı ve hücumlarında, Kürt devrimine üstünlük sağlamak için askeri güç, silah, savaş mühimmatı, tank, uzun menzilli top, zırhlı araç ve hava kuvvetleri dahil tüm askeri imkanlarını kullandı. Irak ordusu, Azmer Dağı'na yönelik bu saldırısında ilk başta askeri bir hile olarak topçu ve savaş uçaklarıyla dağı bombalamaya başladı. Ancak Peşmerge güçleri bunu öngörmüştü, bu yüzden topçu ateşi sırasında zarar görmemek için mevzilerini iyi güçlendirmişlerdi. Her ne kadar bombardıman sonucunda bazı yaralılar olsa da, Peşmerge savunma hattını korumak için hazır durumdaydı.

Irak ordusunun hava kuvvetleri dağdaki Peşmerge mevzilerini bombaladığında, Peşmerge hava savunma birimi Doçka silahıyla bir helikopteri düşürdü. Bu durum moral yükselmesi üzerinde önemli bir etkiye sahipti. Topçu ateşinin durmasının ardından Irak ordusu, tank taburunun piyade ve (cahş) silahlılarının önünde ilerleyebileceği yollardan kapsamlı saldırı başlattı. Tank mayınları nedeniyle hareketleri hızlı olmasa da, piyade ve cahşlar başka yerlerde de ilerlemeye başladılar. Peşmerge mevzilerine yaklaştıklarında aralarında şiddetli bir çatışma başladı. Peşmerge, gün boyu o büyük saldırıyı en sert şekilde püskürtmeyi başardı, saldırı Peşmerge güçleri tarafından kırıldı. Savaş meydanında birçok asker ve cahşın cesedi kaldı. Geri çekilme sırasında ölülerinin cesetlerini tankla taşıyorlardı. 

Irak ordusu o gün hedefine ulaşamadı. Ertesi gün yani 19 Haziran 1974 tarihinde tekrar kapsamlı saldırılara başladılar. Önceki günle aynı şekilde, hatta topçu ve uçak bombardımanı açısından daha da yoğun olarak. Ardından büyük bir güç ve tank taburu ile zırhlı araçların desteğiyle Peşmerge mevzilerine saldırdılar. Şiddetli ve kanlı bir çatışmadan sonra Irak ordusu birçok can ve mal kaybına uğradı, birçok tank ve zırhlı araç imha edildi. Bu yüzden ordu komutanlarının memnun kalacağı şekilde ilerleyemediler. Ancak Irak ordusunun Azmer Dağı'nı ele geçirme konusundaki ısrarı, bazı ordu subaylarının cezalandırılmasına, diğerlerine de Peşmerge'ye üstün gelmeleri için korku ve endişe salmalarına neden oldu. Büyük bir baskı, sürekli saldırılar, sayısız asker sayısı, güçlü silahlar, tank, top, zırhlı araç ve hava kuvvetlerinden sonra, ordu ve paralı askerlerdeki büyük kayıplara rağmen ve ayrıca Peşmerge gücünün de şehit ve yaralı olarak can kayıpları vermesiyle, ordu Azmer Dağı'nı ele geçirmeyi başardı.                               

Kaynaklar:

  1. Senger İbrahim Xoşnav, Eylül Devrimi'nin Askeri Olayları 1970-1975, birinci baskı, Danişfer Matbaası, Erbil, 2022.

  2. Mülazım Xıdır Abdullah Debbağ, Anılarım ve Büyük Eylül Devrimi'nin Topçusu, Roşinbiri Matbaası, üçüncü baskı, Erbil – 2020.

  3. Karwan Cevher Muhammed, İdris Barzani 1944- 1987 Kürt özgürlük hareketindeki yaşamı ve siyasi ve askeri rolü, Hêvi Matbaası, Erbil, 2019.

  4.  İbrahim Celal, Güney Kürdistan ve Eylül Devrimi Kuruluş ve Çöküş, dördüncü baskı, 2021.