Derbend köyü, Çoman ile Hacı Omeran arasındaki Hamilton yolu üzerinde yer almaktadır. O dönemde Irak hükümeti bu noktada bir askeri üs konuşlandırmıştı. Genel olarak hükümet sadece ana yolları elinde tutuyor ve buraları korumak ve ulaşım güvenliğini sağlamak için üzerlerinde nöbet kulübeleri ve askeri üsler kuruyordu. O dönemde Balekayeti'nin diğer bölgelerinin çoğu Peşmerge güçlerinin kontrolündeydi. Çoman çevresindeki köyler; Sekran, Xoşkan, Bindayzan, İne ve Mujdeynan, Gundejor, Navende, Rost Vadisi ve daha birçok yer gibi. O dönemde Kürdistan Demokrat Partisi'nin Baleki bölgesi Peşmerge güçleri karargahı, Çoman ilçe merkezinden 15 – 20 km uzaklıktaki Sekran köyündeydi.
Gulan Devrimi Peşmergesi Eli Westa Hemet'in aktardığına göre, 1983 baharının sonlarında Peşmerge güçlerine hükümetin Balekayeti'ne çok sayıda kuvvet getirip Derbend askeri üssüne yığdığı bilgisi ulaştı. Bunun bir nedeni olduğu açıktı; zira bölgede ve Peşmerge güçlerinin kontrolündeki özgürleştirilmiş bölgeler olarak bilinen yerlerde bir temizlik harekatı gibi gizli bir planı olduğundan şüpheleniliyordu. Haber, Peşmerge yetkilileri tarafından değerlendirildikten sonra bir güç oluşturulmasına ve üsse saldırılmasına karar verildi. Bu eylemin amacı Peşmerge'nin gücünü ve kuvvetini göstermek ve üste kargaşa yaratmaktı.
Kararın uygulanması için yirmiden fazla Peşmerge'den oluşan bir güç kuruldu ve komutanlığı Necmedin Goroni bölge sorumlusuna verildi. 1983 baharının sonlarında bir gece üssün yakınına ulaştılar. Kendileri için belirlenen noktaya tamamen yerleştikten sonra, eylem planını uygulamaya koyma zamanı gelmişti. Bir anda ellerindeki hafif silahlarla askeri üsse ateş açtılar. Çatışma yarım saat boyunca devam etti. Bu yarım saatlik süre zarfında üs içerisinde büyük bir kargaşa ve kaos yarattılar. Bu eylemin temel amacı, Irak ordusuna Peşmerge'nin Balekayeti bölgesinde var olduğunu, eylemlerinin devam ettiğini ve ihtiyaç duyulan her yerde onlara darbe vurabileceklerini göstermekti. Buna ek olarak, Peşmerge'nin eylemlerinin önünde hiçbir yolun kapalı olmadığını ve neyi amaçlarsa onu gerçekleştireceğini göstererek saflarında korku ve dehşet yarattılar.
Peşmerge gücü planladığı eylemi gerçekleştirdikten sonra, orada kalmalarının zarardan başka bir faydası yoktu. Çünkü Irak ordusu, her çatışma veya gerilla eyleminden sonra yaptıkları gibi tüm bölgeyi ateş altına alıyordu. Bu yüzden bölgeyi terk etmeye karar verdiler. Ancak Irak ordusu en alışıldık tepkilerinden biri olarak bölgeyi top ateşine tuttu ve Doçka silahlarıyla Peşmerge'nin saldırı noktasını ateş altına aldı. Bu karşı saldırı sonucunda sadece bir Peşmerge yaralandı. Diğerlerinin hepsi güvenli bir şekilde oradan ayrılıp Sekran köyündeki karargahlarına geri döndüler. Ertesi gün hükümet askeri üssü, bölgedeki halktan bir grubu çağırarak bunların kim olduklarını ve nereden geldiklerini sorguladı. Bölge halkı ise onlara 'Bizim bu güçle bir bağlantımız yok ve onları tanımıyoruz' yanıtını verdi.
Kaynak:1- Gulan Devrimi Peşmergesi, çatışmaya katılan ve Soran'ın Çemê Rizan mahallesinde ikamet eden Eli Westa Hemet Xelkani ile röportaj, 4 Mayıs 2026.