Hüseyin Reşid Şemdin, 1929 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesinin Ergoş köyünde doğmuştur. 21 Haziran 1932 tarihinde ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne sığınmış, daha sonra Türkiye Cumhuriyeti tarafından Irak Krallığı devletine teslim edilmiş ve Irak'ın güneyine nakledilmiştir. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve teknik sanayi diploması almıştır. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra 1959 yılında Musul'daki dokuma fabrikasında teknik gözetmen unvanıyla memur olarak atanmış, bir süre de Erbil'de çalışmıştır. Kürtçe, Farsça ve Rusça bilmekteydi. 2004 yılında Erbil şehrinde vefat etmiş ve Herir mezarlığına defnedilmiştir.
Mücadele geçmişi1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmıştır. 12 Ekim 1943 tarihinde Xêrezok polis merkezinin ele geçirilmesine katılmış ve bu nedenle 19 Ağustos 1945 tarihinde Irak askeri örfi mahkemesinin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konulmuştur.
11 Ekim 1945 tarihinde, İkinci Barzan Devrimi'nin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Rojhilat'a (Doğu Kürdistan) geçmiştir. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 31 Mart 1946 tarihinde Barzan gücü çerçevesinde cumhuriyeti savunmuştur.
Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılması ve Barzani'nin Rojhilat'tan Başur'a (Güney Kürdistan) dönüşü sonrasında, Rojhilat'taki Sekiz cephesi savaşına katılmıştır. Ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde (Xwakurk ve Berazgir ovası üzerinden) Bakur (Kuzey) Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgesine geri dönen Peşmergeler arasında yer almıştır.
Döndükten sonra General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkma kararı almıştır. 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani 'ye Sovyetler Birliği'ne gidişinde eşlik etmiştir. Kotur halkı savaşına ve Mako köprüsü savaşına katılmış, büyük zorluk ve yorgunluktan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras nehrini geçerek Sovyetler'e varmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde kırk gün boyunca dikenli tellerle çevrili açık bir kampta tutulmuş, bir grup asker tarafından korunmuş ve yiyecek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayvalah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler, 23 ayında kendilerine askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günlük sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda okuryazar olan bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçik topluluğuna taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitimlerine devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup grup trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmış ve kolhoz (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri topraklar) tarlalarında çalışmışlardır.
Büyük çabalar ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaşır ve bu mektupta Barzani yoldaşlarının yaşadığı çileleri anlatır. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması kararını verir. Komitenin nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması olur. Bu nedenle kendisi Kasım 1951 tarihinde Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.
Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (A) fıkrası ve 11 numaralı maddenin uygulanmasıyla, 1959 yılında değiştirilen 19 sayılı yasaya dayanılarak kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Kendisi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle, Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve binbaşı olmuştur. Pirs savaşında ve Barzan savunma savaşında yer almıştır. 1975 yılında, Eylül Devrimi'nin başarısızlığından sonra mülteci olarak İran Krallığı'na gitmiş, Gulan Devrimi'ne katılmış, Avare (Mülteci) gücünde yer almış ve 1998 yılında Kürdistan'a geri dönmüştür.
Kaynaklar:- Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi.
- Hamid Gedi, Puxtey Mijûroname (Tarihçe Özeti), Birinci baskı, (Erbil - Aras Basın Yayın - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004 Z).
- Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Siyasi ve Ekonomik Rolü Irak'ta, (Londra – Darülhikme - 2016 M).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci baskı, Cilt iki, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013 Z).
- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931-1991 Arasında, Birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001 Z).
- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011 Z).
- Şehit Komutan Haso Mirxan Jajoki'nin Anılarından, Barzani'nin Sovyetler Birliği'ne gidişiyle Barzanilerle birlikte 62 gün, Birinci baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997 Z).
- Muhammed Salih Pendroi (Jagersoz), Mizuri Bala Bölgesinin Kültürel ve Sosyal Hayatı, (Erbil – Rojhilat Matbaası - 2020 Z).
- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998 Z).
- Necef Kulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras'ın Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi'nin Altın Jübilesi - 1996).