Biyografi

Hıdır İsa Dolemeri, 1927 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Guretu nahiyesinin Giske köyünde dünyaya geldi. Birinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra Şeyh Ahmed Barzani ve çok sayıda Barzani ailesi Kuzey Kürdistan'a sığındığında, o da 1932 yılının Haziran ayının 21'unda ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne mülteci olarak gitti. Ancak 1933 yılında Türk yetkililerin Şeyh Ahmed Barzani'yi Irak hükümetine teslim etmesinin ardından, onların ailesi de Şeyh Ahmed ile birlikte Kuzey Kürdistan'a sığınan diğer tüm aileler gibi Güney Kürdistan'a geri döndü.

Hıdır İsa, Sovyetler Birliği'nde eğitim gördü, 1954 yılında Taşkent Üniversitesi Tarım Bölümü'nden lisans derecesini aldı. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra 1959 yılında Erbil Tarım Müdürlüğü'nde memur olarak göreve başladı. Ancak daha sonra Eylül Devrimi 'ne katılması nedeniyle işini bırakmak zorunda kaldı ve 1970 yılında Erbil'deki eski görevine geri döndü. Kürtçe, Arapça ve Rusça dillerini biliyordu. 2005 yılı Mayıs ayının 7'sında Tahran şehrindeki hastanelerin birinde hayatını kaybetti ve Giske köyündeki mezarlığa defnedildi.

Mücadele Hayatı

İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra 1945 yılı Ekim ayının 11'inde ailesiyle birlikte Doğu Kürdistan'a yöneldi. 1946 yılı Mart ayının 31'inde Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzan Gücü'nde Peşmerge oldu. 1946 yılı Nisan ayının 29'sinde Sakız bölgesindeki Karava savaşına katıldı. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra 1947 yılı Mart ayının 19'ünde Şino ve Neğede savaşına katıldı.

 1947 yılı Nisan ayının 19'sında (Havakurk ve Berazger Ovası) yoluyla Kuzey Kürdistan topraklarından Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen Peşmergeler arasındaydı.

Döndükten sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılı Mayıs ayının 6'inde Erguş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbest bıraktı. Orada tüm yoldaşları devam etmeye ve Sovyetler Birliği'ne gitmeye karar verdiler. 1947 yılı Mayıs ayının 23'unda General Mustafa Barzani 'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etti. Kotur Vadisi savaşı ve Mako Köprüsü savaşına katıldı. Çok büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 18'sinde, İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras Nehri'nden Sovyetler Birliği'ne geçti.

Sovyetler Birliği'ne vardıktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 19'ünde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün tutuldular ve bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular. Yiyecek, kıyafet ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 1947 yılı Aralık ayının 10'sında Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler ve 23'inde aynı ay içinde askeri kıyafetler verildi. Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde her gün sekiz saat askeri eğitim aldılar. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından her gün dört saat Kürtçe öğrenme dersleri verildi.

Cafer Bagirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılı Ağustos ayının 29'unda Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.

1949 yılı Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri arazilerde) çalışıyorlardı.

Büyük çabalar ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Barzani'nin yoldaşlarının çektiği acıları anlattığı bir mektup Stalin'e ulaştı. O da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması kararı verdi. Sonunda komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanmaları oldu. Bu nedenle adı geçen şahıs 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitti.

Irak'taki 1958 yılı Temmuz 14 Devrimi ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılı Şubat ayının 25'inde; onuncu maddenin (A) fıkrası ile üçüncü ve yedinci maddeler ve 11 numaralı maddenin uygulanmasıyla, 1959 yılında 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlandılar.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kuruldu. Adı geçen şahıs, 1959 yılı Nisan ayının 16'inde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü. 

 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı. Aynı yıl Şuş ve Şermna savaşına katıldı. 1962 yılında serlak (bölük komutanı) oldu. 1963 yılı Haziran ayının 15'sında 14 tarihinde Akre Tepesi ve Piris savaşına, 4 yılı Ağustos ayında Barzan ve Bıleyi savaşına katıldı.

 1974 yılında Akre bölgesine gitti ve aynı yıl Hasan Bey Dağı savaşına katıldı. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran'a yöneldi, Zive yerleşkesine gitti ve daha sonra Kirman şehrine yerleşti. 1979 yılında Zive yerleşkesine döndü ve Gulan Devrimi'ne katıldı; Lolan, Berazger Ovası, Akre ve Şıhani savaşlarına katıldı.

 1988 yılı Temmuz ayının 19'sinde Havakurk savaşına ve 13 yılı Ağustos ayında Herdi savaşına katıldı ve aynı yıl Badinan bölgesinin kimyasal saldırıya uğraması sırasında Zive yerleşkesine geri döndü.

 1991 yılında ayaklanmaya katıldı ve Korê Destanı'nda yer aldı. 1996 yılında Dolemeri bölgesi Sosyal Komitesi üyeliğine getirildi. 1999 yılı Ekim ayının 6'sinde Kürdistan Demokratik Partisi On İkinci Kongresi 'nde İkinci Barzan Devrimi, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği'ne giden yol üzerindeki mücadele ve direnişinden dolayı, Eylül Devrimi، ve Gulan Devrimi'ndeki çabaları nedeniyle ödüllendirildi., ayaklanma başkan tarafından Mesut Barzani Barzani madalyası ile ödüllendirilmiştir.

Kaynaklar:
  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi arşivi.
  2. Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, birinci cilt, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015 M).
  3. Hamid Gerdi, Tarihçenin Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004 M).
  4. Şehit komutan Hıdır İsa Dolemeri'nin biyografisi, Denge Pêşmerge dergisi, Pêşmerge Teşkilat Bürosu organı, sayı 88, Pirmam, Roşinbiri Matbaası, Temmuz 2005 M.
  5. Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, üçüncü baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013 M).
  6. Şevket Şeyh Yezdin, Pêşmerge'nin Altın Jübilesi, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996 M).
  7. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, ikinci cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013 M).
  8. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, birinci baskı, üçüncü cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013 M).
  9. Ömer Faruki, Serdar Dana Yaşamı ve Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Mücadelesi, ikinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002 M).
  10. Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, 1931-1991 yılları arasında Barzan aşireti, birinci baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001 M).
  11. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011 M).
  12. Hetaw dergisi, sayı 154, altıncı yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
  13. Şehit komutan Heso Mirxan Jojoki'nin notlarından, Barzani ile 62 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Roşinbiri Matbaası - 1997 M).
  14. Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 devrimi, (Bağdat - Darürreşid Yayınevi - 1979 M).
  15. Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998 M).
  16. Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1961-1975, üçüncü cilt, birinci bölüm, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004 M).
  17. Mikdad Şaswar, Eski Pêşmerge Hıdır İsa, İnanç her türlü silahtan daha güçlüdür, Denge Pêşmerge dergisi, Pêşmerge Teşkilat Bürosu organı, sayı 34, Pirmam, Roşinbiri Matbaası, Ekim 2000 M.
  18. Necef Guli Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras kıyılarına kadar, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996 M).