17 ve 30 Temmuz 1968 darbesinden ve Baasçıların iktidara dönmesinden sonra, Kürdistan'da hükümet güçleriyle bir süre ne savaş ne de barış durumu hakimdi. Ancak Eski Siyasi Büro militanlarıyla çatışmalar devam etti. Ordu ile devrim güçleri arasında ara sıra küçük çaplı çatışmalar yaşandı. Fakat 10 Kasım 1968 tarihinde Baas rejimi, Eski Siyasi Büro kanadının militanlarıyla koordineli olarak devrimin kontrolü altındaki tüm bölgelere saldırdı. Bu saldırılarda 1969 Aralık ayına kadar büyük bir ilerleme kaydederek birçok şehir ve kasabayı ele geçirdiler.
Karadağ bölgesi, bu güçlerin saldırısına uğrayan bölgelerden biriydi. Cafer Berzenci ve Kamil Molla Veys adındaki iki tabur komutanının ihaneti ve müdahalesi sonucu bölgelerini paralı militanlara teslim ettiler. Burada, hükümet güçleri ve paralı askerlerin kontrolüne geçen ve Kürdistan Peşmergelerinin kontrol altına almak için çok önem verdiği Helac ve Büyük Daban adlı dağ zirvesindeki bir savaşa dikkat çekiyoruz. Bu dağ zirvesine yönelik Peşmerge saldırısının ve zirvenin ele geçirilmesinin doğrudan İdris Barzani'nin gözetiminde gerçekleştiğini belirtmek gerekir. Bu, hükümet güçlerinin ve Eski Siyasi Büro grubunun Germiyan'dan Karadağ'daki Helac ve Daban dağına kadar geniş bir alanı kontrol etmeyi başardığı bir dönemde gerçekleşti. Bölgenin önemi göz önüne alındığında, devrim liderliğinin bu bölgeleri özgürleştirmenin ve devrimin kontrolüne geri kazandırmanın gerekliliğine karar verdiği açıktır.
Bölgedeki askeri komutanlar arasında bu yerlere nasıl saldırılacağı konusunda yapılan birkaç toplantıdan ve devrim lideri Mustafa Barzani durum hakkında bilgilendirildikten sonra, Barzani, savaşı bizzat yönetmesi için İdris Barzani'yi görevlendirdi. Kuvvetlerini toplayıp Helac ve Daban zirvesine saldırmak için kapsamlı bir plan hazırladıktan sonra, dağ zirvesinin bir an önce Peşmergelerin kontrolü altına girmesi gerektiğine karar verdi. Zirveye yapılan saldırıdan sonra, bir saat 45 dakikada kontrol sağlandı ve Peşmergelerin kontrolüne geri döndü.
Daha sonra devrim liderliği, hükümet güçlerini ve paralı askerleri tamamen oradan kovmak için Karadağ ve diğer yerlere geniş çaplı bir saldırı başlatmaya karar verdi. Bu amaca ulaşmak için, Dördüncü ve Dokuzuncu Alaylar Berzenci'den Şarezor ovasına saldırmak ve oradan Karadağ'a ilerlemekle görevlendirildi. Erbil ovasından bir kuvvet ve Rızgari kuvveti, Karadağ kuvvetinin Beşinci Alayı ile birlikte iki koldan saldırdı. Bir kolu Kader Kerem ve Sengav bölgesine, diğer kolu ise Baziyan ve Karadağ bölgesine yöneldi. Bu süre zarfında, Teğmen Tahir Ali Vali Bey Karadağ kuvvetlerinin Dördüncü Alay komutanı, Aziz Kadi ise Dokuzuncu Alay komutanıydı.
Saldırıyı başlatmak için 29 ile 30 Kasım 1969 tarihleri arasında tüm kuvvetlerin aşağıda belirtilen yerlerin tamamına aynı anda saldırması kararlaştırıldı. Planlandığı gibi Peşmerge saldırısı başladı ve büyük bir ilerleme kaydedildi. Büyük bir zafer elde edildi ve Karadağ, Baziyan, Sengav, Kader Kerem, Tuzhurmatu, Kifri, Kelar, Bavnur ve Derbendihan'ın tüm bölgelerini hükümet güçlerinden ve Eski Siyasi Büro kanadının militanlarından özgürleştirmeyi başardılar ve bölgeler Peşmerge kontrolüne geri döndü. Hükümet güçlerinin ve paralı militanların büyük yenilgisinden sonra ağır kayıplar verdiler ve büyük miktarda silah ve mühimmat ele geçirildi. Hükümet güçleri ve militanlar tamamen çöktü ve moralleri Peşmerge kuvvetleriyle savaşamayacakları bir dereceye kadar bozuldu.
Devrim liderliği, Peşmerge güçlerinin bu zaferini o an için önemli ve belirleyici bir zafer olarak yorumladı. Bu nedenle devrim lideri Barzani, savaşa katılan tüm kuvvetlere teşekkür etti. Bu, yeni Baas rejiminin Eski Siyasi Büro güçlerinin yardımıyla, Kürdistan devrimini yenme ve Kürt devriminin tamamen çökmesi şeklindeki eski hayalini gerçekleştirme kapasitesini test etmesiydi ancak girişimi başarısız oldu ve amacına ulaşamadı.
Kaynaklar:1- Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Üçüncü Cilt, Birinci Bölüm, Eylül Devrimi 1961-1975, (Kültür Bakanlığı Matbaası - Birinci Baskı - Erbil - 2004).
2- İbrahim Celal, Güney Kürdistan ve Eylül Devrimi: İnşa ve Yıkım 1961- 1975, Dördüncü Baskı, (2021).
3- Karvan Cevher Muhammed, İdris Barzani 1944- 1987 Yaşamı ve Kürt Özgürlük Hareketindeki Siyasi ve Askeri Rolü, (Hevi Matbaası - Erbil - 2019).
4- Hoşev Ali Kanyelenci, Aziz Kadi Hamed Surçi'nin Anıları, (Danişfer Matbaası - Erbil - 2023).
5- Havkar Kerim Heme Şerif, Eylül Devrimi, Birinci Baskı, (Selahaddin Üniversitesi Matbaası - Erbil - 2012).
6- Ari Kerim, Eylül Devrimi'nden Canlı Birkaç Sayfa, (Hebat Matbaası - Duhok - 1999).