Biyografi

Pirmus Ömer, 1916 yılında Duhok ilinin Amediye ilçesine bağlı Kani Masi nahiyesinin Heruri köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra yaşı ilerlediği için üniversiteye gidememiş ve çalışmaya devam etmiştir. Sovyetler Birliği'ndeyken iki kez evlenmiştir. İlk evliliğini Hecice ile yapmış ve Halida adında bir kız çocukları olmuştur. 1959 yılında Kürdistan'a döndüğünde Hecice onunla birlikte dönmemiştir. İkinci evliliğini ise Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı olan Sıtkıye Nişan Muhammed ile yapmış, bu evlilikten iki kızı ve 1955 yılında doğan Ramazan Pirmus adında bir oğlu olmuştur. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra Irak hükümeti tarafından Kani Masi'ye nakledilmiştir. 1977 yılında Telkeber topluluğuna nakledilmiş, ardından beş yıl süreyle Teşiş'te ikamet etmiştir. Daha sonra evini Çem Sedid'e taşımıştır. Irak hükümetinin köylere saldırdığı dönemde evini Nizar tarafındaki bir mağaraya taşımış ve iki yıl boyunca mağarada yaşamışlardır. 1997 yılı Mart ayının 23 günü Zaho'da vefat etmiştir.

Mücadele Hayatı

1943 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmış; Blee, Rizan ve Barzan savaşlarına iştirak etmiştir. 1943 yılı Kasım ayının 6 günü Guretu polis karakolunun ele geçirilmesine katılmıştır. 1945 yılı Ağustos ayının 19 günü, Irak Askeri Örfi Mahkemesi'nin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur. 1945 yılı Eylül ayının 5 günü Meydan Morik polis karakolunun ele geçirilmesine katılmıştır. 1945 yılı Ekim ayının 11 günü, İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçiş yapmıştır. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 1946 yılı Mart ayının 31 günü Barzan güçleri bünyesinde cumhuriyeti savunmuştur.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yenilgisi ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşü sonrasında, Doğu Kürdistan'daki Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 1947 yılı Nisan ayının 19 günü (Hakkâri ve Barazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen Peşmergeler arasında yer almıştır.

Dönüşlerinin ardından, General Mustafa Barzani 1947 yılı Mayıs ayının 6 günü Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onlara kalma ya da Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbestlik tanımıştır. Orada tüm yoldaşları yola devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almıştır. 1947 yılı Mayıs ayının 23 günü, General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Kutur Vadisi ve Mako Köprüsü savaşlarına katılmıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 18 günü İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler tarafına geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılı Haziran ayının 19 günü tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar; bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş, yiyecek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılı Aralık ayının 10 günü, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'deki Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 günü onlara askeri üniformalar verilmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, günün dört saati boyunca okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından onlara Kürtçe dersleri verilmiştir.

Cafer Bağirov'un yoldaşlarına Barzani'nin، kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılı Ağustos ayının 29 günü Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitimlerine devam etmişlerdir.

1949 yılı Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kollektif köylere dağıtılmışlar ve kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği arazilerde) çalışmışlardır.

Büyük çabalar ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline geçen ve Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlattığı bir mektup üzerine Stalin, Barzani yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması talimatını vermiş ve komitenin kararıyla hepsi Vriviski şehrinde toplanmıştır. Bu nedenle kendisi 1951 yılı Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.

Irak'taki 1958 Temmuz 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılı Şubat ayının 25 günü, üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (a) fıkrası ve (11) maddesinin uygulanması ile 1959 yılı tarihli 19 sayılı değiştirilmiş kanuna dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulmuştur. Kendisi 1959 yılı Nisan ayının 16 günü, yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Basra limanı üzerinden Güney Irak'taki Kürdistan'a dönmüş; Erbil'de yerleşmiş, birkaç ay sonra Amediye'ye ve ardından Herur ve Siyaretuka'ya gitmiştir.

 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmıştır. 1988 yılında Irak hükümetinin Badinan bölgesine yönelik Enfal harekâtı başladığında mülteci olarak Türkiye Cumhuriyeti'ne yönelmiş, Aroş'ta yerleşmiş, daha sonra Kuzey Kürdistan'ın Muş ve Mardin bölgelerinde yerleştirilmiştir. 1992 yılında Güney Kürdistan'a dönmüştür. 1996 yılı Ağustos ayının 16 günü, Altın Jübile kutlamaları çerçevesinde; İkinci Barzan Devrimi'ndeki mücadelesi ve direnişi, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti, Barzani'ye Sovyetler Birliği yolunda eşlik etmesi ve Eylül Devrimi'ndeki rolünden dolayı Başkan  Mesud Barzani  tarafından Barzani Madalyası ile ödüllendirilmiştir.

Kaynakça:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Heyeti Arşivi

  2. Hamid Gawhari, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Nişanı, birinci cilt, (Erbil - Haji Hashim Matbaası - 2015).
  3. Kürdistan Bölgesel Hükümeti, Planlama Bakanlığı, Kürdistan Bölgesi illerinin idari birimleri ve ailelerin ve nüfusun sayısı, Erbil, 2009.
  4. Hamid Gardi, Tarihçe Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  5. Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darü'l Hikme - 2016).
  6. Rekari Müzüri, Rus Kadınları ve Tehcir, Enfal ve Soykırım, birinci baskı, (Erbil – Minare Matbaası - 2010).
  7. Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, üçüncü baskı, (Erbil - Rojhelat Matbaası - 2013).
  8. Şevket Şeyh Yezdin, Peşmergenin Altın Jübilesi, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996).
  9. Kaid Miro Mirozi, Guretuvi Savaşı, 6 Kasım 1943, Dengê Peşmerge Dergisi, Peşmerge Örgütlenme Bürosu organı, sayı 43, Pirmam, Roşenbiri Matbaası, 31 Temmuz 2001.
  10. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
  11. Hataw Dergisi, sayı 154, altıncı yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
  12. Altın Jübile kutlamaları çerçevesinde Başkan Mesut Barzani, Barzani Madalyasını mücadelecilere ve şehit annelerine takdim ediyor, Gulan Dergisi, Kürdistan Demokrat Partisi organı, sayı 84, Erbil, 1 Eylül 1996.
  13. Şehit Komutan Haso Mirhan Jajoki'nin notlarından, Barzani ile 62 Gün ve Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, birinci baskı (Erbil - Roşenbiri Matbaası - 1997).
  14. Lays Abdülmuhsin Cevad el-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darü'l Reşid Yayınevi - 1979).
  15. Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
  16. Necef Kulu Pessiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras'ın Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).