Baasçılar askeri bir darbeyle Irak yönetimini ele geçirdikten sonra üç ay boyunca Kürdistan'a yönelik savaş ve saldırılarını durdurdular, ancak çok geçmeden Baasçıların Kürdistan'a yönelik saldırıları yeniden başladı. Irak ordusunun bu seferki planı, güçlerinin tüm ağırlığını Spilik bölgesine vererek oradan Barzan'a ulaşmak ve bu bölgeyi tamamen kontrol altına almaktı.
Hükümet güçleri bu saldırıda, (2, 5, 19, 25, 27, 29) tugaylarından oluşan 2 tümen gücünden oluşuyordu. Bu askeri harekatın genel koordinatörü olarak Albay İbrahim Faysal el-Ensari atanmıştı. Ayrıca Tugay Komutanı Said Hamo, devrim liderliğine ve Kürt halkına duyduğu kin ve nefret nedeniyle tam yetkiyle donatılmıştı.
1963 yılı Haziran ayının 29'inde Korê Derbendi'nde akşama kadar süren büyük bir çatışma yaşandı. Sonuçta Peşmergeler o geçitten çekildi, ancak Spilik tepelerine ulaşana kadar Mirava geçidinde, Harir ovasında ve diğer yerlerde savunma hattı kuramadılar. Oradan stratejik noktalara yayılarak Irak ordusunun ilerleyişini durdurdular; hükümet güçleri ise Harir ovasına ulaşıp karargahlarını kurdular.
Bu destanda Peşmerge Güçleri Genel Komutanlığı Albay Kafi Nebevi'ye emanet edilmişti. Güçlerin komutanları ise Hacı Biroxi, Kako Mergesori, Mustafa Nerveyi, Mela Emin Hostani, Cader Goyi, Hemeziyad Feqiani, İzzet Süleyman Beg Dergeli, Hamid Biri ve Adayı Yasin olup, her biri savaşın bir cephesinde konuşlandırılmıştı.
Irak ordusunun Barzan'a yönelik saldırı planı, iki tümen tarafından aynı anda yürütülmek üzere kurgulanmıştı. Birinci Tümen Pires Dağı'nda, İkinci Tümen ise Spilik'teydi. Peşmerge güçlerinin Heybet Sultan'dan çekilmesinden sonra hükümet, güçlerinin bir kısmını Harir ovasındaki birliklere dahil etti. Ancak Halifan ve Balekiyan'daki Üçüncü Tugay, Peşmerge güçleri tarafından kuşatılmış, erzak ve gıda yolları kesilmişti ve teslim olmak üzereydiler; ancak başka bir Irak askeri gücü Harir ovasına ulaşınca umutları geri geldi. Ayrıca işbirlikçilerin (cahş) sorumlusu Hüseyin Surçi de erzak ve gıda konusunda onlara yardım etti.
Bir süre güçler birbirlerinin karşısında mevzilendiler. Beni Harir'de de bir Peşmerge gücü konuşlanmıştı ve hep birlikte Irak ordusunun Harir ovasında ilerlemesini engellediler. Bir gün, bir askeri helikopter Spilik tepelerindeki Peşmerge mevzileri üzerinde uçarken, Peşmergeler bulundukları yerden yoğun bir mermi yağmuruna tuttular. Helikopter aceleyle bölgeyi terk edip Harir ovasına indi. Bundan sonra Irak ordusu Peşmerge mevzilerine yönelik yoğun bir bombardıman başlattı ve bölgeyi ateşe verdi.
Bazen Peşmerge komutanlarının uyumsuzluğu, koordinasyon ve istişare için bir araya gelmemeleri, güç dengesi üzerinde olumsuz etkilere yol açmakta, saflarda düzensizlik ve Peşmerge mevzilerindeki moral çöküşüyle sonuçlanmaktadır.
Bir Peşmerge gücü, Yarbay Aziz Akreyi tarafından, bu bölgede hiçbir sorumluluğu bulunmamasına rağmen, o savaş cephesini desteklemek üzere Spilik'e gönderilir. Bir gece, Süleyman Şavli Şanederi komutasındaki bir Peşmerge gücü, Albay Kafi Nebevi ile koordinasyon sağlamadan, köy sakinlerini silahsızlandırmak bahanesiyle (Irak ordusuyla işbirliği yaptıklarından şüpheleniliyordu) Spilik'in güneyindeki Berdin köyüne gönderilir. Köy halkı Peşmergeye karşı koyar ve aralarında büyük bir çatışma çıkar. Peşmerge sorumlusu Süleyman Şavli Şanederi ve üç Peşmerge şehit düşer ve cenazeleri savaş meydanında kalır. Haber Peşmerge güçlerine ulaştığında, Hacı Biroxi komutasındaki başka bir güç, ilk güce yardım etmek için Sinava hattından köyün silahlılarına saldırır. Her ne kadar galip gelseler de, kendi güçlerinden de dört Peşmerge şehit düşer, ikisi yaralanır ve daha sonra güçlerini geri çekerler.
Peşmerge güçleri içinde oluşan bu çatışma ve kargaşadan sonra Irak ordusu, 1963 yılı Temmuz ayının 15'ünde Spilik cephesine yönelik kapsamlı bir saldırı başlattı. Aynı zamanda Peşmergeler arasında Halifan'daki 3. Tugay üzerindeki kuşatmanın kaldırıldığı ve Geli Ali Beg'i ele geçirdikleri söylentisi yayıldı. Bu nedenle, birkaç saat süren çatışmanın ardından, Peşmerge güçleri 16 Temmuz'da Spilik tepelerinden çekildi ve Irak ordusu bölgeyi ele geçirdi.
Kaynaklar:1- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Cilt Üç, Bölüm Bir, Eylül Devrimi 1961-1975, Birinci Baskı 2004.
2- Gazi Adil Gerdi, Barzani Yolunda Bir Peşmerge, Hacı Biroxi, Cilt Bir, İkinci Baskı, Türkiye, 2021.
3- Zerar Süleyman Beg Dergeli, 1943-1977 Yıllarındaki Anılarım.
4- Şevket Mela İsmail Hasan, Eylül Devrimi Tarihinden Günler, Birinci Baskı, Erbil, 2007
5- Ari Kerim, Eylül Devriminden Canlı Birkaç Sayfa, Xebat Matbaası, Duhok 1999.
6- Hacı Mirhan Dolemeri, Adalet Arayışı, Cilt Bir, İkinci Baskı, İsra Matbaası, Tahran, 2021.