ژیاننامە

فەلەکەدین کاکەیی لە ساڵی ١٩٤٣دا لە کەرکوک لەدایک بووە، سەر بە ئایینی یارسان بووە و لە بنەماڵەی سەیدە مستەفاییەکانی پیری یارسان بووە، سەید سابیر سەید حەمودی (١٩٠٧-١٩٨٨) باوکی سەرۆک عەشیرەت و شاعیر بووە، لە ساڵی ١٩٥٧دا لە کەرکوک خوێندکاری قوتابخانەی ناوەندی بووە، لە ساڵی ١٩٦٢دا قوتابخانەی ئامادەیی بەشی زانستی تەواو کردووە، لە ساڵی ١٩٦٢دا یەکەمین کورتەچیرۆکی خۆی بە کوردی لە ڕۆژنامەی ڤین لە سلێمانی بە ناوی (خوازراوی لاو) بڵاو دەکاتەوە، لە ساڵی ١٩٦٤دا لەگەڵ وەسفییە رەشاد سولەیمان هاوسەرگیری دەکات، لە ساڵی ١٩٦٤دا دەست بە نووسینی بە عەرەبی بۆ ڕۆژنامە و گۆڤارەکان دەکات، لە ساڵی ١٩٦٤دا لە زانکۆی شاری به‌غدا دەچێتە بەشی ڕاگەیاندن، لە ساڵی ١٩٦٦دا ڕۆمانی یەکەمی خۆی بە عەرەبی بە ناوی (بیتاقەت یانەسیب) دەنووسێت، کە لە ساڵی ١٩٦٧دا بڵاو کراوەتەوە، لە ساڵی ١٩٦٧دا چەند نووسینێکی خۆی بۆ پاراستنی ژینگە تەرخان دەکات و وەک چالاکوانێک لەم بوارەدا دەناسرێت.

لە ساڵی ١٩٧٥-١٩٩١دا پاش تێکچوونی شۆڕشی ئەیلوول وەک پەنابەر چوو بۆ ئێران و پاش ڕاپەڕینی کوردستان گەڕایەوە کوردستان و لە هەولێر نیشتەجێ بوو، لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٥دا بە ناوی سابیر عەلی ئەحمەد کتێبی (قەزافی و کێشەی کورد) دەنووسێت و لە ساڵی ١٩٨٦دا بۆ چاپ ئامادە بوو و لە ساڵی ١٩٨٦دا بڵاو کرایەوە، لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٩دا، بوو بە سەرنووسەری گۆڤاری بانگ، ئۆرگانی کۆمەڵەی نووسەرانی کوردستان، لە ١٥ هەتا ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩١ لەلایەن نوێنەرانی حەوتەمین کۆنگرەی یەکێتیی نووسەرانی کورد (کۆنگرەی ئازادی) وەک جێگری سەرۆکی یەکێتیی نووسەرانی کورد هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٩٢دا بوو بە جێگری سەرۆکی یەکێتیی نووسەرانی کورد، لە ساڵی ١٩٩٣دا وتار لە ڕۆژنامەی ئەلموتەمەر بە زمانی عەرەبی بڵاو دەکردەوە، لە ٢٦ی ئەیلوولی ١٩٩٦دا لە کابینەی سێیەمی هەرێمی کوردستان وەک وەزیری ڕۆشنبیری دامەزرا، لە ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩دا لە بەردەم پەرلەمانی کوردستان سوێندی خوارد و لە کابینەی چوارەمدا وەک وەزیری ڕۆشنبیری دەستنیشان کرا، ڕۆژی چوارشەممە ٠٤ی تەممووزی ٢٠٠٠ دەزگای چاپ و پەخشی موکریانی لە هەولێر کردەوە، ڕۆژی سێشەممە ٣٠/١٢/٢٠٠١، لە هەولێر بەشداری لە کۆنگرەی دووەمی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان کرد، لە ١٥ی ئابی ٢٠٠١دا دەستی لە کارکێشانەوە لە پۆستی وەزیری ڕۆشنبیریی هەرێمی کوردستان ڕاگەیاند، لە ١٥ی ئابی ٢٠٠١دا لە کابینەی چوارەمدا وەک وەزیری هەرێم دەستنیشان کرا، ڕۆژی سێشەممە ٣١/١٢/٢٠٠١، لە هۆڵی میدیا لە شاری هەولێر بەشداری کۆنگرەی دووەمی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان بوو، لە نیسانی ٢٠٠٣دا دەبێتە خاوەنی گۆڤاری نوێ شەفەق و ڕۆژنامەی باسەرە، لە نیسانی ٢٠٠٣ەوە هەتا شوباتی ٢٠٠٥، سەرنووسەری ژمارە سێیەمی ڕۆژنامەی ئەلتەئاخێی بە زمانی عەرەبی بوو، کە پاش ڕووخانی ڕژێمی سەددام حوسێن (١٩٣٧-٢٠٠٦) کە بە ناوی سەددام تکریتی دەناسرا لە شاری به‌غدا دەرچووبوو، لە ساڵی ٢٠٠٣دا نوێنەری کۆنگرەی گشتیی ڕۆژنامەنووسانی کوردستان بوو لە هەولێر، لە ٧ی ئایاری ٢٠٠٦دا وەک وەزیری ڕۆشنبیریی هەرێمی کوردستان دەستنیشان کرا. لە ساڵی ٢٠٠٩دا سەرنووسەری گۆڤاری تورکیاناسی بوو، لە ساڵی ٢٠١٠دا سەرۆکی کۆمەڵەی برایەتیی کورد-تورک و خاوەنی گۆڤاری تورکیاناسی بوو.

ڕۆژی چوارشەممە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٣ کۆچی دوایی کرد و لە پیرمام بە خاک سپێردرا، بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی، تورکمانی، فارسی و ئینگلیزی بە باشی دەزانی.

خەباتنامە

فەلەکەدین کاکەیی لە ساڵی ١٩٥٧دا پەیوەندی بە یەکێتیی قوتابیانی گشتیی عێراق دەکات، لە ساڵی ١٩٦٠دا لە یەکێتیی جووتیارانی کەرکوکی حزبی کۆمۆنیستی عێراق چالاک بووە، لە ساڵی ١٩٦٠ لە کەرکوک لەگەڵ کۆمیتەی سەربازیی حزبی کۆمۆنیستی عێراق کار دەکات، لە ساڵی ١٩٦٥دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی حزب دیموکراتی کوردستان (پارتی) دەکات، لە ساڵی ١٩٦٧دا لە ڕۆژنامەی ئەلتەئاخێی عەرەبی بە ناوی (ئەی. پرشنگ)، خدر ڕەشۆ و حەللاج وەک پەیامنێر و نووسەر دەست بە کار دەکات کە لە شاری به‌غدا لەلایەن حزب دیموکراتی کوردستانەوە بڵاو دەکرایەوە، لە ڕۆژی دووشەممە ٢٢ی ئایاری ١٩٦٧دا وتارێکی بە ناوی خۆی لە ڕۆژنامەی ئەلتەئاخێی عەرەبی بڵاو کردەوە، لە هەمان ساڵدا بە ناوی ئەلحەللاج وتارێکی بڵاو کردەوە، لە ساڵی ١٩٦٧ لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە گیرا، لە ساڵی ١٩٦٧دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمه‌رگه‌ کرد، لە ساڵی ١٩٧٠دا، سکرتێری نووسینی ڕۆژنامەی ئەلتەئاخێ بوو، لە ساڵی ١٩٧٢دا بوو بە ئەندامی بەشی عەرەبیی گۆڤاری (شەمس کوردستان)، لە ساڵی ١٩٧٢دا بۆ بەبیرھێنانەوەی خەبات و گرنگیی ژیانی لەلایەن ئیدریس مستەفا شێخ محەممەد (١٩٤٤-١٩٨٧)، کە بە ئیدریس بارزانی ناسراوە خەڵات کرا، لە ٣١ی ئازاری ١٩٧٤دا وەک سکرتێری نووسین، داواکارییەکی واژۆ کرد و داگیرکردنی ناوەندی ڕۆژنامەکانی ئەلتەئاخێ و برایەتیی شەرمەزار کرد کە لەلایەن کاربەدەستانی عێراقەوە داگیر کرابوو، لە ساڵی ١٩٧٤دا پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمه‌رگه‌ کرد، لە ١٨ی نیسانی ١٩٧٤دا نوێنەرایەتیی کۆنگرەی قەسری ئاشتیی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە نزیک شارۆچکەی چۆمان سەر بە پارێزگای هەولێر کرد، لە ساڵی ١٩٧٤دا سەرنووسەری ڕادیۆی دەنگی کوردستان بوو.

لە ساڵی ١٩٧٩دا ئەندامی کۆمیتەی سەرپەرشتیاری کۆنگرەی نۆیەمی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) بوو، لە ساڵی ١٩٧٩دا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی نۆیەمیەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) هەڵبژێردرا، لە کۆتایی ساڵی ١٩٧٩دا بە ناوی سابیر بۆ دەنگی کوردستان هەواڵ، وتار و ڕاپۆرت بە عەرەبی و کوردی دەنووسێت، لە ساڵی ١٩٨٠دا بەرپرسی بەشی ڕاگەیاندنی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) بوو، لە ساڵی ١٩٨١دا وانەکانی ڕێبازی لە خولی حەوتەمی پەیمانگای کادیرانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) لە گوندی ڕاجانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بۆ خوێندکاران وتووەتەوە، لە ساڵانی ١٩٨١-١٩٩١دا ئەندامی کۆمیتەی نووسەران و دواتر سەرنووسەری ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK)ی سەردەمی شاخ بوو، لە ساڵی ١٩٨٥دا بوو بە ئەندامی مکتب سیاسی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK)، لە ١٦ی تەمموزی ١٩٨٥دا وەک بەرپرسی بەشی ڕاگەیاندن و ئەندامی بەشی پەیوەندییەکان دەستنیشانکرا، لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥ تا ٣ی نیسانی ١٩٨٦ مامۆستای بەرەی COD و پێشنوێژ و ئاڵای وڵاتان لە خولی هەشتەمی پەیمانگای کادیرانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) لە گوندی ڕاجانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە، لە ساڵی ١٩٨٦دا بوو بە ئەندامی کۆمەڵەی نووسەر، ڕۆژنامەنووس و هونەرمەندانی دیموکراتی عێراق، لە ساڵی ١٩٨٨دا وەک یەکەم بەرپرسی مکتبی ڕاگەیاندنی بەرەی کوردستان هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٨٩دا، لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی دەیەمەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٨٩دا لە ڕۆژنامەی خەبات (النضال) ئۆرگانی حزب دیموکراتی کوردستان بە ناوی سابیر ئەحمەد وتاری دەنووسی، لە ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠دا وەک بەرپرسی پەیوەندییەکانی کوردستانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) و بەرپرسی بەشی ڕاگەیاندنی PDK دەستنیشانکرا.

لە ساڵی ١٩٩١دا لەلایەن حزب دیموکراتی کوردستان (PDK)ەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکار بۆ هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستان دەستنیشانکرا، لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١ تا ١٨ی شوباتی ١٩٩٢ مامۆستای میدیا و مافەکانی مرۆڤ لە خولی نۆیەمی پەیمانگای کادیرانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) لە شارۆچکەی پیرمام لە پارێزگای هەولێر بوو، لە ساڵی ١٩٩١دا ئەندامی کۆمیتەی هەڵبژاردنەکانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) بوو بۆ هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستان، لە ساڵی ١٩٩٢دا لەسەر لیستی حزب دیموکراتی کوردستان بوو بە ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستان، لە ٧ی تەمموزی ١٩٩٢دا ئەندامی کۆمیتەی ڕۆشنبیری و سەرۆکی کۆمیتەی پەیوەندییەکانی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستان (خولی یەکەم) بوو، لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٩٢دا وەک سەرۆکی فراکسیۆنی زەردی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) بە وەکالەت لە ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستان دەستنیشانکرا، ڕۆژی یەکشەممە ١٦ی ئابی ١٩٩٢ وتارێکی لە ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی حزب دیموکراتی کوردستان بڵاوکردەوە، لە ساڵانی ١٩٩٣-٢٠٠١دا سەرنووسەری ڕۆژنامەی خەبات ئۆرگانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) بوو، لە ساڵی ١٩٩٣دا ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی یازدەیەم بوو، لە ساڵی ١٩٩٣دا بوو بە سەرۆکی کۆمیتەی پێشنیار و بڕیارەکانی کۆنگرەی یازدەیەمی حزب دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، لە ٢٢ی ئابی ١٩٩٣دا بە هەڵبژاردن لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی یازدەیەمەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پشکنین و چاودێری حزب دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو هەڵبژێردرا، لە ساڵانی ١٩٩٣-٢٠٠١دا سەرنووسەری ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) بۆ قۆناغی خەباتی ئاشکرا بوو، ڕۆژی دووشەممە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ بە ئامادەبوونی کۆمیتەی ناوەندی پشکنین و چاودێری لەلایەن سەرۆک مەسعود بارزانی ەوە پێشوازی لێکرا.

لە ساڵی ١٩٩٧دا سیمینارێکی لەسەر حیزبە کوردستانییەکان پێشکەشی خوێندکارانی قۆناغی دەیەمی پەیمانگای کادیرانی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) لە هەولێر کرد، لە ٢٣ی ئەیلولی ١٩٩٧دا دەستی لە ئەندامێتی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستان کێشایەوە.

لە بەهاری ساڵی ١٩٩٩دا وەک سەرۆکی کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی دوازدەیەمی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) و دواتر وەک ئەندامی کۆمیتەی چاودێری کۆنگرەی دوازدەیەمی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) دەستنیشانکرا، لە ساڵی ١٩٩٩دا ڕاوێژکاری سەرۆکی حزب دیموکراتی کوردستان (PDK) بوو، لە ١٥ی ئایاری ١٩٩٩دا بەهۆی خەباتەکەی لە شۆڕشی ئەیلوول, شۆڕشی گوڵان، سەرھەڵدانی باشورە کوردستان و سەردەمی سەروەریدا لەلایەن سەرۆک مەسعود بارزانی ەوە بە مەدالیای بارزانی نەمر خەڵاتکرا.

لە ساڵی ٢٠٠٢دا وەک ئەندامی کۆمیتەی باڵای یادکردنەوەی ١٠٠ ساڵەی بارزانی نەمر دەستنیشانکرا، لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢دا وەک ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکار بۆ هەڵبژاردنەکان لە ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستان دەستنیشانکرا، لە ٣ تا ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لەگەڵ سەرۆک مەسعود بارزانی بەشداری کۆنگرەی هەژار موکریانی کرد کە لەلایەن وەزارەتی ڕۆشنبیری حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە لە هەولێر ڕێکخرابوو.

لە بەرهەمەکانی:

  1. بیتەقەت یەنسەب (چاپی یەکەم - ١٩٦٧)، (چاپی دووەم - ٢٠٠٨).

  2. کورتەیەک لە شانۆی کوردی – ١٩٨٤.

  3. دۆنی ئارام (چاپی ١. ١٩٨٤)، (چاپی ٢. ٢٠٠٧)، لە فارسییەوە وەریگێڕاوەتە سەر کوردی لە نووسینی ڕۆماننووسی ڕووس میخائیل شۆلۆخۆڤ.

  4. لەسەر خوێندن لە کوردستان و لە شاخەکان – ١٩٨٥.

  5. مسیرة العمل الجبهوي للحزب الديمقراطي الكردستاني – العراق (١٩٧٥ - ١٩٨٨) -١٩٨٨.

  6. کاروانی کاری بەرەیی – ١٩٨٥.

  7. کەیفە ئەلەموونا ئەلحەقد – ١٩٨٥.

  8. عن التعلیم في کوردستان العراق – ١٩٨٦.

  9. گەلێک بێ ڕۆژنامە - ١٩٨٨.

  10. شەعبون بیلا سەحیفە یەومییە – ١٩٨٨.

  11. الضمیر - ١٩٩٨، بەشی دووەم.

  12. القذافي والقضیة الکردیة - (چاپی شاخ - ١٩٨٩)، (چاپی یەکەم - ٢٠٠٨)، (چاپی دووەم - ٢٠١٥)، بە ناوی سابیر عەلی ئەحمەد ئەم بەرهەمەی چاپ کردووە و ناوی بەشی یەکەمی کردووە، (چاپی دووەم - ١٩٩١)، (چاپی سێیەم - ٢٠٠٨).

  13. دەفتەری کاف - (چاپی یەکەم - ٢٠٠١)، (چاپی دووەم - ٢٠١٣).

  14. بە ڕەنگی خۆی دوور لە سیاسەت - (چاپی یەکەم - ٢٠٠٥)، (چاپی دووەم - ٢٠١٥).

  15. الضمیر - ٢٠٠٧، بەشی یەکەم.

  16. رۆناهی زەردەشت - (چاپی ٢٠٠٨)، (چاپی ٢. - ٢٠١١)، (چاپی ٣. - ٢٠١٥). لە ساڵی ٢٠٠٩دا وەرگێڕانی ئەم بەرهەمە بە کرمانجیی سەروو لە ئامەد چاپ کراوە.

  17. چۆن فێری ڕقت دەکەن – ٢٠١٠.

  18. ویژدان و ئازادی - (چاپی یەکەم - ٢٠٠٧)، (چاپی دووەم - ٢٠١٠)، (چاپی سێیەم - ٢٠١٥)، بەرگی یەکەم.

  19. ویژدان.

  20. البیت الزجاجي للشرق الأوسط -(چاپی ١. - ٢٠١٠)، (چاپی ٢. - ٢٠١٥).

  21. حەلاجیا (هۆشیاریی پێویست لە ئامادەبوونی حەلاج - چاپی یەکەم - ٢٠١٠)، (چاپی دووەم - ٢٠١٥)، لە ساڵی ٢٠١٤دا لەلایەن شێرزاد هەینییەوە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی و بە ناوی حەلاجیا چاپ کراوە.

  22. ئاهەنگگێڕان بە بوون - (چاپی ١. - ٢٠١٠)، (چاپی ٢. - ٢٠١٥).

  23. بەئاگایی - (چاپی ١. - ٢٠١٠)، (چاپی ٢. - ٢٠١٥).

  24. مەوتین ئەلنور، (چاپی ١. - ٢٠١٠)، (چاپی ٢. - ٢٠١٥).

  25. ئاگایی - (چاپی ١. - ٢٠١١)، (چاپی ٢. - ٢٠١٥).

  26. لەحزەت ئەلحیکمە - ٢٠١١. ٢٠١٤ بە ناوی ساتەوەختی هۆشمەندی، وەرگێڕانی کوردی و لەلایەن شێرزاد هەینییەوە چاپ کراوە.

  27. ئینقیلاب ڕوحی (چاپی ١. - ٢٠١٠)، (چاپی ٢. - ٢٠١٢)، (چاپی سێیەم - ٢٠١٥)، لە ساڵی ٢٠١٦دا بە ناوی (کودەتای گیانی) لەلایەن شێرزاد هەینییەوە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی و چاپ کراوە.

  28. ساتەوەختی هۆشمەندی – ٢٠١٤.

  29. ئەلعەمەل ئەلکامیلە - نۆ بەرگ - ٢٠١٥.

  30. کۆبەرھەم - نۆ بەرگ - ٢٠١٥.

  31. نهێنییە شاردراوەکان (چاپی یەکەم - ٢٠١٥)، (چاپی دووەم - ٢٠١٦).

  32. لیمەن تەفتەح ئەلەزهار؟ (چاپی ١ ٢٠١٢)، (چاپی دووەم، ٢٠١٥)، بە ناونیشانی گوڵ بۆ کێ دەپشکوێن؟ لە ساڵی ٢٠١٦دا وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی.

  33. ڕۆژانی ڕەجان ئیدریس پیرۆز بێت – ٢٠١٦.

  34. سیاسەت و فەلسەفە – ٢٠١٩.

  35. کوردستان و دەوڵەتانی دراوسێ – ٢٠١٩.

  36. دەفتەری خاک.

سەرچاوە:

  1. ئەرشیفی دەستەی ئینسایکلۆپیدیای حزب دیموکراتی کوردستان.

  2. بەرھەم عەلی و ڕێبوار محەمەد، کابینەی چوارەم و ئاسۆیەکی گەشتر بۆ پاشەڕۆژی کوردستان، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حزب دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٢٩٩٥، هەولێر، سێشەممە، ٢١.١٢.١٩٩٩، لاپەڕە ٥-٦.

  3. بە ڕێوڕەسمی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان دووەمین کۆنگرەی خۆی ئەنجام دەدات، ڕۆژنامەی حەمرین، ئۆرجانی کۆمەڵەی کوردی فەیلی، ژمارە ١٨، هەولێر، کانوونی دووەمی ٢٠٠١، لاپەڕە ١.

  4. حەمید گەوهەری، میدالیای بارزانی، خەڵاتی هەرە بەرز، کتێبی ١، چاپی دووەم، (هەولێر - دەزگای خێرخوازیی بارزانی - ٢٠١٩)، ل. ١٩١-١٩٣.

  5. سەفەر جاجۆکی، فەلەکەدین کاکەیی، پێشمه‌رگه و سیاسەتمەدار، ڕۆژنامەی خەبات ژمارە (٤٨٥٣)، ٥/٨/٢٠١٥.