کۆنگرەی هەشتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان (پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق لە ١ی تەمموزی ١٩٧٠) لە گوندی ناوپردان دوای ڕێککەوتننامەی ١١ی ئاداری ١٩٧٠ بەسترا.
بارودۆخ و هۆکارەکانئەفسەرانی دەسەڵات ڕێگرییان لە جێبەجێکردنی ڕێککەوتننامەی ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٦٦ کرد کە لە نێوان سەرکردایەتی شۆڕش و حکومەتی عێراقدا مۆرکرابوو، چونکە ئەو ئەفسەرانە گروپی مەکتەبی سیاسی پێشووی پارتییان بەکارهێنا کە لە شاری به‌غدا نیشتەجێ ببوون دژی شۆڕش، ئەوەش بە چەکدارکردنی لایەنگرانیان و دروستکردنی بنکە و بارەگا بۆیان لە هەندێک ناوچەدا کە هێزی پێشمه‌رگه تێیدا بوون، لەگەڵ ئەوەشدا عەبدولڕەحمان بەزاز لە سەرۆکایەتی وەزیران دوورخرایەوە و تاهیر یەحیا ڕاسپێردرا بۆ ئەوەی شوێنی بگرێتەوە، لە کۆتایی ئابی ١٩٦٧ سەرۆک وەزیرانی نوێ بە سەرۆکایەتی شاندێکی حکومی سەردانی مستەفا بارزانی کرد، کە تێیدا سەرۆک وەزیرانی عێراق بەڵێنی زۆری بە مستەفا بارزانی دا سەبارەت بە جێبەجێکردنی بەیاننامەی ٢٩ی حوزەیران و چەکداماڵینی سوارەکان (جاشەکان)، بەتایبەتی لایەنگرانی گروپی مەکتەبی سیاسی کۆن.
دوای ماوەیەک، دەرکەوت کە حکومەت نیازپاک نییە بۆ چەکداماڵینی جاشەکان، بە پێچەوانەوە لەلایەن ئەفسەرانی دەسەڵاتەوە زیاتر پشتیوانی دەکران بەبێ ویست و ئارەزووی سەرۆک وەزیران، ئەوەش بووە هۆی دەستپێکردنەوەی شەڕ لە نێوان جاشەکان و پێشمه‌رگه، کە لە سەرەتای ١٩٦٨ بووە هۆی ساردبوونەوەی پەیوەندییەکانی نێوان سەرکردایەتی شۆڕش و حکومەت، پاشان هەڵگیرسانی شەڕ لە ١٥ی نیسانی ١٩٦٨.
لە ١٧ی تەمموزی ١٩٦٨ حزبی بەعس کودەتایەکی بەسەر دەسەڵاتدا کرد و ئەحمەد حەسەن بەکر بوو بە سەرۆک کۆمار، ڕژێم شەڕە ڕاستەوخۆکەی لەگەڵ کورد کەمکردەوە و دەستی کرد بە هاندان و چەکدارکردنی جاشەکان دژی شۆڕش. توندی شەڕەکە گەیشتە لوتکە، لە کۆتاییدا و دوای چەندین شەڕ و پێکدادان، جاشە حکومییەکان لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨ تێکشکێنران و پەنایان بۆ بنکە حکومییەکان لە کەرکوک برد..
دوای ئەو شکستە، لە ئەیلولی ١٩٦٩، حکومەت دەستپێشخەرییەکی بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتن لەگەڵ سەرکردایەتی شۆڕش ڕاگەیاند و شاندەکەی خۆی بۆ ناوپردان نارد، دوای زنجیرەیەک کۆبوونەوە لە شاری به‌غدا و ناوپردان، و ئەو سەردانەی سەددام حسێن جێگری سەرۆک کۆماری عێراق بۆ ناوپردان و دیداری لەگەڵ مستەفا بارزانی لە ١١ی ئاداری ١٩٧٠، ڕێککەوتننامەیەک لە نێوان حکومەتی بەعسی عێراق و سەرکردایەتی شۆڕش مۆرکرا، کە ئەنجامەکەی دانینان بوو بەوەی کورد لە پێناویدا شۆڕشی کردبوو، واتە دانینان بە مافە سیاسی و نەتەوەییەکانی گەلی کورد لە باشووری کوردستان.
بەستنی کۆنگرەدوای ڕێککەوتننامەی ١١ی ئادار، کۆنگرە لە ماوەی ١ تا ٦ی تەمموزی ١٩٧٠ لە گوندی ناوپردان و بە ئامادەبوونی ٤٨٨ نوێنەر بەسترا، بە لەبەرچاوگرتنی کەشوهەوای لەبار و سەقامگیر، ئەمە بە سێیەم کۆنگرەی پارتی دیموکراتی کوردستان دادەنرێت کە بە ئاشکرا بەستراوە. چەندین شاند لە لایەنە جیاوازەکانی عێراق بەشدارییان تێدا کرد لەوانە: شاندی حزبی بەعسی عەرەبی سۆسیالیست، شاندی حزبی شیوعی نیشتمانی دیموکراتی، شاندی بزووتنەوەی سۆسیالیستی عەرەبی، شاندی ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین، شاندەکانی پارتییەکان لە وڵاتانی دراوسێ، شاندی پارتی دیموکراتی کورد لە لوبنان، شاندی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا، و نەتەوە یەکگرتووەکان، لە کەسایەتییەکانیش کامەران بەدرخان ئامادەی بوو.
کۆنگرە بە وتارێک لەلایەن مستەفا بارزانی دەستی پێکرد، پاشان ڕاپۆرتی سیاسی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لەلایەن حەبیب محەمەد کەریم سکرتێری پارتی و بە زمانی عەرەبی خوێندرایەوە، لە کۆتاییدا کۆمیتەی ناوەندی لە ١٠ی تەمموزی ١٩٧٠ کارەکانی کۆنگرەی هەشتەمی بە دەرکردنی بەیاننامەیەکی کۆتایی بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندن و نوێنەرانیان کۆتایی پێهێنا..
پەیڕەوی ناوخۆی کۆنگرەی هەشتەم پێکهاتەی پارتی دیموکراتی کوردستانی بەم شێوەیە ڕێکخست: خانە، لێژنە ناوچەی، لێژنەی ناوچە، لێژنەی لاوەکی، کۆمیتەی ناوەندی، مكتب سیاسی، سکرتێری کۆمیتەی ناوەندی، سەرۆک. هەروەها دەستەی چاودێری ناوەندی لە ئەندامێکی مكتب سیاسی و دوو ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حزب پێکهات.
ئەندامانی کۆنگرە دەنگیان بە بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆی کۆنگرە دا، و بە کۆی دەنگ مستەفا بارزانی وەک سەرۆکی حزب هەڵبژاردەوە، هەروەها ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی نوێی حزب هەڵبژێردران کە ئەمانەن:
حەبیب محەمەد کەریم - سکرتێر
ساڵح یوسفی
عەلی عەبدوڵڵا
نووری شاوێس
هاشم حەسەن ئاکرەیی
ئیسماعیل مەلا عەزیز
موقەدەم عەزیز ئاکرەیی
فاکر مێرگەسۆری
فارس باوە
ڕەشید سندی
عەلی قاسم شنگالی
دارا تۆفیق
عەبدول قەرەنی
ئەندامانی یەدەگی کۆمیتەی ناوەندی:
ڕەشید عارف عەبدولڕەحمان
عەلی هەزار
نوعمان عیسا
شێخ ڕەزا گوڵانی
جەرجیس فەتحوڵڵا شەماس
مكتب سیاسی لەم هاوڕێیانە پێکهات:
حەبیب محەمەد کەریم، سکرتێری کۆمیتەی ناوەندی
دکتۆر مەحمود عوسمان، بەرپرسی کمیسیۆنی پەیوەندییەکانی دەرەوە
عەزیز ئاکرەیی
ساڵح یوسفی، بەرپرسی مەکتەبی ڕێکخستنە جەماوەرییەکان
عەلی عەبدوڵڵا
نووری سدیق شاوێس
لە هەمان کاتدا، گروپی مەکتەبی سیاسی کۆن، کە بە ناوی پارتی کاریان دەکرد، حەوتەمین کۆنگرەی خۆیان لە شاری به‌غدا بەست، لە کۆنگرەکەدا بڕیاریان دا گروپەکە هەڵبوەشێننەوە، هەروەها پرسی پەیوەندیکردن بە پارتییان خستەڕوو، ئەوەش بە کۆی دەنگ ئەنجامدرا، پاشان لە ڕێگەی لقی چواری پارتی دیموکراتی کوردستانەوە پەیوەندییان بە مەسعود بارزانی کرد و داوایان لێکرد ئەم داواکارییەیان بۆ مستەفا بارزانی بگوازێتەوە، دوای ئاگادارکردنەوەی مستەفا بارزانی لە ئارەزوویان، ناوبراو لێبوردنی بۆ دەرکردن، جەلال تاڵەبانی لە ٧ی ئابی ١٩٧٠ سەردانی حاجی ئۆمەرانی کرد و لەوێ چاوی بە بارزانی کەوت. دوای زنجیرەیەک کۆبوونەوە لە ١ی تشرینی یەکەمی هەمان ساڵ لێبوردنێکی گشتی بۆیان بە کۆی دەنگ دەرکرا و گەڕانەوە بۆ ناو پارتی دیموکراتی کوردستان.
سەرچاوەکان- ئەرشیفی دەستەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان