نیروهای پیشمرگه در محور کوه سفین به دره بالیسان عقب‌نشینی کردند تا یک نقشه دفاعی قوی به شکل نیم‌دایره برای اتصال میان نیروهای بیتواته و جبهه بشدر طراحی کنند. نیروهای پیشمرگه موفق شدند سد محکمی در برابر پیشروی ارتش عراق از قلعه‌دزه تا بیتواته ایجاد کنند تا ارتش نتواند به منطقه بالکایتی، محل استقرار فرماندهی انقلاب، نزدیک شود.
نیروهای پیاده ارتش عراق در ماه اوت ١٩٧٤ حرکت کردند تا راه پیشروی خود را از کوی‌سنجق به جوارقورنه باز کنند و هنگامی که به منطقه رسیدند، هدفشان تسلط بر دشت بیتوین به همراه ارتفاعات کوه‌های ماکوک و شیشار بود تا کنترل کامل بر تمام منطقه را به دست آورند.
همچنین هدف ارتش بیرون راندن نیروهای پیشمرگه از ماکوک و رسیدن به کوه کاروخ در مقابل بخش قصری و نیز اشغال کوه‌های زوزک و سکیز در جبهه رواندوز و پیشروی به سمت قله حسن بگ بود تا از آنجا گلاله را دور بزنند و فرماندهی انقلاب را محاصره کنند. هدف دیگر ارتش کاهش فشار بر نیروهای خود هنگام حمله به کوه ماکوک و دوله رقه و انتقال بخشی از نیروهای پیشمرگه به جبهه جنگ در منطقه بیتواته بود.
نیروهای بزرگ ارتش عراق متشکل از دو لشکر نظامی و جحوش (مزدوران محلی) بودند. برای اجرای این نقشه، آن‌ها به کوه ماکوک در پشت سروچاوه و قله خانزاد حمله کردند. نیروهای پیشمرگه مستقر در سنگرهای خط دفاعی متشکل از هنگ دوم نیروهای دشت اربیل به فرماندهی سعدی عزیز، هنگ اول نیروهای سفین به فرماندهی کریم فقی و یک گروهان دیگر وابسته به نیروهای دشت اربیل به فرماندهی حاجی علی بودند. با صعود سربازان به ارتفاعات ماکوک، پیشمرگه‌ها با آن‌ها مقابله کردند که در نتیجه تعدادی از سربازان ارتش عراق کشته و زخمی شدند و تعداد دیگری از میدان نبرد گریختند. روز بعد ارتش بار دیگر به ارتفاعات ماکوک حمله کرد و این بار توانست ضلع راست کوه را تصرف کند.
ارتش عراق در ٣٠ اوت بار دیگر نیروهای خود را جمع‌آوری کرد و با پشتیبانی تانکها، توپها و هواپیماهای جنگی دست به حمله زد. این حمله با بمباران شدید سنگرهای پیشمرگه آغاز شد که ارتش برای اولین بار از کاتیوشا استفاده کرد. پس از حمله به کوه ماکوک، آن‌ها به سروچاوه و روستاهای اطراف آن رسیدند. تعداد پیشمرگه‌هایی که در برابر این حمله بزرگ ارتش مقاومت می‌کردند بسیار کم بود. ارتش در روز چهارم سپتامبر به ارتفاعات قله اندیک و انطوز حمله کرد و با استفاده از تمام امکانات اسلحه سنگین و هواپیماها و با همکاری جحوش، توانست در شب بر آن مسلط شود.
در این میان، یک پیام فوری از سوی فرمانده ارتش (٢) به فرماندهان منطقه رسید تا نیرویی از پیشمرگه را به عنوان پشتیبان به جبهه‌های جنگ اعزام کنند و برای رسیدن به ارتفاعات کوه دست به حمله بزنند. نیروی پشتیبان متشکل از یکی از هنگ‌های نیروهای سفین به فرماندهی سرجوخه علی مولودی و هنگ دوم به فرماندهی سید کاکه وابسته به نیروهای دشت اربیل بود. این نیروهای پیشمرگه در شب ٦/٧ سپتامبر ١٩٧٤ به کوه ماکوک صعود کردند و بار دیگر سنگرهای دفاعی را برپا نمودند. ارتش عراق با پشتیبانی نیروی هوایی و توپخانه به حملات خود ادامه داد، اما این بار نیروهای پیشمرگه در موقعیت دفاعی قدرتمندی قرار داشتند و با دفع تمامی حملات، اجازه ندادند ارتش به کوه ماکوک دست یابد.
در ساعت یازده شب ٨ سپتامبر ١٩٧٤، ارتش عراق بار دیگر به کوه ماکوک حمله کرد که این حمله تا سپیده‌دم ادامه داشت. این بار نیز پیشمرگه‌ها اجازه ندادند ارتش به پیروزی برسد و ارتش متحمل شکست بزرگی شد و پنجاه تن از سربازان کشته‌شده خود را در میدان نبرد رها کرد. نیروهای پیشمرگه به مدت دو ماه به دفاع از منطقه ادامه دادند و مانع از تحقق اهداف ارتش عراق شدند. این موفقیت ناشی از تجربه فرماندهان منطقه در نبردها و کنترل مواضع از طریق کاشتن مین و حصارکشی آن‌ها بر اساس امکانات موجود بود. ارتش عراق طی این دو ماه (١٥) با پشتیبانی نیروی بزرگی از جحوش، کماندوها و نیروهای ویژه به نیروهای پیشمرگه حمله کرد و در جریان این نبردها خسارات جانی و مادی سنگینی متحمل شد.
اگرچه نیروهای پیشمرگه متحمل تلفاتی از شهدا و مجروحان شدند، اما دستاوردهای مهمی نیز کسب کردند؛ به عنوان مثال در یک حمله (١٠) قبضه اسلحه و در حمله‌ای دیگر (١٥٠) کلاشنیکف، (٣) خمپاره‌انداز، (٤) بی‌سیم قابل حمل و دو قبضه تک‌تیرانداز پنج‌تیر روسی به غنیمت گرفتند و حتی یک هنگ کامل دشمن در حمله‌ای دیگر نابود شد.
در اواسط ماه سپتامبر، ارتش عراق در ساعت دوازده ظهر بمباران مواضع پیشمرگه را آغاز کرد و پس از آن هنگی از نیروهای ویژه به مواضع هنگ سید کاکا حمله کرد. پیشمرگه‌ها از این حمله اطلاع داشتند، لذا پنهان شدند تا دشمن نزدیک شود و خسارات سنگینی به نیروی مهاجم وارد کنند. هنگامی که دشمن به فاصله ١٠٠ متری رسید، پیشمرگه‌ها به آن‌ها حمله کرده و آتش اسلحه خود را به سویشان گشودند. حمله ارتش با شکست مواجه شد و (١٥٠) کشته و (١٠٠) زخمی بر جای گذاشتند، علاوه بر این مقدار زیادی سلاح و مهمات به غنیمت گرفته شد و هنگ مهاجم عراقی به طور کامل نابود شد. تلفات پیشمرگه‌ها در این نبرد (٩) شهید و (٢٧) مجروح بود.
این مقاومت و دلاوری نیروهای پیشمرگه در برابر ارتشی قدرتمند با یک چهارم میلیون سرباز مجهز به سلاح‌های پیشرفته، نقشه‌های حکومت برای پایان دادن به انقلاب کردستان را نقش بر آب کرد. آن‌ها قصد داشتند در آغاز حملات خود با این آمادگی، انقلاب را در کوتاه‌ترین زمان بر اساس نقشه‌های نظامی خود از بین ببرند. آن‌ها ابتدا ماه سپتامبر را به عنوان آخرین مهلت پایان دادن به انقلاب تعیین کرده بودند، سپس این موعد را به ماه دسامبر تغییر دادند، اما تمام این مهلت‌ها با شکست مواجه شد و نتوانست تغییری در اوضاع ایجاد کند، تا اینکه در توافق‌نامه ٦ مارس ١٩٧٥ توانستند ضربه‌ای به انقلاب ایلول وارد کنند..
منابع:
-
مسعود بارزانی: بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپى یەکەم – هەولێر، ٢٠٠٤.
-
خوڕشید شێرە: خەبات و خوێن، بیرەوەریەکانى ساڵانى پێشمەرگایەتى، چاپخانەى حاجى هاشم، چاپى سێیەم، هەولێر – ٢٠١٥.
-
سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو: ڕووداوه سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول ١٩٧٠-١٩٧٥، چاپى يه‌كه‌م، هه‌ولێر، ٢٠٢٢.
-
سید کاکه: بیرەوەرى پێشمەرگەیەک، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چاپى یەکەم، هەولێر- ١٩٩٧.
کاروان جوهر محمد: ئیدریس بارزانى ١٩٤٤- ١٩٨٧ ژیان و ڕۆلى سیاسیى و سەربازى لە بزوتنەوەى ڕزگاریخوازى کورددا، چاپخانەى هێڤی، هەولێر، ٢٠١٩.