زندگی‌نامه

شیخومر محمد یا شیخومر زیتی در سال ١٩٢٨ در روستای زیتی از توابع ناحیه شیروان مزن در شهرستان میرگه‌سور در استان اربیل به دنیا آمد. پیش از رفتن به اتحاد جماهیر شوروی متأهل بود و نام همسرش شمام نوح طه بود و پسری به نام جاسم عمر داشتند (١٩٤٦). شیخومر پس از آنکه در سال ١٩٥٢ به اتحاد جماهیر شوروی رفت، در همان‌جا با ذکیه رجب جمیل ازدواج کرد و دو پسر به نام‌های عزیز عمر و طاهر عمر داشتند. در سال ١٩٥٥ تحصیل را آغاز کرد و به مدت سه سال در نوکتا برلسکی اتحاد جماهیر شوروی درس خواند. پس از بازگشت از اتحاد جماهیر شوروی، در سال ١٩٥٩ به عنوان کارمند در کارخانه قند موصل استخدام شد.

کارنامه مبارزاتی

در ٢٣ مه ١٩٤٧، همراهی با ژنرال مصطفی بارزانی را به سوی اتحاد جماهیر شوروی انجام داد و در نبرد گلی قتور و نبرد پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی و دشواری بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرد.

پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همرزمانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک مجتمع روباز که با سیم خاردار محصور شده بود، قرار گرفتند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر خوراک، پوشاک و تردد، با آن‌ها مانند اسرای جنگی رفتار شد. سپس بر اساس تصمیم دولت شوروی، میان مناطق آغدام، لاچین، آیولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه لباس نظامی دریافت کردند و زیر نظر افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت تمرین نظامی انجام می‌دادند. در همان حال، روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همرزمانشان که سواد داشتند، به آن‌ها زبان کردی آموزش داده می‌شد.

پس از برخورد بد جعفر باقروف با همرزمان بارزانی، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به تمرینات نظامی ادامه دادند. 

در مارس ١٩٤٩ به همراه همرزمانش به صورت دسته‌ها و گروه‌هایی با قطار در میان روستاهای تعاونی اتحاد جماهیر شوروی تقسیم شدند و در مزارع کولخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند. 

پس از تلاش بسیار و ارسال نامه‌های متعدد توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از رنج‌های همرزمانش سخن گفته بود و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همرزمان بارزانی را صادر کرد و سرانجام تصمیم کمیته بر این شد که همگی در شهر وریویسکی گرد هم آیند، بنابراین نامبرده در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی رفت.

پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و بر اساس هر دو ماده سوم و هفتم و بند (الف) از ماده دهم و کاربست ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح شده شماره ١٩ در سال ١٩٥٩، او و همرزمانش مشمول عفو عمومی شدند. 

در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس شد، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همرزمانش با کشتی گروزیا از راه بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.  

 سال ١٩٦١ در انقلاب ایلول شرکت کرد و در نبردها حضور داشت، سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به عنوان پناهنده به ایران رفت و در همان سال به کردستان بازگشت، به همراه رهبری موقت در انقلاب گولان شرکت کرد، سال ١٩٧٨ توسط رژیم بعث به مجتمع حریر کوچانده شد، در ٣١ ژوئیه ١٩٨٣ در عملیات انفال بارزانی‌ها توسط حکومت عراق در مجتمع حریر به همراه پسرش به نام عزیز عمر ناپدید شد.

منابع:

1. ریکاری مزویری، ژنێن رۆس و ڕاگواستن و ئه‌نفال و كۆمه‌لكوژی، چاپ اول، (اربیل – چاپخانه مناره - 2010م).

2. ریکاری مزویری، سه‌ربۆرا تراژیدیایێن بارزانییان، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - 2013م).

3. سفر یوسف میرخان ژاژوکی، ئافره‌تی روسی دایكه‌ زه‌كیا ره‌جه‌ب، روزنامه خه‌بات، ارگان پارتی دموکرات کردستان، شماره 5014، اربیل، 14 آوریل 2016م.

4. شعبان علی شعبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهه‌لات - 2013م).

5. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان 1931 - 1991، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - 2001م).

6. عبدالله غفور، فه‌رهه‌نگی جوگرافیای هه‌ولێر، (اربیل - انتشارات آکادمی کردی - چاپخانه حاجی هاشم - 2015م).

7. عمر حمزه صالح، جینۆساید و تاوانه‌كانی ڕژێمی به‌عس دژی بارزانییه‌كان 1975 - 1991 له‌ زمانی شایتحاڵ و به‌ڵگه‌نامه‌كانه‌وه‌، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه روژهه‌لات - 2017م).

8. کاروان محمد مجید، بارزانییه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤێت، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په‌یوه‌ند - 2011م).

9. له‌ یادداشتی فه‌رمانده‌ی شه‌هید حه‌سۆ میرخان ژاژۆكی، 62 رۆژ له‌گه‌ڵ بارزانی دا چوونی بارزانییه‌كان بۆ یه‌كێتی سۆڤێت، چاپ اول (اربیل - چاپخانه روشنبیری - 1997م).

10. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثورة 14 تموز 1958 فی العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - 1979م).

11. مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد 1931 - 1958، (دهوک - چاپخانه خه‌بات - 1998م).

12. آرشیو مجموعه دانشنامه‌ای پارتی دموکرات کردستان.