Biyografi

Şeyhomer Muhammed veya Şeyhomer Zêtî, 1928 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvanê Mezin nahiyesinin Zêtî köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce Şemam Nuh Taha adlı kişiyle evliydi ve Casım Ömer (1946) adında bir oğulları vardı. Şeyhomer, 1952 yılında Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra orada Zekiye Receb Cemil ile evlenmiş, Aziz Ömer ve Tahir Ömer adında iki oğulları olmuştur. 1955 yılında eğitimine başlamış ve üç yıl boyunca Sovyetler Birliği'nin Nukta Bırlesk bölgesinde öğrenim görmüştür. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra 1959 yılında Musul'daki şeker fabrikasında memur olarak işe başlamıştır.

Mücadele Hayatı

23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış; Qetur Savaşı ve Mako Köprüsü Savaşı'na katılmıştır. Büyük zorluk ve yorgunlukların ardından, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler'e geçiş yapmıştır.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuş; askerler tarafından gözetim altında tutularak gıda, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri gibi muamele görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler; aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri üniformalar verilerek Azerbaycanlı subayların gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günlük dört saat boyunca Kürtçe öğrenim dersleri verilmiştir.

Cafer Bagirov'un Barzani'nin yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, 29 Ağustos 1948 tarihinde askeri kampın Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçuk yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir. 

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını ödediği topraklar) dağıtılmış ve kolhoz çiftliklerinde çalışmışlardır. 

General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektuptan ve uzun uğraşlardan sonra, Barzani'nin yoldaşlarının çektiği acıları anlattığı bir mektup nihayet Stalin'e ulaşmış; Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir heyet kurulması talimatını vermiştir. Heyetin kararı sonucunda hepsinin Vriviski şehrinde toplanması kararlaştırılmış, bu nedenle kendisi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitmiştir.

14 Temmuz 1958 devriminden sonra Irak'ta gerçekleşen Mustafa Barzani ve yoldaşları, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (A) fıkrası ve (11) numaralı madde uyarınca, 1959 tarihli ve 19 sayılı tadil edilmiş yasaya dayanarak genel aftan yararlanmışlardır. 

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuş, kendisi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra Limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.  

 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 1975 yılında, Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran'a geçmiş ve aynı yıl Kürdistan'a dönmüştür. Komuta Heyeti (Qiyada Muweqete) ile birlikte Gulan Devrimi'ne katılmıştır. 1978 yılında Baas rejimi tarafından Harir yerleşkesine sürgün edilmiş, 31 Temmuz 1983 tarihinde Barzani Enfal operasyonu sırasında Irak hükümeti tarafından Harir yerleşkesinde oğlu Aziz Ömer ile birlikte kaybedilmiştir (izleri silinmiştir).

Kaynaklar:

1. Rêkarî Mizûrî, Jinevî Ross û Ragwastin û Enfal û Komelekojî, Birinci Baskı, (Erbil – Minare Matbaası - 2010).

2. Rêkarê Mizûrî, Serborê Tragediyayên Barzaniyan, Birinci Baskı, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2013).

3. Sefer Yusif Mîrxan Jajokî, Afretî Rûsî Dayke Zekya Receb, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Organı, Sayı 5014, Erbil, 14 Nisan 2016.

4. Şeban Elî Şeban, Hendêk Zanistî Siyasî û Mêjûyî, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).

5. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîretî Barzan le Nêwan 1931 - 1991, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).

6. Ebdulla Xefûr, Ferhengî Coğrafyay Hewlêr, (Erbil - Kürt Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).

7. Omer Hemze Salih, Jînosaîd û Tawanekanî Rijêmî Baes Dijî Barzaniyekan 1975 - 1991 le Zimanî Şayithal û Belgenamekanewe, Birinci Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2017).

8. Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyekan le Mehabadewe bo Sovêt, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).

9. Le Yaddashtî Fermandey Şehîd Hesoy Mîrxan Jajokî, 62 Roj legel Barzanî da Çûnî Barzaniyekan bo Yekêtî Sovêt, Birinci Baskı (Erbil - Roşenbîrî Matbaası - 1997).

10. Lays Abdulmuhsin Cevad El-Zubeydi, Thawra 14 Temmuz 1958 fî El-Irak, (Bağdat - Dar El-Reşid Yayınları - 1979).

11. Mesud Barzani, Barzanî û Bizûtnewey Rizgarîxwazî Kurd 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).

12. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.