علی حمدی موسی عباس، معروف به علی بیدوهی، در سال ١٩١٨ در استان دهوک متولد شد، دوره دبیرستان را در همان شهر دهوک به پایان رساند، در سال ١٩٤٠ به عنوان کارمند در اداره ثبت اسناد (تاپو) بغداد استخدام شد، در سال ١٩٥٣ به اداره ثبت اسناد کفری منتقل گردید، در سال ١٩٥٣ به عنوان مدیر ثبت اسناد کفری وابسته به استان کرکوک منصوب شد، او یکی از شرکت‌کنندگان در نشریه کردی‌زبان «هاوار» بود که در شهر دمشق منتشر می‌شد، در سال ١٩٦٦ در شرایطی مبهم در شهر اربیل درگذشت. او به زبان‌های کردی و عربی مسلط بود.
سوابق مبارزاتیدر سال ١٩٣٩ به صفوف حزب هیوا (امید) کرد پیوست، در سال ١٩٤١ از جنبش رشید عالی گیلانی حمایت کرد و پس از شکست این جنبش به مدت یک سال زندانی شد، در سال ١٩٤٤ مسئول کمیته منطقه بغداد حزب هیوا بود، در ماه اوت ١٩٤٤ برای آزادی نورالدین زازا، مبارز کردستان سوریه، از زندان بغداد تلاش کرد، در سال ١٩٤٥ نخستین کنگره حزب رزگاری کورد در شهر بغداد به صورت مخفیانه در خانه او برگزار شد و او در آن کنگره نماینده بود، در سال ١٩٤٥ روزنامه «رزگاری»، ارگان حزب رزگاری کورد، به صورت مخفیانه در خانه او چاپ شد، در سال ١٩٤٥ از کادرهای حزب رزگاری کورد بود، در سال ١٩٤٦ نماینده کنگره دوم حزب رزگاری کورد در شهر بغداد با هدف انحلال حزب رزگاری کورد و اتحاد با حزب دموکرات کردستان بود.
در سال ١٩٤٦ به صفوف حزب دموکرات کردستان (پارتی) پیوست، در سال ١٩٤٦ نماینده کنگره اول حزب دموکرات کردستان در شهر بغداد بود، در سال‌های (١٩٤٦ـ١٩٤٩) به عنوان مسئول کمیته منطقه بغداد حزب دموکرات کردستان تعیین شد، در سال ١٩٥١ کنگره دوم حزب دموکرات کردستان در خانه او در شهر بغداد برگزار شد و او در آن نماینده بود، در سال‌های (١٩٥١ـ١٩٥٢) مسئول دستگاه چاپ حزب دموکرات کردستان بود که به صورت مخفیانه در شهر کرکوک فعالیت می‌کرد و دستگاه چاپ در خانه او پنهان شده بود، در سال ١٩٥٣ نخستین مسئول کمیته منطقه کفری وابسته به کمیته شاخه سه حزب دموکرات کردستان ـ عراق بود، در سال ١٩٥٣ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان ـ عراق در کنگره سوم انتخاب شد.
در سال ١٩٥٣ سرپرستی تشکیلات حزب دموکرات کردستان ـ عراق را در کفری، خانقین، خورماتو، جلولا و کلار در محدوده استان کرکوک و دیاله بر عهده داشت، در سال ١٩٥٩ نماینده کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان ـ عراق در شهر بغداد بود، در سال ١٩٦٠ در انتخابات نمایندگان کنگره پنجم در کفری با رأی رأی‌دهندگان حزب دموکرات کردستان ـ عراق انتخاب شد، در روز شنبه ٨ فوریه ١٩٦٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان در کنگره پنجم انتخاب شد، در سال ١٩٦٠ مسئول کمیته منطقه کفری حزب دموکرات کردستان بود، در اوایل سال ١٩٦٠ از شهرک کفری به بخش شطره وابسته به استان ناصریه در جنوب عراق تبعید شد، در سال ١٩٦١ در آغاز انقلاب ایلول در کادر هشتم به عنوان مسئول کمیته شاخه یک حزب دموکرات کردستان تعیین شد، در سال ١٩٦١ به کار مخفی تشکیلات حزبی در شهر اربیل مشغول بود.
در سال ١٩٦١ به شهرک شطره در استان ناصریه در جنوب عراق منتقل شد اما او دستور را اجرا نکرد و توسط پلیس بازداشت و در شهرک کفری زندانی شد و با همکاری تشکیلات حزب دموکرات کردستان از زندان به سوی مناطق آزاد شده فرار کرد، در سال ١٩٦١ به صفوف نیروی پیشمرگه پیوست، در سال ١٩٦١ در نشست فراگیر عودالان شرکت کرد و به دفاع و انقلاب رأی داد، در سال ١٩٦٣ به عنوان مسئول کمیته شاخه چهار حزب دموکرات کردستان تعیین شد، در ١٤ فوریه ١٩٦٤ به عنوان نماینده حزب دموکرات کردستان در کنگره چهارم اتحادیه دانشجویان کردستان شرکت و بر آن نظارت کرد، با نام مستعار مردان مبارزه کرد، در سال ١٩٦٤ برای دومین بار به صفوف نیروی پیشمرگه پیوست. در سال ١٩٦٤ به دلیل حمایت از تصمیمات نشست فراگیر ماوت در کنگره ششم حزب دموکرات کردستان از صفوف حزب دموکرات کردستان اخراج شد، در سال ١٩٦٤ توسط نیروهای پیشمرگه در روستای کانی ماسی وابسته به استان سلیمانیه به اتهام حمایت از جناح دفتر سیاسی و همکاری با مقدم عزیز عبدالله عبدالقادر (١٩١٩ـ١٩٩٩) معروف به دکتر سید عزیز شمزینی در رساندن نامه برای مخالفان انقلاب ایلول برای مدتی زندانی و سپس آزاد شد.
در سال ١٩٦٦ در شرایطی مبهم در شهر اربیل درگذشت.
منابع:-
آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان
-
مهدی محمد قادر، تحولات سیاسی کردستان عراق ١٩٤٥ ـ ١٩٥٨، (سلیمانیه ـ مرکز پژوهش‌های استراتژیک کردستان ـ ٢٠٠٥م)، صص ١٠٣، ١٢٨، ١٣٢.
-
عبدالرحمن شرفکندی، چیشتی مجیور (آشپزی درویش)، (پاریس ـ ١٩٩٧م)، ص ٤٤٤.
-
جمال نبز، خاطرات آن روزهایی که دیگر باز نمی‌گردند، (سلیمانیه ـ چاپخانه شوان ـ ٢٠١٧م)، صص ٢١٥ ـ ٢١٦.
-
جمال بابان، سلیمانیه شهر درخشان من، جلد سوم، چاپ دوم، (اربیل ـ انتشارات و پخش آراس ـ چاپخانه آراس ـ ٢٠١٢م)، ص ٣٣٢.
-
عبدالکریم فندی، اتحاد طلبة کوردستان فصیل ثوری منظم وظهیر قوی للثورة الکردیة، مجله گولان العربی، مؤسسه گولان الاعلامیة، شماره ٢٢، اربیل، چاپخانه وزارت فرهنگ، ٢٥ مارس ١٩٩٨م، ص ٥٣.
-
مام جلال، ابراهیم احمد رهبری نابغه و خردمند برای دوره‌ای نوین از مبارزه کرد، مجله خاک، شماره ٥٨، سال پنجم، سلیمانیه، چاپخانه افست دلیر، ١٠ آوریل ٢٠٠٢م، ص ٧.
-
عبدالفتاح علی بوتانی، محمد عبدالقادر علی الآمیدی ١٩٢٣ ـ ١٩٩٢، مجله دهوک، ریاست شهرداری دهوک، شماره ٢١، دهوک، چاپخانه هاوار، اکتبر ٢٠٠٣م، ص ١١٦.
-
صدیق صالح، نگاهی به زندگی‌نامه حمزه عبدالله، روزنامه کردستانی نوی، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، ضمیمه یادگار، شماره ٨٠٧٢، سال بیست و نهم، سلیمانیه، پنجشنبه، ٣٠ ژانویه ٢٠٢٠م، ص ٣.
-
تهیه‌کننده: صلاح رشید، مام جلال دیدار عمر از جوانی تا کاخ جمهوری، بخش اول، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠١٧م)، ص ٤١.
-
تهیه‌کننده: لطفیه ابراهیم صالح، برخی از خاطرات بهیه معروف برزنجی، (سلیمانیه ـ اداره کل چاپ و نشر ـ چاپخانه وزارت فرهنگ ـ ٢٠٠٢م)، ص ١٥٧.
-
ابو ریبوار، من الذی اغتال الشهید المناضل علی حمدی بیدوهی، روزنامه الاتحاد، روزنامه مرکزی اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٢١٣، سال پنجم، سلیمانیه، شنبه، ١٢ آوریل ١٩٩٧م، ص ٥.
-
تهیه‌کننده: ممتاز الحیدری، منتخبی از خاطرات صالح الحیدری، چاپ دوم، (سلیمانیه ـ چاپخانه رنج ـ ٢٠٠٤م)، ص ٢٧.
-
ب. هوراز، پژوهش کوتاهی درباره تاسیس و انحلال حزب شورش و رزگاری در کردستان جنوبی، (بی‌جا ـ مه ١٩٩٣م)، ص ١٩.
-
روژین چلبی منیر، زاخو ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ ـ ٦ مارس ١٩٧٥، (بی‌جا ـ مرکز زاخو برای پژوهش‌های کردی ـ ٢٠١٨م)، ص ٢٢٦.
-
محمد سهل طقوش، تاریخ الاکراد ٦٣٧ ـ ٢٠١٥، (بیروت ـ دار النفائس للطباعه و النشر و التوزیع ـ ٢٠١٥م)، ص ٢٠٤.
-
حبیب محمد کریم، تاریخ الحزب الدیمقراطی الکوردستانی ـ العراق (فی محطات رئیسیّه) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوک ـ چاپخانه خبات ـ ١٩٩٨م)، صص ٥٠، ٦٨.
-
سوءقصد به ملا مصطفی بارزانی، روزنامه اطلاعات، شماره ١١٩٢٨، تهران، پنجشنبه، ١٩ اسفند ١٣٤٤ ه.ش، ص ٤.
-
حمه فرج حلبچه‌ای، از شنرو تا استکهلم، چاپ سوم، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠١٥م)، ص ١٥٢.
-
خنده عبدالمجید، السیده ثریا محمد تروی ذکریاتها النضالیه لصحیفه الاتحاد، جریده الاتحاد، لسان حال الاتحاد الوطنی الکوردستانی، العدد ٤٩٥، السلیمانیه، الجمعه، ١٨ تشرین الأول ٢٠٠٢م، ص ١٦.
-
خلف غفور، دفری زرین، جلد اول، (کرکوک ـ انجمن فرهنگی و اجتماعی کرکوک ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠١١م)، ص ٤٤.
-
سید هاشم سید احمد، ذکریات عن مؤتمر الحزب الدیمقراطی الکوردستانی الموحد عام ١٩٦٠، جریده الاتحاد، لسان حال الاتحاد الوطنی الکوردستانی، العدد ٤٨٧، السلیمانیه، السنه العاشره، الجمعه، ٢٣ آگوست ٢٠٠٢م، ص ٥.
-
شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل ـ چاپخانه روژهلات ـ ٢٠١٣م)، صص ١٠٨، ١١١.
-
شیرکو فتح‌الله عمر، الحزب الدیمقراطی الکوردستانی و حرکه التحرر القومی الکوردیه فی العراق ١٩٤٦ ـ ١٩٧٥، (السلیمانیه ـ وزاره الثقافه فی حکومه اقلیم کوردستان ـ مطبعه رون ـ ٢٠٠٤م)، ص ١١٥.
-
صلاح‌الدین عبدالحمید عبدالله، تاریخ ایل زنگنه، (سلیمانیه ـ چاپخانه رهند ـ ٢٠١٨م)، ص ٧٥.
-
عبدالرزاق مطلق الفهد، الأحزاب السیاسیه فی العراق و دورها فی الحرکه الوطنیه و القومیه ١٩٣٤ ـ ١٩٥٨، (بیروت ـ شرکه المطبوعات للتوزیع و النشر ـ ٢٠١١م)، ص ٢٤١.
-
عبدالستار طاهر شریف، تاریخ الحزب الثوری الکردستانی، الطبعه الثانیه، (بغداد ـ منشورات الثوری ـ ١٩٧٩م)، ص ٤٦.
-
عبدالفتاح علی البوتانی، منطقه بادینان ١٩٢٥ ـ ١٩٧٠ دراسه فی الوقائع و التطورات السیاسیه، الجزء الأول، (أربیل ـ الأکادیمیه الکوردیه ـ ٢٠١٧م)، ص ٤٧٨.
-
عبدالکریم فندی، اتحاد طلبه کوردستان فصیل ثوری منظم و ظهیر قوی للثوره الکوردیه، مجله گولان العربی، مؤسسه گولان الاعلامیه، العدد ٢٢، أربیل، ٢٥ مارس ١٩٩٨م، ص ٥٣.
-
علی عبدالله، تاریخ حزب دموکرات کردستان ـ عراق تا برگزاری کنگره سوم، (بی‌جا ـ سپتامبر ١٩٦٨م)، ص ٩٠.
-
عبدالخالق صابر کریم، اندیشه ملی در اساسنامه و اهداف جمعیت‌ها و احزاب کردی ١٩١٩ – ١٩٤٥ پژوهشی تاریخی سیاسی، (سلیمانیه ـ اداره چاپ و نشر سلیمانیه ـ چاپخانه کمال ـ ٢٠١٣م)، ص ٣١٣.
-
وب‌سایت شعبه یک حزب دموکرات کردستان :
-
مام جلال، در یادبود یک مبارز گمنام کوردایتی در یادبود میرزا فندی عبدالکریم، روزنامه کوردستانی نوێ، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٤٧٣، سال دوم، اربیل، پنجشنبه، ٩ سپتامبر ١٩٩٣م، ص ٣.
-
محمد شاکلی، گرمیان گذشته نزدیک و آینده، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠٠٣م)، ص ٩٠.
-
مذکره حزبنا الدیمقراطی الکردستانی الی سیاده الحاکم العسکری العام، جریده خبات (النضال)، لسان حال الحزب الدیمقراطی الکردستانی، العدد ٤١٢، بالسنّه الثانیه، بغداد، الأحد، ٢٢ ژانویه ١٩٦١م، ص ٤.
-
مسعود بارزانی، البارزانی و الحرکه التحرریه الکردیه، المجلد الثالث، (أربیل ـ مطبعه وزاره التریبیه ـ ٢٠٠٢م)، ص ١٤٤.
-
مصطفی نریمان، خاطرات زندگی‌ام، (بغداد ـ مؤسسه فرهنگ و نشر کردی ـ چاپخانه دار الحریه للطباعه ـ ١٩٩٤م)، ص ١٨٨.
-
محمود ملا عزت، کاروان بی‌پایان، (سلیمانیه ـ مؤسسه چاپ و نشر سه‌ردم ـ ٢٠٠٠م)، ص ٨٢.
-
نوری شاویس، از خاطراتم، (بی‌جا ـ انتشارات حزب مردم دموکرات کردستان ـ ١٩٨٥م)، صص ٢٢، ٣٣، ٤٣، ٨٢.