حزب دموکرات کردستان، ابتدا با نام حزب دموکرات کردی عراق آنگونه که در پیمان ملی کنگره اول آمده، در قلب جامعه کردستان، با هدف تأسیس دولت فدرال دموکراتیک، پس از تعدادی نشست در زمستان سال ١٩٤٦ در شهر مهاباد، پایتخت جمهوری دموکراتیک کردستان، به ریاست ملا مصطفی بارزانی و تمامی اعضای کمیته آزادی و گروهی از مبارزان کردستان عراق که پس از شکست انقلاب دوم بارزان، به شرق کردستان روی آورده بودند که بعداً این نیرو به تشکیل‌دهنده اصلی لشکر جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد تبدیل شد، با هدف گردآوری تمامی اقشار و لایه‌های کردستان و سازمان‌ها و نیروهای سیاسی عرصه کردستان عراق و یکپارچه‌سازی مواضع برای رسیدن به اهداف مشروع ملت کردستان، تصمیم به تأسیس آن گرفته شد و تا امروز نیز با همان تصمیم و اهداف به مبارزه ادامه می‌دهد.
کنگره و کنفرانسحزب دموکرات کردستان، از ابتدای تأسیس در ١٦ اوت ١٩٤٦ تا امروز چهارده کنگره و سه کنفرانس و چندین نشست گسترده را بر اساس وضعیت منطقه‌ای و محلی و آنطور که در برنامه و اساسنامه داخلی تصمیم‌گیری شده، برگزار کرده است.
کنگره اول حزب دموکرات کردستان (١٩٤٦)
کنگره دوم حزب دموکرات کردستان (١٩٥١)
کنگره سوم حزب دموکرات کردستان (١٩٥٣)
کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان (١٩٥٩)
کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان (١٩٦٠)
کنگره ششم حزب دموکرات کردستان (١٩٦٤)
کنگره هفتم حزب دموکرات کردستان (١٩٦٦)
کنگره هشتم حزب دموکرات کردستان (١٩٧٠)
کنگره نهم حزب دموکرات کردستان (١٩٧٩)
کنگره دهم حزب دموکرات کردستان (١٩٨٩)
کنگره یازدهم حزب دموکرات کردستان (١٩٩٣)
کنگره دوازدهم حزب دموکرات کردستان (١٩٩٩)
کنگره سیزدهم حزب دموکرات کردستان (٢٠١٠)
کنگره چهاردهم حزب دموکرات کردستان (٢٠٢٢)
کنفرانس برلین حزب دموکرات کردستان (١٩٧٦)
رئیسحزب دموکرات کردستان در طول عمر خود از سال ١٩٤٦ تا امروز توسط دو رهبر بزرگ کرد ریاست شده است که توسط کردهای آزادی‌خواه و هواداران حزب دموکرات کردستان به عنوان دو پیشوا و نماد آزادی و استقلال کردستان نگریسته می‌شوند.
رئیس مصطفی بارزانی (١٩٤٦-١٩٧٩)
مسعود بارزانی (١٩٧٩ تا امروز)
نبرد مسلحانهحزب دموکرات کردستان برای رساندن ملت کرد به اهداف مشروع خود، در کنار مبارزه سیاسی و مدنی، مبارزه مسلحانه را نیز به عنوان یکی از راه‌های مشروع پیش روی خود دانسته و از ابتدای تأسیس تا امروز رهبری دو نبرد مسلحانه را در کردستان جنوبی بر عهده داشته است.
انقلاب ایلول (١٩٦١-١٩٧٥)
انقلاب گولان (١٩٧٦-١٩٩١)
منبع:- تاریخ حزب دموکرات کردستان، کنگره و کنفرانس (برنامه و اساسنامه داخلی)، جلد اول و دوم، (هولیر- چاپخانه روژهه‌لات- ٢٠٢١).