عبدالحسین علی علوش، مشهور به عبدالحسین فیلی، در سال ١٩٣٢ در شهر بغداد به دنیا آمد، در خانواده‌ای بازرگان از کردهای فیلی شهر بغداد پرورش یافت و خود نیز به کار بازرگانی مشغول بود، یکی از خیرین کرد در شهر بغداد برای کمک به فقرا و آسیب‌دیدگان کرد از تمامی بخش‌های کردستان بود، فارغ‌التحصیل مقطع دبیرستان بود، در سال ١٩٥٥ به کمک مالی مدرسه ابتدایی فیلی در شهر بغداد برای پذیرش دانش‌آموزان خانواده‌های فقیر کرد دست زد، در سال ١٩٦٤ به دلیل حمایت از گروه دفتر سیاسی، رو به پادشاهی ایران آورد و در آنجا به عنوان پناهنده زندگی خود را گذراند، در سال ١٩٧٩ با پیروزی انقلاب مردم ایران به جمهوری عراق بازگشت، در سال ٢٠١٥ در جمهوری آلمان درگذشت، به زبان‌های کردی، عربی، فارسی، انگلیسی و آلمانی مسلط بود.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٥١ به صفوف حزب دموکرات کردستان پیوست، در سال ١٩٥٣ در صفوف اتحادیه جوانان دموکرات کردستان فعالیت کرد، در سال ١٩٥٣ یکی از کسانی بود که ارتباط میان حزب دموکرات کردستان ـ عراق و دکتر جعفر محمد کریم (١٩١٠-٢٠٠٠) مشهور به دکتر جعفر فیلی عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان ـ عراق را در شهر تهران مدیریت می‌کرد، در ٦ اکتبر ١٩٥٨ به نمایندگی از بازرگانان فیلی شهر بغداد عضو هیئت استقبال‌کنندگان از رئیس مصطفی بارزانی (١٩٠٣ـ١٩٧٩) در فرودگاه مثنی شهر بغداد بود، در سال ١٩٥٨ عضو کمیته پنج‌نفره سرپرستی باشگاه سرکه‌وتنی کوردان در شهر بغداد بود، در سال ١٩٥٩ نماینده کنفرانس دوم بغدادِ حزب دموکرات متحد کردستان بود، در سال ١٩٥٩ نماینده کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان ـ عراق در شهر بغداد بود، در روز شنبه ٨ فوریه ١٩٦٠ عضو هیئت پنجاه‌نفره حمایت‌کننده از تأسیس حزب دموکرات کردستان برای مرحله کار علنی بود، در سال ١٩٦٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان کنگره پنجم انتخاب شد، در ٣٠ ژوئیه ١٩٦١ توسط نیروهای امنیت عمومی عراق به دلیل پخش بیانیه حزب دموکرات کردستان در شهر بغداد علیه سرتیپ ستاد عبدالکریم قاسم (١٩١٤ـ١٩٦٣) که به نقض حقوق اساسی و سیاسی ملت کرد در محدوده جمهوری عراق می‌پردازد، برای مدتی کوتاه بازداشت شد.
در سال ١٩٦١ مسئول خط مخفی نظامی و پلیس عراقی وابسته به حزب دموکرات کردستان در مرکز و جنوب عراق بود، در سال ١٩٦١ در آغاز انقلاب ایلول سرپرست و مدیر چاپخانه مخفی حزب دموکرات کردستان در شهر بغداد بود، در سال ١٩٦٣ عضو شعبه در کمیته شعبه پنجم حزب دموکرات کردستان بود، در سال ١٩٦٣ نماینده کنگره کویه (کنگره اول ملت) بود، در ٣٠ مارس ١٩٦٣ عضوی از هیئت مذاکره‌کننده حزب دموکرات کردستان با مقامات بغداد برای مذاکره بر سر حقوق کرد بود.
در سال ١٩٦٣ عضو هیئت حزب دموکرات کردستان برای رساندن نامه رئیس مصطفی بارزانی (١٩٠٣ـ١٩٧٩) به آیت‌الله بزرگ سید محسن حکیم (١٨٨٩ـ١٩٧٠) در شهر کوفه بود، در ١٩٦٣ در زمان مذاکره که بازگشت به کردستان جنوبی در شهر کرکوک توسط ارتش بازداشت شد و توسط نیروهای امنیتی عراق زندانی شد و شکنجه دید، در سال ١٩٦٣ در زندان حله زندانی شد، در ١٤ فوریه ١٩٦٤ پس از مذاکره میان رهبری حزب دموکرات کردستان و حکومت عبدالسلام محمد عارف (١٩٢١ـ١٩٦٦) در زندان مرکزی بغداد آزاد شد، در سال ١٩٦٤ در نشست فراگیر ماوت توسط جناح دفتر سیاسی محکوم شد و این در تلافی افکارش در کنگره اول ملت بود که مخالف افکار و دیدگاه‌های دفتر سیاسی بود در مورد دشمنی‌شان با رئیس مصطفی بارزانی (١٩٠٣ـ١٩٧٩) و به این دلیل کنار گذاشته شد، در سال ١٩٦٤ توسط کنگره ششم حزب دموکرات کردستان از صفوف حزب اخراج شد، در سال ١٩٦٥ به عنوان کارمند در ایستگاه رادیو کرمانشاه در شرق کردستان استخدام شد.
منابع:-
اقدم طباعي خه‌بات یتذكر، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، العدد ٩٧١، أربیل، الجمعة، ١٤ نیسان ٢٠٠٠م، ص ١٣.
-
ابراهیم فرهمندنیا، نسل کشی کردها از دیدگاه حقوق بین الملل، (مریوان ـ انتشارات ئه‌وین ـ ١٣٩٦ هـ.ش)، ص ص ٢٤ ـ ٢٧.
-
زكي جعفر الفیلي العلوي، تاریخ الكرد الفیلییون وآفاق المستقبل، (بیروت ـ مؤسسة البلاغ للطباعة والنشر والتوزیع ـ ٢٠١٠م)، ص ٥٢٢.
-
شوان محمدامین طه خوشناو، هه‌ولێر له نێوان ساڵانی ١٩٦٣ ـ ١٩٧٠ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی مێژووییه له بارودۆخی سیاسی، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی زانكۆی سه‌ڵاحه‌ددین ـ ٢٠١٦ز)، ل ل ٨٧، ١١٤، ١٥٨.
-
محمد سعید الطریحي، الشیعة الأكراد ماضیهم وحاضرهم، (دمشق ـ دار نینوی للدراسات والنشر والتوزیع ـ ٢٠١٣م)، ص ٦١٢.
-
خه‌ڵه‌ف غه‌فور، ده‌فری زێڕین، به‌رگی یه‌كه‌م، (كه‌ركوك ـ كۆمه‌ڵه‌ی ڕوناكبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی كه‌ركوك ـ چاپخانه‌ی كارۆ ـ ٢٠١١ز)، ل ل ٢١ ـ ٢٢.
-
ابراهیم فرهمندنیا، نسل کشی کردها از دیدگاه حقوق بین الملل، (مریوان ـ انتشارات ئه‌وین ـ ١٣٩٦ هـ.ش)، ص ص ٢٤ ـ ٢٧.
-
دره‌خشان شێخ جه‌لال حه‌فیدزاد، كورته‌یه‌ك له بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی ئافره‌تانی كوردستان و هه‌ندێ له بیره‌وه‌رییه‌كانم، (سلێمانی ـ چاپخانه‌ی شڤان ـ ٢٠١٠ز)، ل ١٥٧.
-
زكي جعفر الفیلي العلوي، تاریخ الكرد الفیلییون وآفاق المستقبل، (بیروت ـ مؤسسة البلاغ للطباعة والنشر والتوزیع ـ ٢٠١٠م)، ص ٥٢٢.
-
شكیب عقراوي، سنوات المحنة في كوردستان أهم الحوادث السیاسیة و العسكریة في كوردستان و العراق من ١٩٥٨ الی ١٩٨٠، الطبعة الثانیة، (أربیل ـ مطبعة منارة ـ ٢٠٠٧م)، ص ١٥٣.
-
صبحي عبد الحمید، العراق في سنوات ١٩٦٠ ـ ١٩٦٩، (دمشق ـ دار بابل للدراسات و الاعلام ـ ٢٠٠٩م)، ص ٦١.
-
روژین چلبی منیر، زاخۆ ١٤ی تیرمه‌ها ١٩٥٨ ـ ٦ی ئادارا ١٩٧٥، (بێ شوێن ـ سه‌نته‌رێ زاخۆ بۆ ڤه‌كۆلینێن كوردی ـ ٢٠١٨ز)، ل ل ٢٠٥ ـ ٢٠٦.
-
علی حسین جعفر، گره‌گشایی کردها.. اوراقی از حافظه، روزنامه الاتحاد، روزنامه مرکزی اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٤٩٩، سال یازدهم، سلیمانیه، جمعه، ١٥ نوامبر ٢٠٠٢ میلادی، ص ١٦.
-
علی سنجاری، مسئله کرد و حزب بعث عربی سوسیالیستی در عراق، جلد سوم، (دهوک - انتشارات خانی - ٢٠١٢ میلادی)، ص ص ٣١٨، ٣٣٥.
-
فایز الخفاجی، گلوله‌های سیاسی در عراق، جلد دوم، (بغداد - انتشارات و توزیع قندیل - ٢٠١٨ میلادی)، ص ٦٨.
-
کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان، مجله روژی نوی (روز نو)، شماره سه، سال اول، بغداد، ژوئن ١٩٦٠ میلادی، ص ٥٦.
-
محمود الدره، مسئله کرد و ملی‌گرایی عربی در نبرد عراق، (بیروت - انتشارات دارالطلیعه - ١٩٦٣ میلادی)، ص ١٨١.
-
ملا مصطفی بارزانی و یارانش اخباری را درباره تاسیس حزب به جناب وزیر کشور تقدیم می‌کنند، روزنامه خه‌بات (نبرد)، شماره ١٤١، بغداد، چاپخانه الرای العام، یکشنبه، ٩ ژانویه ١٩٦٠ میلادی، ص ص ١، ٨.
-
آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان
-
باشگاه سرکه‌وتن (پیروزی) در بغداد، مجله هیوا (امید)، باشگاه سرکه‌وتن، شماره ٤، سال دوم، بغداد، چاپخانه نجاح، اکتبر ١٩٥٨ میلادی، ص ٩١.
-
یدالله کریم، انقلاب سپتامبر ١٩٦١، آغازی واقعی به سوی رهایی، روزنامه التآخی، انتشارات و چاپخانه التآخی، شماره ٤٥٨١، دوره سوم، دوشنبه، ١٩ سپتامبر ٢٠٠٥ میلادی، ص ٣.
-
یدالله کریم، انقلاب رهایی‌بخش سپتامبر.. وقایع و دلالت‌ها، روزنامه التآخی، شماره ٤٣٠٩، بغداد، یکشنبه، ١٢ سپتامبر ٢٠٠٤ میلادی، ص ٣.