Ebdullah Ismaîl Ehmed, ku bi navên Ebdullah Mela Ismaîl, Mela Ewla Hecî Ismaîl û Mela Mator tê naskirin, di sala 1927an de li bajarê Hewlêrê ji dayik bûye û di roja şemiyê 22ê nîsana 2000î de li bajarê Hewlêrê koça dawî kiriye, zimanên kurdî û erebî bi başî dizanibû.
Rûpelên têkoşînêDi sala 1949an de bû endamê Partiya Dêmokrata Kurdistanê, di sala 1950î de di rêveberiya trênê de kar dikir, di sala 1950î de bû kadroyek di nava refên Partiya Dêmokrata Kurdistanê de, di sala 1954an de berpirsiyariya komîteya herêmî ya Hewlêrê ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê – Îraq wergirt, di sala 1954an de ji aliyê desthilatên keyaniya Îraqê ve ji bo demek kurt hat girtin, di sala 1955an de berpirsiyariya komîteya herêmî ya Hewlêrê ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê – Îraq wergirt, di sala 1954an de yek ji damezrînerên sendîkaya karkerên rêyên hesinî û sendîkaya avahîsaziyê bû, di sala 1956an de çavdêriya rêxistinên Mûsilê yên Partiya Dêmokrata Kurdistanê kir, di 15ê çiriya pêşîn a 1956an de bi hevrêtiya nûnerê Partiya Komunîst a Îraqê serdana balyozxaneya Komara Misrê kir û nameyeke nerazîbûnê ya cemawerê Hewlêrê li dijî êrîşa sêalî ya Keyaniya Brîtanya, Komara Fransa û dewleta Îsraîlê li ser Komara Misrê pêşkêş kir, di sala 1956an de di nava tîma duyem de berpirsiyarê şaxa yekem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraq bû, hat girtin û avêtin zindana Kerkûkê û ji ber çalakiyên xwe yên kurdayetiyê rastî îşkenceyê hat, tevî ku 200 dînar wek kefalet ji bo azadkirina wî dabûn, lê nehat azadkirin û heta destpêka sala 1958an di zindanê de ma, di sala 1959an de wek cîgirê berpirsiyarê şaxa sêyem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraq hat tayînkirin, di sala 1959an de li Bexdayê endamê komîteya amadekar a Kongreya Çarê ya partiyê bû, di sala 1959an de piştî serhildana Şêx Reşîdê Lolan li devera Sîdekan a parêzgeha Hewlêrê, fermandeyiya beşek ji dilxwazên Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraq ên ser bi rêxistinên Hewlêrê kir û beşdarî şeran bû, di 30ê hezîrana 1959an de nameyek ji Konferansa duyem - Bexda ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê ya Yekbûyî gihand baskê parêzer Hemze Ebdullah Omer (1915-1998) derbarê cemidandina wan di nava refên partiyê de.
Di sala 1959an de ji aliyê mendûbî Kongreya Çarê ve wek endame Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê – Îraq hat hilbijartin, di roja cîhanî ya karkeran de li bajarê Hewlêrê di kombûna cemawerî de axaftina Partiya Dêmokrata Kurdistanê ya Yekbûyî kir, di sala 1959an de dema aloziyên bajarê Kerkûkê bi piştgiriya konsulxaneya Keyaniya Brîtanya û alîgirên tûranîyan, berpirsiyarê komîteya şaxa sêyem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê – Îraq bû û li dijî her cûre pevçûnekê di nava bajêr de sekinî, di roja şemiyê 8ê kanûna paşîn a 1960î de endamê desteya damezrîner a Partiya Dêmokrata Kurdistanê ji bo qonaxa eşkere bû, di sala 1960î de endamê desteya konferansan bû Kongreya Pêncemîn a Partiya Dêmokrata Kurdistanê ji bo beşek ji devera Germiyan, ji aliyê mendûbî Kongreya Pêncemîn a Partiya Dêmokrata Kurdistanê di sala 1960î de hat hilbijartin, di meha çiriya paşîn a 1960î de endamê komîteya rêxistinên şoreşger û berpirsiyarê Behdînanê yê Partiya Dêmokrata Kurdistanê bû, di sala 1961ê de bi destpêkirina şoreşê li dijî rejîma serokwezîrê Îraqê Fariqê Rûkn Ebdulkerîm Qasim (1914-1963) çavdêriya rêxistinên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li parêzgeha Mûsilê jê re hat spartin.
Di sala 1961ê de çavdêriya kuştina Sedîq Mîran Xoşnav li qeza Şeqlawe ya parêzgeha Hewlêrê kir ku yek ji heval û alîgirên serok Fariqê Rûkn Ebdulkerîm Qasim (1914-1963) bû, di sala 1961ê de tevlî refên Hêzên Pêşmerge bû, ji aliyê Ofîsa Siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê ve wek yekem fermandeyê Partiya Dêmokrata Kurdistanê bo devera Badînan a parêzgeha Mûsilê hat şandin û Hêzên Pêşmerge li ser sê şaxan dabeş kirin, di dîroka 20ê tebaxa 1961ê de bi hevkariya Şemsedîn Mihemed Osman (1933-2012) ku bi Şemsedînê Miftî tê naskirin û bi feyleqek ji Pêşmergeyan ve êrîşî cêhşên gundê Esbîndare yê parêzgeha Hewlêrê kirin û karîn serkeftinê bi dest bixin û dest deynin ser miqdareke mezin ji çek û cebilxaneyan.
Di 1ê çiriya paşîn a 1961ê de li Balîsan a parêzgeha Hewlêrê serkêşiya êrîşekê li ser hêzên bejayî yên Artêşa Iraqê kir, di sala 1961ê de beşdarî civîna berfireh a Ewdalan bû û li gel berxwedan û şoreşê bû û wek fermandeyê serbazî li devera deşta Hewlêrê hat tayînkirin, di 1ê kanûna paşîn a 1962an de ji aliyê Ofîsa Siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê ve wek fermandeyê hêzên şaxa yekem - Hewlêr hat tayînkirin,
Di 18-23yê kanûna pêşîn a 1961ê de li gundê Ewdalan (Silêmanî) beşdarî civîna Komîteya Navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê bû û dengê xwe da bo berdewamkirina Şoreşa Eylûlê û di meha gulanê ya sala 1962an de li çiyayê Balîsan a parêzgeha Silêmaniyê li dijî hêzên Artêşa Iraqê beşdarî şer bû, di sala 1963an de ji aliyê serkirdetiya Partiya Dêmokrata Kurdistanê ve bo sînorê devera komîteya şaxa duyem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê hat şandin ji bo dabeşkirina alîkariyan li ser Pêşmergeyan û rêxistinên Hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê, di sala 1964an de beşdarî civîna berfireh a Mawet bû û li dijî serok Mistefa Barzanî axivî., di sala 1964 de ji refên Partiya Dêmokrata Kurdistanê hat dûrxistin ji ber piştgiriya xwe ya ji bo baskê Ofîsa Siyasî di Kongreya Şeşem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê de. Di dema penaberbûna hevalên xwe bo Hemedanê li Keyaniya Îranê, li bajarê Hewlêrê xwe veşart, di 28ê Tebaxa 1966an de beşdarî yekem komcivîna koma Îbrahîm Ehmed-Celal Talebanî li navçeya Tîmar (Germiyan) bû, di 22ê Gulana 1967an de li gundê Kelarê yê parêzgeha Kerkûkê wek endame Komîteya Navendî di navbera koma Îbrahîm Ehmed-Celal Talebanî de hat hilbijartin, di 14ê Çileya 1967an de nêzîkî Nexweşxaneya Komarî ya li bajarê Hewlêrê di kemîneke ku ji aliyê Pêşmergeyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê ve hatibû danîn de rastî gulebaranê hat lê ji kemînê rizgar bû, û di 27ê Kanûna 1970yî de dema ku biryara hilweşandina koma Îbrahîm Ehmed-Celal Talebanî û vegera wê bo refên Partiya Dêmokrata Kurdistanê hat dayîn, wî qebûl nekir ku vegere refên Partiya Dêmokrata Kurdistanê, piştî peymana 11ê Adara sala 1970yî çavdêriya çekdarkirina hêzên koma Îbrahîm Ehmed-Celal Talebanî li Kelarê kir, di destpêka meha Çileya sala 1973an de endame Komîsyona amadekar a Partiya Şoreşger a Kurdistanê ya alîgirê Partiya Beis bû, di 30ê Çiriya Pêşîn a 1973an de beşdarî komcivîna beşek ji kadroyên Partiya Şoreşger a Kurdistanê ya hilweşiyayî li bajarê Bexda bû û ji ber dijberiya xwe ya li hemberî lezgîniya di organîzekirina komcivînê de ji aliyê amadebûyan ve ji komcivînê hat derxistin, wî rojnameya El-Nûr a Erebî (dûra duyem) ya ku zimanê koma Îbrahîm Ehmed-Celal Talebanî bû li bajarê Bexda ji nû ve derxist, di sala 1974an de bi parastina hêzên hikûmeta Îraqê ji bo kontrolkirina bajêr hat bicihkirin, di navbera 1974-1988an de mansibê wazîrê dewletê (Îraq) girt, di 12ê Sibata 1977an de bi fermana komarî wek wazîrê veguhastinê yê bi wekalet hat tayînkirin, di 7ê Gulana 1977an de bi fermana komarî di sala 1977an de wek wazîrê avdaniyê yê bi wekalet hat tayînkirin, navê wî di sala 1977an de di lîsteya terorkirinê ya rêxistina Dema Şehîd (Heloyê Sor) a girêdayî Komeleya Marksîst-Lenînîst de derket. Di sala 1981ê de ji aliyê serokkomarê Malî ve nîşana efseran jê re hat dayîn, di sala 1989an de li hikûmeta Îraqê teqawît bû.
Ji berhemên wî:
1- سهربردهی ژیانی سیاسیم ـ بهرگی یهكهم ـ 1990.
Çavkanî1. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره AJ-54، مێژووی لێژنهی لقی یهكی پارتی دیموكراتی كوردستان، ل 1.
2. كریس كوچرا، جنبش ملی كرد، ترجمهی ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران ـ موسسه انتشارات نگاه ـ 1377ھ . ش)، ص 376.
3. شوان محهمهدئهمین تهها خۆشناو، ههولێر له نێوان ساڵانی (1958 ـ 1963) لێكۆڵینهویهكه له بارودۆخی سیاسی، (ههولێر ـ چاپخانهی ڕۆژههڵات ـ 2012ز)، ل ل 89 ـ 90، 94 ـ 95، 100، 160، 173، 176، 203، 251، 258، 262، 268، 277.
4. شوان محهمهدئهمین تهها خۆشناو، ههولێر له نێوان ساڵانی 1963 ـ 1970 لێكۆڵینهوهیهكی مێژووییه له بارودۆخی سیاسی، (ههولێر ـ چاپخانهی زانكۆی سهڵاحهددین ـ 2016ز)، ل ل 32 ـ 33، 37، 250 ـ 251.
5. عبدالفتاح علي البوتاني، دراسات ومباحث في تاریخ الكورد والعراق المعاصر، (أربیل ـ دار سپرێز للطباعة والنشر ـ مطبعة حجي هاشم ـ 2007م)، ص 382.
6. تۆفیقی مهلا سدیق، بیرهوهریهكانی ڕۆژانی حیزبایهتی و پێشمهرگایهتی و دوور خرانهوهم، چاپی دووهم، (ههولێر ـ چاپخانهی شههاب ـ 1996ز)، ل ل 27، 104.
7. ئهحمهد دڵزار، بیرهوهری ڕۆژانی ژیانم، (ههولێر ـ وهزارهتی ڕۆشنبیری و لاوان ـ چاپخانهی شههاب ـ 2019ز)، ل 221.
8. بوار نوورهدین، كورد و كوردستان بیبلیۆگرافیا و پێڕستیان له كتێبی كوردیدا، بهرگی دووهم، (تاران ـ چاپخانهی تاران ـ 2016ز)، ل 132.
9. تاڵیب مۆریاسی، گهڕان بهدوای راستیدا، بهرگی یهكهم، (ههولێر ـ 2004ز)، ل ل 116، 132.
10. حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) 1946 ـ 1993، (دهوك ـ مطبعة خهبات ـ 1998م)، ص ص 61، 68، 91.
11. خورشید شێره، خهبات و خوێن بیرهوهرییهكانی ساڵانی خهباتی پێشمهرگایهتی، چاپی سێیهم، (ههولێر ـ چاپخانهی حاجی هاشم ـ 2015ز)، ل 120.
12. مسعود البارزاني، البارزاني و الحركة التحرریة الكردیة، المجلد الثالث، (أربیل ـ مطبعة وزارة التربیة ـ 2002م)، ص 144.
13. نوري شاویس، من مذكراتي، (بدون مكان ـ منشورات حزب الشعب الدیمقراطي الكردستاني ـ 1985م)، ص 82.