Jînenîgarî

 

Ew di sala 1920an de li gundê Barzan, nahiyeya Barzan, qezaya Mêrgesor, parêzgeha Hewlêrê hatiye dinê. Beriya ku biçe Yekîtiya Sovyetê zewicî bû. Navê malbata wî Meryem Omer Yasîn bû. Wî li Yekîtiya Sovyetê xwend û bawernameya çandiniyê wergirt. Ew li Yekîtiya Sovyetê bi Cemîle Mihemed Mîrza re zewicî. Di sala 1959an de, ew rêveberê Ofîsa Çandiniyê ya Hewlêrê bû. Ew bi zimanên Kurdî, Erebî û Rûsî dizanibû.

Tomara Xizmetê

 

Di sala 1943an de, ew tevlî refên Şoreşa Duyemîn a Barzan bû û beşdarî şer bû. Di 19ê tebaxa 1945an de, bi biryara Dadgeha Serbazî ya Îraqê hemû milkên wî yên liv û neliv hatin desteserkirin. Di 11ê çiriya pêşîn a 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê adara 1946an de, ew tevlî Hêza Barzan a Artêşa Komara Kurdistanê ya li Mehabadê bû û beşdarî şerên Eniya Seqizê ya Komara Kurdistanê bû. Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19/4/1947an de bi rêya Xawkûrk û Deşta Barazgar a li Bakurê Kurdistanê vegeriyan Şêrwan û Mazûrî.

 

Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 15ê gulana 1947an de li gundê Argoş civînek bi hevalên xwe re li dar xist. Wî ji hevalên xwe re bijardeyeke azad hişt ku gelo dixwazin bimînin an biçin Yekîtiya Sovyetê. Hemû hevalên wî biryar dan ku berdewam bikin û ber bi Yekîtiya Sovyetê ve biçin. Di 23ê gulana 1947an de, Selîm bi General Mistefa Barzanî re çû Yekîtiya Sovyetê û beşdarî Şerê Gelê Qotur û Şerê Pira Makoyê bû. Di 18ê hezîrana 1947an de, piştî gelek zehmetiyan, ew derbasî Çemê Arasê yê li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê bû. 

 

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçivana Azerbaycanê, ji bo çil rojan li civakeke vekirî ya ku bi têlên dirîdar dorpêçkirî bû û ji aliyê serbazan ve dihat parastin, hatin girtin. Di warê xwarin, cil û berg û veguhastinê de, wekî dîlên şer bi wan re hatibû kirin. Ew piştre bi biryara hikûmeta Sovyetê li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbecerê yên Komara Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê çiriya pêşîn a 1947an de, ew bo baregeheke serbazî ya li ser Deryaya Qezwînê li Bakûyê, paytexta Komara Azerbaycanê, hatin veguhestin. Di 23yê heman mehê de, cilên serbazî li wan hatin kirin û di bin çavdêriya efserên Komara Azerbaycanê de rojane heşt saetan perwerdeya serbazî dîtin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwendewar ve rojane çar saetan fêrî Kurdî bûn.

Piştî reftarên xerab ên Cefer Bakîrov ên li hember hevalên wî, Barzanî biryar da ku di 29ê tebaxa 1948an de baregeha xwe ya serbazî ji Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûk a nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê, ku li wir perwerdeya xwe ya serbazî berdewam kirin.

 

Di adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên "Kolxozan" (erdê ku xelkê ji hikûmetê kirê dikir û piştre parek ji berhemê didan hikûmetê) xebitîn. 

 

Piştî hewldanên zêde û şandina çend nameyan ji aliyê General Mistefa Barzanî ve bo Stalîn, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êş û azarên hevalên xwe dikir. Wî tavilê biryar da ku komîteyekê ava bike da ku rewşa hevalên Barzanî lêkolîn bike. Komîteyê di dawiyê de biryar da ku hemûyan li Vrevsky kom bike, lewma di çiriya paşîn a 1951ê de, General Barzanî û hevalên wî çûn Vrevsky, Yekîtiya Sovyetê.

 

Piştî şoreşa 14ê tîrmeha 1958an a li Îraqê û vegera General Mistefa Barzanî, di 25ê sibata 1959an de, li gorî her du madeyên 3 û 7, xala (a) ya madeya 10 û li gorî madeya (11), û li ser bingeha yasaya hejmar 19 a sererastkirî, General Mistefa Barzanî û hevalên wî efûyeke giştî wergirtin.

 

Di sala 1958an de, Komara Îraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hat damezrandin. Di 16ê nîsana 1959an de, Serok Barzanî bi keştiya Groza bi rêya bendera Besrayê ya li başûrê Îraqê bi hevalên xwe re vegeriya Kurdistanê.

 

Di sala 1961ê de, ew beşdarî Şoreşa Îlonê bû û berpirsê nexweş û birîndaran bû. Di sala 1963an de, ew beşdarî şerên Sefîn, Pirs û Sangasarê bû. Ji 12ê hezîrana 1963an heta 20ê çiriya pêşîn a 1963an, Cemîle Mihemedî, hevjîna wî, û şeş zarokên wî li Hewlêrê ji aliyê hikûmeta Îraqê ve bi tohmeta ku Zuber bi Mistefa Barzanî û Pêşmerge re bû, hatin girtin. Ew hatin zindanîkirin û piştre li taxa Saydawa bi cih bûn. Ew di bin çavdêriya hikûmeta Îraqê de bûn.

 

Selîm Zuber di sala 1970an de piştî rêkeftina 11ê adarê nûnerê Mela Mistefa Barzanî li Hewlêrê bû. Ew di 29ê îlona 1971ê de di êrîşeke xwekujî de li Hacî Omeran şehîd bû û li gundê Barzan hat veşartin.

Çavkanî:

  1. ڕێكارێ مزویری، ژنێن رۆس و ڕاگواستن و ئه‌نفال و كۆمه‌لكوژی، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی مناره‌ - 2010ز).

  2. شه‌عبان عه‌لی شه‌عبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات - 2013ز).

  3. شه‌وكه‌ت شێخ یه‌زدین، یۆبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه‌، (پیرمام - چاپخانه‌ خه‌بات - 1996ز).

  4. صالح یوسف صوفي، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپا ئێكێ، به‌رگێ سێ، (دهۆك - چاپخانا پارێزگه‌ها دهۆكێ - 2013ز).

  5. صالح یوسف صوفي، كرۆنۆلۆژیا كوردستانێ و جیهانێ، چاپا ئێكێ، به‌رگێ دووێ، (دهۆك - چاپخانا پارێزگه‌ها دهۆكێ - 2013ز).

  6. عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وزارت آموزش و پرورش - 2002ز).

  7. عه‌بدولڕه‌حمان مه‌لا حه‌بیب ئه‌بوبه‌كر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان 1931 - 1991، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری - 2001ز).

  8. كاروان محه‌مه‌د مه‌جید، بارزانییه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤێت، چاپی یه‌كه‌م، (سلێمانی - چاپخانه‌ی په‌یوه‌ند - 2011ز).

  9. Di bîranînên fermandarê şehîd Hesoyê Mîrxanê Zhazhokî de, 62 roj bi Barzanî re, çûna barzaniyan bo Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem (Hewlêr - Çapxaneya Rewşenbîrî - 1997z).

  10. Leys Ebdulmuhsîn Cewad El-Zubeydî, Şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê, (Bexda - Dar El-Reşîd lil-Neşr - 1979m).

  11. Mesûd Barzanî, Barzanî û Tevgera Rizgariya Kurd 1931 - 1958, (Duhok - Çapxaneya Xebat - 1998z).

  12. Necef Qulî Pesyan, Ji Mehabada xwînawî heta beravên Arasê, w. Şewket Şêx Yezdîn, çapa yekem, (Pîrmam - Yûbîlya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996z).

  13. A.D.A., pelgeya hejmar AI-10, lîsteya hevalên Mistefa Barzanî bo Yekîtiya Sovyetê, belge ji aliyê Segvan Halo ve hatiye pêşkêşkirin, 2016z.

  14. A.D.A., pelgeya hejmar HB-160, Partiya Demokrat a Kurdistanê, Baregeha Barzanî, Lijneya Bilind a Navçeya Barzan, forma Selîm Zubêr Mela Şukûr, Pîrmam, 1ê Mijdara 2018z.

  15. A.D.A., pelgeya hejmar ZB-111, deqa hevpeyvîna bi Sefîn Selîm Zubêr re ji aliyê Nezîre Mêrgesorî ve, Pîrmam, 23ê Hezîrana 2019z.

  16. Îsmaîl Gundejorî, ew jinên rûs ên ku hevjînên wan Pêşmerge bûn û ketin ber reşgiriyê, organa Partiya Demokrat a Kurdistanê, Rojnameya Xebat, hejmar 3461, Hewlêr, 3ê Gulan 2010z.