Hali Ahmet Hali, 1929 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Guretu nahiyesinin Binebiya köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve haritacılık alanında tarım diploması almıştır. 1959 yılında Erbil Tarım Müdürlüğü'nde memur olarak atanmış, daha sonra Musul'a tayin edilmiştir. Eylül Devrimi yenilgisinden sonra Bazargan ovasına yerleşmiştir. 1985 yılında Bazargan ovasındaki Mirzet köyünde vefat etmiş ve Kuleka köyünde toprağa verilmiştir.
Mücadele Tarihi1945 yılında İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmış ve savaşlarda yer almıştır. Bu nedenle, 1945 yılının Ağustos ayının 19'ünde askeri örfi mahkemenin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur.
1945 yılının Ekim ayının 11'sında, İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçmiştir. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, 1946 yılının Mart ayının 31'inde Barzan kuvvetleri çerçevesinde Cumhuriyeti savunmuştur.
Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra Doğu Kürdistan'da Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca, 1947 yılının Nisan ayının 19'sinde (Hakkari ve Bazargan ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen Peşmergeler arasındaydı.
Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılının Mayıs ayının 6'sinde Erguş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 1947 yılının Mayıs ayının 23'ünde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiş, Qatur geçidi savaşı ve Maku köprüsü savaşında yer almıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 18'sında İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler Birliği'ne geçmiştir.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19'inde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde kırk gün boyunca dikenli tellerle çevrili açık bir kampta tutulmuşlardır. Bir grup asker tarafından korunmuş ve yiyecek, giyecek ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılının Aralık ayının 10'unda Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler, aynı ayın 23'sinde askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda günlük dört saat boyunca okuryazar olan bazı yoldaşları tarafından onlara Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29'ünde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup grup trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmış ve Kolhoz çiftliklerinde (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği araziler) çalışmışlardır.
Büyük çabalar ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'e ulaşan bir mektupta Barzani yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatmış ve Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komite kurulması talimatını vermiştir. Sonunda komite hepsinin Vriviski şehrinde toplanmasına karar vermiştir, bu yüzden adı geçen kişi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitmiştir.
Irak'taki 1958 yılının Temmuz ayındaki 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılının Şubat ayının 25'unda, üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (A) fıkrası ve (11) maddenin uygulanmasıyla, 1959 yılında değiştirilen 19 sayılı yasaya dayanılarak kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuş, adı geçen kişi 1959 yılının Nisan ayının 16'inde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Güney Irak'taki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır; 1983 yılında Gulan Devrimi'ne katılmıştır.
Kaynaklar:- Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi.
- Hamid Gerdi, Puxtey Mijûname (Tarih Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004Z).
- Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Kürdistan'daki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra - Darulhikme - 2016M).
- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojava Matbaası - 2013Z).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt İki, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013Z).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt Üç, (Duhok - Duhok Vilayeti Matbaası - 2013Z).
- Ömer Faruki, Serdar Dana: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadelesi, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002Z).
- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931- 1991 Arasında, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001Z).
- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürt Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015Z).
- Karvan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peyvend Matbaası - 2011Z).
- Şehit Komutan Hasso Mirhan Jajoki'nin Anılarından, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Gidişiyle Barzani ile Birlikte 62 Gün, Birinci Baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997Z).
- Leys Abdülmuhsin Cevad el-Zübeydi, Irak'taki 1958 Temmuz 14 Devrimi, (Bağdat - Darurreşid Yayınevi - 1979M).
- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).