Biyografi

Hado Ahmet Had, 1918 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan-ı Mezin nahiyesinin Serderya köyünde dünyaya gelmiş, Kürtçe, Farsça ve Rusça dillerini bilmiş, 2006 yılının Mayıs ayının 20 gününde hayatını kaybetmiştir.

Mücadele Geçmişi

1943 yılında İkinci Barzan Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır; bu sebeple 1945 yılının Ağustos ayının 19 gününde, askeri örfi mahkeme kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur.

1945 yılının Ekim ayının 11 gününde ve İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra, Mustafa Barzani ve arkadaşları ile birlikte Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, 1946 yılının Mart ayının 31 gününde Barzan güçleri bünyesinde cumhuriyeti savunmuştur.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılışı ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra, Doğu Kürdistan'daki Neğede ve Şino savaşlarına katılmıştır. Ayrıca 1947 yılının Nisan ayının 19 gününde (Hıvakurk ve Bezargir Ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgesine geri dönen Peşmergeler arasındaydı.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılının Mayıs ayının 6 gününde Ergoş köyünde arkadaşlarıyla bir toplantı yapar ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakır. Orada tüm arkadaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar. 1947 yılının Mayıs ayının 23 gününde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiştir; Geli Kutur Savaşı ve Mako Köprüsü Savaşı'nda yer almıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluklardan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 18 gününde İran ile Sovyetler Birliği sınırı olan Aras Nehri'nden Sovyetler Birliği'ne geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19 gününde tüm arkadaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili üstü açık bir yerleşkede kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuşlar ve yemek, giyim ve ulaşım konularında savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçin, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılının Aralık ayının 10 gününde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 gününde kendilerine askeri kıyafetler verilerek, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, günde dört saat boyunca okuma yazması olan bazı arkadaşları tarafından kendilerine Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.

Cafer Bagırov'un arkadaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29 gününde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilir ve orada askeri eğitime devam ederler.

1949 yılının Mart ayında arkadaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kollektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlete payını verdiği topraklar) çalışmışlardır.

Büyük çabalar ve General BarzanitarafındanStalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'e bir mektup ulaşır ve bu mektupta Barzani arkadaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlatır. O da derhal Barzani'nin arkadaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komisyon kurulması kararı alır ve nihayetinde komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur. Bu nedenle kendisi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'de Vriviski şehrine gider.

Irak'taki 1958 Temmuz 14 Devrimi'nden sonra ve General Mustafa Barzani'nindönüşü üzerine, 1959 yılının Şubat ayının 25 gününde; üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (A) fıkrasına göre ve 1959 yılında 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, 11 maddesi uyarınca kendisi ve arkadaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulur ve kendisi 1959 yılının Nisan ayının 16 gününde arkadaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Basra Limanı yoluyla Güney Irak'tan Kürdistan'a geri döner. 

 1962 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve savaşlarda yer almıştır. 1975 yılında, Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra bir mülteci olarak İran Krallığı'na gitmiş, Gulan Devrimi'ne katılmış ve bu devrimin savaşlarında yer almıştır. 1992 yılında Kürdistan'a geri dönmüş ve Güney Kürdistan Ayaklanması'na katılmıştır.

Kaynaklar:
  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi arşivi.
  2. Hamid Gerdi, Tarihçe Özeti, Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  3. Haydar Faruk El-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darulhikme - 2016).
  4. Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
  5. Abdurrahman Mella Habib Ebubekir, 1931-1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
  6. Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürt Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
  7. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
  8. Hetav Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 1959 Nisan 15.
  9. Şehit Komutan Hasso Mirhan Jajoki'nin anılarından, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, 62 Gün Barzani ile Birlikte, Birinci Baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
  10. Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zubeydi, Irak'ta 1958 Temmuz 14 Devrimi, (Bağdat - Darurreşid Yayınları - 1979).
  11. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).