Hekîm Yasin Taha, 1889 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesinin Pêndro köyünde dünyaya gelmiştir. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Meryem Mihemed Çîço idi; 1989 yılında Behirkê'de hayatını kaybetmiştir.
Mücadele Tarihi1932 yılında Birinci Barzan Devrimi saflarına katılmış ve savaşlarda yer almıştır. Aynı yılın Haziran ayının 21 günü ailesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti'ne sığınmış, daha sonra Türkiye Cumhuriyeti tarafından Irak Krallığı devletine teslim edilmiştir, 1936 yılında Irak hükümeti tarafından Güney Irak'a sürgün edilmiş, Bağdat ve Hille'ye uzaklaştırılmıştır.
1943 yılında oğlu Süleyman ile birlikte İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmış, bu nedenle 1945 yılının Ağustos ayının 19 günü Irak askeri örfi mahkemesinin emriyle tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur. Aynı yılın Eylül ayının 5 günü Meydan Morîk polis karakolunun ele geçirilmesine katılmıştır.
İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra 1945 yılının Ekim ayının 11 günü Doğu Kürdistan'a geçmiş, 1946 yılının Mart ayının 31 günü Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzan kuvvetlerinde peşmergelik hizmeti yapmış ve Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin Seqiz cephesindeki savaşlara katılmıştır. 1947 yılının Nisan ayının 19 günü (Xwakurk ve Berazger ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgesine geri dönen peşmergelerden biri olmuştur.
Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılının Mayıs ayının 6 günü Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne doğru gitmek konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. 1947 yılının Mayıs ayının 23 günü General Mustafa Barzani 'nin refakatinde Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Qetur Vadisi Savaşı ve Maku Köprüsü Savaşı'na katılmış, büyük zorluk ve yorgunluktan sonra 1947 yılının Haziran ayının 18 günü İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne varmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19 günü tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuşlar ve gıda, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılının Aralık ayının 10 günü, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler, aynı ayın 23 günü kendilerine askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim almışlardır. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı yoldaşları tarafından günlük dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29 günü Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çerçuk topluluğuna taşınmasına karar verilmiş ve orada da askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolektif köylere dağıtılmışlar ve kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devletin payını verdiği arazilerde) çalışmışlardır.
Büyük bir çabadan sonra General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Barzani'nin yoldaşlarının yaşadığı zorlukları anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaşmış ve o da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komisyon kurulması talimatını vermiştir. Komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olmuştur, bu yüzden adı geçen kişi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitmiştir.
Irak'taki 1958 yılının Temmuz ayının 14 devriminden sonra ve General Mustafa Barzani'nin dönüşü üzerine, 1959 yılının Şubat ayının 25 günü, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (a) fıkrası ve 11 maddesinin uygulanmasıyla, 1959 yılının 19 sayılı değiştirilmiş kanuna dayanarak kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulmuş, adı geçen kişi 1959 yılının Nisan ayının 16 günü yoldaşlarıyla birlikte Grozia gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a geri dönmüştür.
Eylül Devrimi'ne katılmıştır ve bölük komutanı olmuştur, 1975 yılında Partinin örgütlenme sorumlusu olmuştur.
Kaynaklar:-
Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi
- Hamid Geveri, Barzani Madalyası En Yüksek Onur Ödülü, Cilt 2, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
- Hamid Gerdî, Tarihçe Özeti, Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra - Darulhikme - 2016).
- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
- Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt 2, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
- Ömer Faruki, Serdar Dana Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadelesi, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, 1931-1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - - 2001)
- Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
- Şehit Komutan Hasso Mirxan Jajoki'nin Anılarından, Barzanilerle Sovyetler Birliği'ne Gidişin 62 Günü, Birinci Baskı (Erbil - Kültür Matbaası - 1997).
- Leys Abdulmuhsin Cevad el-Zubeydi, Irak'taki 1958 Temmuz 14 Devrimi, (Bağdat - Darulreşid Yayınları - 1979).
- M. Ahmed Muhammed Çiço, Tarih İçin Muhammed Çiço Pendroyi'nin Hatıratından, birinci baskı, (Erbil - Şehab Matbaası - 2010).
- Muhammed Salih Pendroyi (Cegersoz), Mizuri Bala Bölgesi'nin Kültürel ve Sosyal Yaşamı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2020).
- Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
- Necef Kulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çeviren: Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi'nin Altın Jübilesi - 1996).