Heso Salih, 1900 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Barzan nahiyesinin Sidan köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Hacer Abdullah Temer'di. 1947 doğumlu Muhammed adında bir oğulları vardı ve 1993 yılında Sidan köyünde vefat etmiştir.
Mücadele Tarihi1947 yılının Mayıs ayının 23'unda, Dere köyündeki geniş çaplı toplantı ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararının ardından güçle birlikte yola çıkar. 1947 yılının Haziran ayının 18'sinde, İran ile Sovyetler Birliği arasındaki uluslararası sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçmiştir. 1947 yılının Haziran ayının 19'ünde, tüm arkadaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuş, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş ve gıda, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 1947 yılının Aralık ayının 10'sında, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23'inde kendilerine askeri kıyafetler verilerek, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuryazar olan bazı arkadaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bagirov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinin ardından, askeri kampın 1948 yılının Ağustos ayının 29'unda Azerbaycan Cumhuriyeti'nden, Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilir ve orada askeri eğitime devam ederler.
1949 yılının Mart ayında, arkadaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmış ve Kolhoz tarlalarında (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devlet payını verdiği topraklar) çalışmışlardır.
Büyük bir çaba ve gönderilen birçok mektubun ardından General Barzani tarafından Stalin'e, sonunda Stalin'e ulaşan ve içinde Barzani'nin yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlattığı bir mektup gider. Stalin derhal, Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komisyon kurulması talimatını verir. Komisyonun nihai kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur; bu nedenle adı geçen şahıs, 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur ve adı geçen şahıs, 1959 yılının Nisan ayının 16'ünde Grozia gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyine, oradan da Kürdistan'a döner.
1961 yılında katıldığı Eylül Devrimi'nde yer almıştır. 1977 yılında katıldığı Gulan Devrimi'nde bulunmuş ve bölük komutanlığı yapmıştır. 1988 yılında mülteci olarak İran İslam Cumhuriyeti'ne gitmiş ve 1991 yılında Kürdistan'a geri dönmüştür.
Kaynaklar:-
Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi
- Hamid Gerdi, Puxtey Mijûname (Tarih Özetleri), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Şaban Ali Şaban, Hendêk Zanyarîy Siyasî û Mêjûyî (Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler), Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
- Karwan Muhammed Mecid, Barzanîyekan le Mehabadewe bo Sovêt (Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler), Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
- Hetaw Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
- Şehit Komutan Heso Mirxan Jajoki'nin anılarından, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişinde Barzani ile geçen 62 gün, Birinci Baskı (Erbil - Aydınlanma Matbaası - 1997).
- Mesud Barzani, Barzanî û Bizutnewey Rizgarixwazî Kurd (Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi) 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
- Necef Quli Pesyan, Le Mehabadî Xwênawîyewe Heta Lîwarekanî Aras (Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına), Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirman - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).