Hudêda Hasan, 1927 yılında Doğu Kürdistan'ın Tergewer ovasına bağlı Sulki köyünde doğmuştur, Sovyetler Birliği'ne gittikten sonra Kırım yarımadasındaki Tatarların soyundan gelen Pakize Kuriton İsmail ile evlenmiştir, Sovyetler Birliği'nden dönüşleri ve Eylül Devriminin patlak vermesinden sonra, Pakize 12 Haziran 1963 ile 20 Aralık 1963 tarihleri arasında üç çocuğuyla birlikte Erbil'de Baas rejimi tarafından tutuklanmıştır, eşinin Mustafa Barzani ile yoldaş ve Peşmerge olduğu suçlamasıyla hapse atılmış, daha sonra Seydava mahallesinde ve ardından İskan mahallesinde ikamet etmiş ve gözetim altında tutulmuştur. Hudêda Hasan, Kürtçe ve Rusça dillerine vakıftı, 26 Aralık 1991 tarihinde vefat etmiştir.
Mücadele Hayatı19 Nisan 1947 tarihinde (Hakkâri ve Berazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgesine geri dönen Peşmergelerdendir.
Dönüşlerinin ardından, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde arkadaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları kalmak ya da Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakmıştır, orada tüm arkadaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır, 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği'ne doğru eşlik etmiştir ve Kotur Halkı savaşı ile Mako Köprüsü savaşında yer almıştır, büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm arkadaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde kırk gün boyunca dikenli tellerle çevrili açık bir kampta tutulmuşlar ve bir grup asker tarafından korunmuşlardır, yiyecek, giyecek ve hareket etme açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi üzerindeki bir askeri kampa nakledilmişlerdir ve 23 aynı ayda kendilerine askeri kıyafetler verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim yaptırılmıştır. Aynı zamanda günlük dört saat boyunca okuma yazması olan bazı arkadaşları tarafından Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağırov'un arkadaşlarına kötü muamelesinin ardından, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık kompleksine taşınmasına karar verilmiştir ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 Mart ayında arkadaşlarıyla birlikte grup grup trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz tarlalarında (insanların hükümetten kiralayıp daha sonra hükümete payını verdikleri topraklar) çalışmışlardır. Sovyetler Birliği'nde birkaç ay boyunca tek kişilik hücrede kalmış ve işkence görmüştür.
Söz konusu kişi 1951 Kasım ayında Friviski'ye dönmüştür. Hudêda, iki arkadaşıyla birlikte ölümsüz Barzani'nin temsilcisi olarak Moskova'ya giderek arkadaşlarının Sovyetler Birliği'nde okumaları için görüşmeler yapmıştır.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulmuştur, söz konusu kişi 16 Nisan 1959 tarihinde arkadaşlarıyla birlikte Gürcistan üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı yoluyla Kürdistan'a geri dönmüştür, katılmıştır Eylül Devrimi ne ve Birinci Askeri Depo'nun idari sorumlusuydu, 1973 yılında İran Krallığı'na gitmiş ve 1975 yılında Güney Kürdistan'a geri dönmüştür.
Kaynaklar:-
Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.
- Hamid Gerdi, Puxtey Mijunama, Birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
- Rekari Mizuri, Jinin Ros u Ragwasten u Enfal u Komelkuji, Birinci baskı, (Erbil – Minare Matbaası - 2010M).
- Şaban Ali Şaban, Hendi zanyari siyasi u mejuyi, Üçüncü baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013M).
- Şevket Şeyh Yezdin, Yobili Zerini Peşmerge, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996M).
- Salih Yusuf Sufi, Kronolojia Kurdistani u Cihani, Birinci baskı, İkinci cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013M).
- Ömer Faruki, Serdar Dana Zendegi u Mubarizat-i Merhum Mela Mustafa Barzani, İkinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002M).
- Karwan Muhammed Mecid, Barzaniye-kan le Mehabadewe bo Sovyet, Birinci baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011M).
- Le yaddashti fermandey şehid Haso Mirxan Jajoki, 62 roj legel Barzani da çuni Barzaniye-kan bo Yeketi Sovyet, Birinci baskı (Erbil - Roşinbiri Matbaası - 1997M).
- Mesud Barzani, Barzani u bizutnewey rezgarixwazi Kurd 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998M).
- Necef Gulu Pessian, Le Mehabadi xwinawiwe heta liwarekani Aras, Çev.: Şevket Şeyh Yezdin, Birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996M).
- İsmail Gunderoci, Ew afrete Rusani ke haser-ian peşmerge bun u kewtineber reşgiri, Kürdistan Demokrat Partisi organı, Xebat gazetesi, Sayı 3461, Erbil, 3 Mayıs 2010M.