Konferansın düzenlenme nedenleri 

Kürdistan Öğrenci Birliği'nin örgütsel çalışma aşamaları bölümlendirmesine göre, 1964 yılı örgütün gizli çalışmalarının yeniden başlaması olarak kabul edilse de, çalışmalar tekrar 1961 yılında başlar. O yıldan 1970 yılına kadar örgüt, bölünme aşaması olarak adlandırılan daha değişken bir durumla karşı karşıya kalmıştır. Bu aşama boyunca, eğitim kurumlarında aynı ismi (Kürdistan Öğrenci Birliği) taşıyan iki örgüt kanadı öğrencileri kendi saflarına çekmeye çalışmış ve bu uğurda sağlıksız bir rekabete girmiştir.

Kürdistan Öğrenci Birliği'nin her bir çalışma aşamasına değinmeden önce, Kürdistan Demokrat Partisi'nin o dönemdeki durumuna bir göz atmak gerekir. Böylece örgütteki olaylar ve parti dışından gelen etkilerin örgüte nasıl doğrudan yansıdığı netleşecektir; özellikle öğrenci birliği partinin en önemli ve en etkili platformlarından biri olduğundan, partinin iç ve dış olaylarının örgüt üzerinde doğrudan bir yansıması vardı.

Devrim ile hükümet arasındaki 10 Şubat 1964 anlaşmasından sonra, Süleymaniye'yi Parti'den ve devrimden ayırmak amacıyla ve anlaşmayı protesto etmek için Kürdistan Demokrat Partisi'nin Siyasi Bürosu partiden ayrıldı. Modern Kürt tarihi literatüründe bunlara (Celaliler) ismi verilmiştir.

Bu ayrılma girişimleri 1963 yılının sonlarına kadar uzansa da, 1964 yılı ve Şubat ayından sonrası belirgin bir şekilde partisel bir hal almıştır. Kürdistan Öğrenci Birliği'nin dördüncü kongresi bu bölünmenin açık bir yansımasını oluşturur; çünkü Siyasi Büro'nun bu grubu, Badinan üyelerini davet etmeden bir sekreterlik kurmaya çalışmıştır. Kürdistan Öğrenci Birliği sekreterliği üyelerinin çoğu Süleymaniye bölgesinden seçilmiştir.

8 Haziran 1964 tarihinde, bu sekreterlik lider Mustafa Barzani ve Kürdistan Demokrat Partisi aleyhine "Molla'ya Karşı Tutumumuz" Mustafa Barzani ve Kürdistan Demokrat Partisi başlıklı bir bildiri yayınladı. Bu bildiriye, 19 Ağustos 1964 tarihinde Süleymaniye'deki Kürdistan Öğrenci Birliği Hazırlık Komitesi tarafından yanıt verilmiş ve lider Mustafa Barzani ile devrim ve Kürdistan Demokrat Partisi.

Konferansın yönetimi ve kararları

Siyasi Büro'nun ayrılıkçı grubu partide azınlıkta kaldığından, tamamen o grubun çıkarlarına adanmış olan Öğrenci Birliği yönetimi, örgütü yönetme becerisine ve otoritesine sahip değildi. Bu nedenle, örgütün konferansının mümkün olan en kısa sürede yapılması kararlaştırıldı.

Kürdistan Öğrenci Birliği'nin örgütsel tabanının dördüncü konferans sekreterliğinin otoriter performansından ve dördüncü konferansta Badinan bölgesi öğrencilerinin dışlanmasından duyduğu rahatsızlık sonucunda—özellikle de yönetimin tüm Kürdistan'ı değil sadece Süleymaniye vilayetinin bir kısmını temsil etmesi nedeniyle—1964 yılının Ağustos ayı başlarında, dördüncü konferanstan altı ay sonra, öğrenci delegeleri ikinci konferanslarını Süleymaniye vilayetinin kurtarılmış bölgelerindeki Kani Masi köyünde açık bir şekilde gerçekleştirdiler. Beşinci kongrenin hazırlığı için yeni bir yönetim kurulu seçildi.

Aynı zamanda konferansın hazırlık komitesi olan yeni kurul şu şekilde seçildi:

1-  Bekir Hüseyin - Süleymaniye örgütü

2- Celal Hama Ali - Süleymaniye örgütü

3- Adnan Hacı Musa - Bağdat örgütü

4- Huveyz Dezeyi - Bağdat örgütü

5-  Abdulvahap Talabani - Kerkük örgütü

6-  Cevad Muhammed Şirvani - Erbil örgütü

7- Abdülkerim Fendi - Duhok örgütü.

Böylece, dördüncü kongre yönetiminin aksine, tüm örgütlerin bu yönetimde temsilcileri bulunuyordu.

Kaynaklar ve Dipnotlar

1- Macid Hasan Ali, Irak'taki Kürt Öğrenci Hareketi (1926-1970), Yüksek Lisans Tezi/Erbil Selahaddin Üniversitesi 2008, Spirez Yayınları, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası), s. 51،46.

2- İrfan Aziz Aziz, Kürdistan Öğrenci Birliği Kongre ve Konferansları, birinci baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2012), s. 43; Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi Kongre ve Konferanslar (Program ve İç Tüzük), birinci cilt, birinci baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2021), s. 178.

3- İrfan Aziz Aziz, aynı kaynak, s. 43-44.

4- Şazin Hırş, Çeşitli Tarihi Belgelerde Demokratik ve Mesleki Örgütler 1958 - 1968, ikinci baskı, (Süleymaniye - Raz Matbaası - 2001), s. 75،73.

5- Aynı kaynak, s. 81-82.

6- Sasan Avni, Kürdistan Öğrenci Birliği Mücadele ve Tarihin Bazı Yönleri, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 1998), s. 24.

7- Macid Hasan Ali, önceki kaynak, s. 150; İrfan Aziz Aziz, aynı kaynak, s. 44.