11 Mart 1970 tarihinde mutabık kalındığı üzere Güney Kürdistan'daki barışçıl durum uzun sürmedi; Bağdat hükümeti adım adım verdiği sözlerden döndü, devrim liderliği her zamankinden daha fazla umutsuzluğa kapıldı ve hükümetten uzaklaştı; hatta 1974 yılında her iki taraf arasında tekrar savaş çıktı. Bu durum kuşkusuz Kürdistan Demokrat Partisi'nin kitle örgütlerinin çalışmalarını, özellikle de çalışmaları ve örgütleri Irak'ın birçok bölgesini kapsadığı için Kürdistan Öğrenci Birliği'ni büyük ölçüde etkiledi.
Düzenlenmesinin ardından Kürdistan Öğrenci Birliği'nin yedinci kongresi, kötü durumdan ve yıllık kongrenin düzenlenmesi kararlaştırıldığı için hedefine ulaşamadı. Bu durum, Cezayir Anlaşması 'nın 6 Mart 1975 tarihinden ve Eylül Ulusal Devrimi'nin yenilgisinden sonra daha da karmaşıklaştı; çünkü Güney Kürdistan'daki iç parti örgütleri tamamen yenilgiye uğratılmış ve çok sayıda Irak Kürdü başta İran olmak üzere komşu ülkelere kaçmıştı.
Tüm bunlara rağmen Cezayir Anlaşması ve devrimin yenilgisine rağmen, Kürdistan Öğrenci Birliği'ni yeniden canlandırma çabaları durmadı. 16 Aralık 1975 tarihinde, Kürdistan Öğrenci Birliği'nin ilk gizli örgütü Lider Mela Hüseyin Avdel tarafından Zaho şehrinde kuruldu. Bu gizli örgüt kısa sürede çalışmalarını geliştirmeyi başardı ve devrimin sesini Güney Kürdistan halkına ulaştırmak için bir platform oldu; bu gizli örgüt, Lider Mela İsmail'in ifşa edilip 23 Nisan 19761 tarihinde idam edilmesinin ardından sona erdi(1).
Kürdistan Öğrenci Birliği örgütlerinin çalışma ve faaliyetleri, İran'daki mülteciler üzerindeki sıkı denetim nedeniyle çok azdı. 1979 yılında Şahlık yönetimi yıkılıp yerine İran İslam Cumhuriyeti kurulana kadar bu durum devam etti. İran yönetimindeki bu değişiklik mültecilere bir nebze çalışma özgürlüğü tanıdı. Öğrenci Birlikleri örgütleri yeniden toparlandı ve 17 Mayıs 1979 tarihinde, Kürdistan Öğrenci Birliği adıyla İran'ın Kerec şehrinde büyük bir toplantı düzenlediler. Bu toplantıda Kürdistan Öğrenci Birliği'nin İran örgütü için Dilşad Barzani, Heval Zekeriya Akreyi, Şirko Burhan Dizeyi, Helmet Ali Abdullah, Seyfettin Reşit Sindi, Taha Abdurrahman Berwari ve Hacı Abdurrahman Derviş'ten oluşan yeni bir sekreterya kuruldu(2).
Bu kapsamlı toplantının ardından, 1979 yılında Kürdistan Öğrenci Birliği'nin İran örgütü, Kürtçe dilinde (Dengî Qutabî) dergisini ve Farsça dilinde (Seday Daneş Amouz) dergisini çıkardı(3).
Bu toplantı, 1981 yılı Kürdistan Öğrenci Birliği Konferansı'nın yolunu açtı. Konferans 67 delegenin katılımıyla Kerec şehrinde düzenlendi ve Kürdistan Öğrenci Birliği'nin mülteci kolu kuruldu; Kürdistan Öğrenci Birliği'nin İran örgütünün yayın organı olan (Dengê Xwendekaran) mülteci kolunun organı oldu(4) ve kol sorumlusu ile yöneticileri oylama ile seçildi ve şunlar oldular:
1- Hacı Abdurrahman Derviş – Kol sorumlusu
2- Taha Abdurrahman Berwari – Kol yöneticisi
3- Zenun Yunus Rojbayani – Kol yöneticisi
4- Hacı Ramazan Akreyi – Kol yöneticisi(5).
Kürdistan Öğrenci Birliği mülteci kolunun kuruluşundan sonra örgütler genişledi ve oldukça aktif hale geldiler; ardından bu kol 1982 yılında ikinci konferansını ve 1983 yılında üçüncü konferansını düzenledi(6).
Bu konferanstan sonra 1986 yılına kadar Kürdistan Öğrenci Birliği örgütlerinin durumu pek değişmedi.
Kürdistan Demokratik Gençlik Birliği'nin mülteci kolu örgütleri ve hatta Erbil, Süleymaniye ve Kerkük kolları 1983 yılından sonra aktif bir şekilde çalışıyor olmalarına ve Kürdistan Öğrenci Birliği örgütleriyle etkili bir rol oynamalarına rağmen, bu nedenlerden ve mücadelelerinin yakınlığından dolayı parti liderliği ile her iki örgütün sekretaryası tarafından 1986 yılında birleşme ve her iki örgütün ortak bir konferansını düzenleme kararı alındı(7).
Konferansın düzenlenmesi:
28 ile 30 Ağustos 1986 tarihleri arasında, Erbil iline bağlı Xinêra köyünde, (rejimi devirmek ve savaşı sona erdirmek için birliğe doğru, barış ve demokrasi alanında okumak için) sloganı altında, Kürdistan Öğrenci ve Demokratik Gençlik Birliği ortak konferansı çalışmalarına başladı. Bu konferansın amacı Kürdistan Öğrenci Birliği ve Kürdistan Demokratik Gençlik Birliği'ni tek bir örgüt altında birleştirmekti(8).
Başlangıçta Konferans Gözetim Komitesi'nin konuşması okundu ve ardından Başkan Mesut Barzani'nin mesajı, Kürdistan Demokrat Partisi Siyasi Bürosu'nun konuşması, Kürdistan Ulusal Kurtuluşçuları (KUK) mektubu ve Kurtuluş Sekreteryası'nın mektubu okundu(9).
Bu konferansta, Kürdistan Öğrenci ve Demokratik Gençlik Birliği'nin yürütme kurulu için 15 kişiden oluşan bir komite şu şekilde seçildi:
1- Rebwar Yelda olarak bilinen Kristof Yelda Torxan, Sekreter.
2- Kürdistan Pirdawd Kadir
3- Hacı Abdurrahman
4- İbrahim Mustafa
5- Abdullah Xelo Ali
6- Simko Amêdi olarak bilinen İsmail İbrahim Fetâh
7- Firyad Barzani olarak bilinen Firyad Şefi Muhammed
8- Teyar Selim
9- Ahmed Mela Kasım
10- Adil Ali
11- Azad Fayik Xefoor, Dijwar Fayik
12- Newzad Muhammed Necib
13- Rifat Said Muhammed Emin
14- İhsan Amêdi olarak bilinen İhsan Abdullah Kasım
15- Rizgar Kürdistani olarak bilinen Rizgar Kemeki(10).
Yürütme kurulunun yedek üyeleri:1- Ahmedê Dizgiri
2- Nebi Ahmed
3- Hesen Şebîbe adıyla bilinen Hesen Muhammed Hesen.
Yürütme kurulunun 20 Eylül 1986 tarihinde, Kürdistan Demokrat Partisi (PDK) siyasi büro karargahında, siyasi büro üyeleri İdris Barzani ve Fazıl Mirani'nin katılımıyla gerçekleştirilen ilk toplantısında, Kürdistan Öğrenci ve Demokratik Gençlik Birliği Sekreteryası şu şekilde seçildi:
1- Rêbwar Yelda - Sekreter.
2- Hacı Abdurrahman – Sekreterya Bürosu Üyesi.
3- İbrahim Mustafa Muhammed - Sekreterya Bürosu Üyesi.
4- Firyad Barzanî – Sekreterlik Bürosu Üyesi.
5- Ebdullah Xelo – Sekreterlik Bürosu Üyesi.
Şube sorumluları, yönetim kurulu üyelerinden şu şekilde belirlendi:
1- Adil Elî – Erbil Şube Sorumlusu.
2- Dijwar Fayiq – Kerkük Şube Sorumlusu.
3- Newzad Mihemed Necîb – Süleymaniye Şube Sorumlusu.
4- Refat Seîd Mihemed Emîn – Aware Şube Sorumlusu.
5- Simko Amêdî – Duhok-Ninova Şube Sorumlusu(12).
Konferansta birçok karar alındı ki bunlar şunlardır:
İlk sayısı 1987 yılının Ocak ayında 16 sayfadan oluşan Pêşkewtin Dergisi, dağ mücadelesi aşamasının son sayısı olan 22 sayılı sayı 1990 yılının Kasım ayında basıldı(13). Kürdistan Öğrenciler Birliği ile Kürdistan Demokrat Gençlik Birliği'nin birleşmesinin önü açılsın. Kürdistan'ın Sesi Radyosu'nda makale ve faaliyetlerin yayınlanması. Mayıs Devrimi ve (Cud) Cephesi'ne destek verilmesi ve Güney Kürdistan'ın Araplaştırılması siyasetine karşı çıkılması(14).
Bu dönemin en önemli siyasi faaliyetlerinden biri, 1987 yılında Havana kongresinde Uluslararası Öğrenci ve Gençlik Birliği (I.U.S) tarafından Kürt davası ile Kürdistan Öğrenci ve Demokrat Gençlik Birliği için destek bildirisi yayınlanmasıydı. Bu Birlik 127 ülkede ve bölgede aktifti. Ayrıca 1989 yılının Temmuz ayında, Dünya Öğrenci ve Gençlik Birliği tarafından organize edilen Pyongyang Kongresi'ne katıldılar(15).
Eğitim alanında da Kürdistan tarihinde ilk kez, Kürdistan'ın özgürleştirilmiş bölgelerinde okul inşası ve öğretmenlerin ile eğitim araç gereçlerinin temininden sorumlu olan onlardı(16).
Kaynak:- Sasan Ewnî, Kürdistan Öğrenciler Birliği: Mücadele ve Tarihin Bazı Yönleri, (Erbil, Eğitim Bakanlığı Basımevi, 1998), s. 70.
- Luqman Xerîb, Şehit Hacı Ebdulrehman: Kürdistan Öğrenci ve Gençlik Hareketi Tarihinde Güzel Bir Dönem, (Erbil, Kültür Basımevi, 2003), s. 68.
- Mûsa Ehmed, Kürdistan Öğrenciler Birliği Gazeteciliği, (Erbil, Eğitim Bakanlığı Basımevi, 1998), s. 31-32.
- - Sasan Ewnî, önceki kaynak, s. 75.
- - Luqman Xerîb, önceki kaynak, 68.
- Sasan Ewnî, önceki kaynak, s. 78.
- Irfan Ezîz Ezîz, Kürdistan Öğrenciler Birliği Kongre ve Konferansları, 1. Baskı, (Erbil - Rojhilat Basımevi-2012), s. 87.
- 8. yıl dönümü anısına selamlar, 28-30 Ağustos 1986 Ağustos Konferansı, Birayetî Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi – Birlik organı, sayı 2030, (Erbil, Pazartesi, 29.08.1994), s. 8.
- Sîrwan Osman, Parlak bir tarih ve kırılmayan bir kervan, (Erbil - Kültür Bakanlığı Basımevi - 2014), s. 15.
- Irfan Ezîz, önceki kaynak, s. 89-90.
- Aynı kaynak, s. 90.
- Sasan Ewnî, önceki kaynak, s. 118.
- Mûsa Ehmed, s. 4 – 6.
- Irfan Ezîz, önceki kaynak, s. 91 – 92.
- Sasan Ewnî, önceki kaynak, s. 122.
- Aynı kaynak, s. 29, 26.