Meho Hesen Meho Dolemerî, 1920 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Bawe köyünde doğmuştur. Evli olup, 1945 yılında Doğu Kürdistan'a göç etmiştir. 1954 yılında Taşkent Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden mezun olmuştur. Kürtçe ve Rusça bilmekteydi. 2010 yılında vefat etmiş ve Bawe köyü mezarlığına defnedilmiştir.
Mücadele Tarihi1943 yılında, Mele Mustafa Barzanî'nin Süleymaniye'den Barzan bölgesine dönüşü ve İkinci Barzan Devrimi'nin (1943- 1945) patlak vermesinden sonra Devrimci Ordu saflarına katılmıştır. 1945 yılında devrimin başarısızlığından sonra, savaşçılar ve Barzanî aileleriyle birlikte Doğu Kürdistan'a (İran) göç etmiştir. 1946 yılının başında Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, Barzan güçlerinde Cumhuriyet peşmergesi olmuş; 1946 yılının Aralık ayında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yıkılmasının ardından, General Mustafa Barzanî komutasındaki Barzan Devrimci Ordusu ile birlikte İran Şahlık ordusuna karşı birçok çatışma ve mücadeleden sonra İran-Irak-Türkiye sınır üçgenindeki Nazdar Dağı bölgesi üzerinden Güney Kürdistan'a dönmüş ve ordu saflarında Mizûrî aşireti bölgesine yerleşmiştir.
22 Mayıs 1947 tarihinde, Sovyetler Birliği'ne doğru yol alan General Mustafa Barzanî'ye eşlik etmiş; Kotol (Qotur) halk direnişi ve Mako Köprüsü çatışmalarına katılmıştır. Büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra, 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırını oluşturan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler Birliği'ne ulaşmıştır.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde, tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin "Nahçıvan" şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir alanda kırk gün boyunca tutulmuş, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuş; yiyecek, giyim ve hareket serbestisi açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler; aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri üniforma verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günlük sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuryazar olan bazı yoldaşları tarafından günde dört saat Kürtçe dil eğitimi verilmiştir.
Cafer Bagirov'un Barzanî yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti "Taşkent" yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'ndeki kolhoz köylerine (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devletin payını verdiği araziler) dağıtılmış ve orada çalışmışlardır.
General Barzanî'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Barzanî'nin yoldaşlarının çektiği acıları anlattığı bir mektup Stalin'e ulaşmış; Stalin derhal Barzanî yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulması talimatını vermiştir. Komitenin nihai kararı hepsinin Vrivski şehrinde toplanması yönünde olmuştur. Bu nedenle Meho Hesen Meho Dolemerî, 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vrivski şehrine gitmiştir.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulmuştur. Meho Hesen Meho Dolemerî, 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle, Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a dönmüştür.
1961 yılında Eylül Devrimi'nin peşmerge güçlerine katılmış, peşmerge olmuş ve çatışmalara katılmıştır. 16 Aralık 2010 tarihinde, Kürdistan Demokratik Partisi'nin 13 kongresinde, Kürt ve Kürdistan'a yaptığı hizmetlerden dolayı, Başkan Mesûd Barzanî tarafından Ölümsüz Barzanî Madalyası ile ödüllendirilmiştir.
Kaynakça:1- Hamid Gewherî, Barzanî Madalyası En Yüksek Onur Nişanı, Birinci Cilt, (Erbil- Hacı Haşim Matbaası- 2015z).
2- Hemîd Gerdî, Tarihçe Özeti, Birinci Basım, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu- Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004z).
3- Şeban Elî Şeban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Basım, (Erbil- Rojhelat Matbaası- 2013z).
4- Ömer Farukî, Serdar Dana, Merhum Mele Mustafa Barzanî'nin Yaşamı ve Mücadelesi, İkinci Basım, (Erbil- Eğitim Bakanlığı Matbaası- 2002z).
5- Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, 1931- 1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci Basım, (Erbil- Kültür Bakanlığı Matbaası- 2001z).
6- Ebdulla Xefûr, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürt Akademisi Yayınları- Hacı Haşim Matbaası - 2015z).
7- Karwan Mihemed Mecîd, Mahabad'dan Sovyetler'e Barzanîler, Birinci Basım, (Süleymaniye- Peywend Matbaası- 2011z).
8- Şehit Komutan Heso Mîrxan Jajokî'nin notlarından, Barzanî ile 62 Gün, Barzanîlerin Sovyetler Birliği'ne gidişi, Birinci Basım, (Erbil- Roşinbîrî Matbaası- 1997z).
9- Leys Ebdulmuhsîn Cewad El-Zubeydî, Irak'taki 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat- Dar El-Reşid Yayınları- 1979m).
10- Mesud Barzanî, Barzanî ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok- Xebat Matbaası- 1998z).
11- Necef Qulî Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şewket Şêx Yezdîn, Birinci Basım, (Pirmam - Kürdistan Demokratik Partisi Altın Jübilesi - 1996z).
12- Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Heyeti Arşivi.