1966 yılının baharında, Irak Savunma Bakanlığı Kürdistan'a yönelik geniş çaplı bir saldırı planladı; bunu bir önceki yıl olduğu gibi 15 Nisan'da gerçekleştirmeyi amaçlıyordu, Kürdistan'ın farklı bölgelerine geniş çaplı bir saldırı düzenlediler ve birçok yeri ele geçirdiler. Ancak İsa Suwar ve Ramazan İsa komutasındaki Zaho Peşmerge güçleri, hükümet güçlerinin Peşmerge'nin saldırılarına karşı koyamayacağını düşünmemesi için fedai bir operasyona hazırlandılar. Sadece savunma durumunda değil, aynı zamanda hükümet güçlerinin derinliklerinde de fedai faaliyetleri yürütebileceklerini kanıtladılar. Bu amaçla, önemli bir askeri geçiş noktası olan Nerkiz kıyısında, Zaho şehri sınırlarında bir saldırı planladılar.
Yaklaşık 400 Peşmerge, bu görevi yerine getirmek için silah ve mühimmatla donandı ve Mart 1966 ayında uzun bir mesafe katederek hedeflenen yere yaklaşmak için harekete geçtiler. Zaho ile Hasan Ava arasındaki ana yolu geçen güzergahlarında, operasyonu gerçekleştirmek istedikleri yere yakın bir noktaya ulaşmak için geceleyin Irak ordusu kışlalarının yakınından geçtiler. Günün ağarmasıyla birlikte Peşmergeler, akşama kadar gizli bir yerde saklandılar, ardından Nerkiz yakınlarındaki hükümet askeri üslerine yaklaştılar.
Peşmerge güçleri, kışlaya saldırmak için sağlam bir planla hazırlıklara başladı. Toplarını kışla yönüne yerleştirdiler ve çatışma akşam geç saatlerde başladı. Saldırının başında askeri mevzileri ve kışlaları 120 mm'lik toplarla bombaladılar, ardından Peşmerge güçleri bölgedeki Irak ordusunun üslerine ve mevzilerine bir saldırı başlattı. Irak ordusu güçleri zayıf bir direniş gösterdi ve kışlalar tamamen kontrol altına alınıncaya kadar muharebe meydanı peyderpey Peşmerge'nin eline geçti.
Bu fedai operasyonunda, Irak ordusuna ait bir Suriye askeri üssü tüm ekipmanlarıyla birlikte Peşmerge'nin eline geçti ve iki tabur Arap ajanı (Cahş) tamamen imha edildi. Hükümet güçlerinin kayıpları şu şekilde gerçekleşti:
1. Nerkiz Nec askeri üssünün tamamen ele geçirilmesi.
2. Bir askeri taburun ve iki tabur Arap ajanının (Cahş) imhası.
3. Yaklaşık 100 asker ve Arap ajanının (Cahş) öldürülmesi.
4. (86) asker ve ajanın (Cahş) esir alınması ve özgürleştirilmiş bölgelere nakledilmeleri.
Kazanımlar:1. 70 adet çeşitli silahın ele geçirilmesi.
2. Büyük miktarda mühimmat ve askeri ekipmanın ele geçirilmesi.
Bu çatışmada Peşmerge güçlerinden sadece bir yaralı olduğunu belirtmek gerekir.
Çatışma sona erip fedai operasyonu başarıyla tamamlandıktan sonra, hükümetin intikam amacıyla birkaç yerde yoğun kuvvetlerle pusu kurmasına rağmen, Peşmerge güçleri hiçbir zarar görmeden karargahlarına geri döndü. Ancak Peşmerge iyi hazırlanmıştı ve bölgeyi çok iyi tanıyorlardı; haberleri aldıklarında rotalarını değiştirdiler ve başka bir yoldan geçtiler.
Nerkiz Destanı, Peşmerge için eşsiz bir zafer ve aynı zamanda hükümet ordusuna karşı devrim için büyük bir başarıydı. Öte yandan, Peşmerge'nin moralini yükseltmede etkili bir rol oynadı. Hükümet de Peşmerge güçlerinin, diledikleri zaman fedai faaliyetleri yürütmek için yakın veya uzak her yere ulaşabileceklerini fark etti.
Bu zaferin ve Peşmerge'nin farklı bölgelerde Irak ordusuna karşı kazandığı diğer zaferlerin, hükümeti Kürt taleplerini dinlemeye ve yeni bir müzakere turuna başlamaya zorladığını belirtmek gerekir.
Kaynaklar:1- Arî Kerîm, Çend lapereyekî zindû le şorişî Eylûlda, Xebat matbaası, Duhok 1999.
2- Mesud Barzani, Barzani u bizûtnewey rizgarîxwazî Kurd, Cilt 3, Bölüm 1, Eylül Devrimi 1961-1975, Baskı: Birinci 2004.
3- Havkar Kerîm Heme Şerîf: Eylül Devrimi, Selahaddin Üniversitesi matbaası, Birinci baskı, Erbil, 2012.
4- İbrahim Celal, Başûrî Kurdistan u şorişî Eylûl binyadnan u heltekandin 1961- 1975, Dördüncü baskı, 2021.