Biyografi

Piro Çîço Ezîz, 1922 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Şirvan Mezin nahiyesinin Guwize köyünde doğdu. Sovyetler Birliği'nde Sekîbe Sexawedîn ile evlendi. 1955 yılında doğan Zelimer Piro adında bir kızları oldu. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra 1959 yılında Musul'daki şeker fabrikasında memur olarak çalışmaya başladı. Eylül Devrimi başladığında evini Guwize köyüne taşıdı. 1978 yılında Baas rejimi tarafından Behrke yerleşkesine sürüldü ve daha sonra Erbil'in Bastepiyaze mahallesine yerleşerek Tarım Müdürlüğü'nde memur oldu. 1991 yılında mülteci olarak İran İslam Cumhuriyeti'ne geçti ve daha sonra Güney Kürdistan'a döndü. 1996 yılında iç savaş nedeniyle evlerini terk ederek Behrke yerleşkesine gittiler. Hem Kürtçe hem de Rusça dillerini biliyordu. 2006 yılının Kasım ayının 15'sinde hayatını kaybetti ve Behrke'de toprağa verildi.

Mücadele Geçmişi

1943 yılında ikinci Barzan devriminin saflarına katıldı ve savaşlarda yer alarak iki kez yaralandı. 1945 yılının Ağustos ayının 19'inde Irak Askeri Örfi Mahkemesi'nin kararıyla tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konuldu. 1945 yılının Ekim ayının 11'sinde, ikinci Barzan devriminin yenilgisinden sonra, Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla birlikte Doğu Kürdistan'a geçti. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, 1946 yılının Mart ayının 31'unda Barzan kuvvetleri çerçevesinde cumhuriyeti savundu ve Sakız cephesindeki savaşlara katıldı.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılışı ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra Doğu Kürdistan'daki Neğede ve Şino savaşlarına katıldı. Ayrıca 1947 yılının Nisan ayının 19'inde (Xwakurk ve Berazgir ovası) üzerinden Kuzey Kürdistan topraklarından geçerek Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılının Mayıs ayının 6'ünde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbest bıraktı. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı aldılar. 1947 yılının Mayıs ayının 23'inde General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıktı. Qotur geçidi savaşı ve Mako köprüsü savaşlarına katıldı. Büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 18'sinde İran ile Sovyetler Birliği sınırı olan Aras Nehri üzerinden Sovyetler tarafına geçti.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 1947 yılının Haziran ayının 19'unda tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde kırk gün boyunca dikenli tellerle çevrili açık bir kampta tutuldular. Askerler tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 1947 yılının Aralık ayının 10'inde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler. Aynı ayın 23'ünde onlara askeri üniformalar verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldırıldı. Aynı zamanda, okuma yazması olan bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verildi.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra Barzani، askeri kampı 1948 yılının Ağustos ayının 29'ünde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçik yerleşkesine taşıma kararı alındı ve orada askeri eğitime devam ettiler.

1949 yılının Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolhoz köylerine dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında (insanların hükümetten kiraladığı ve daha sonra bir kısmını devlete geri verdikleri topraklar) çalıştılar.

Büyük çabalardan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaştı. Bu mektupta Barzani yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlatıyordu. Stalin derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu incelemek üzere bir komite kurulması emrini verdi. Sonunda komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması oldu. Bu nedenle, adı geçen kişi 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitti.

1958 Temmuz 14 devriminden sonra Irak'ta ve   General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 1959 yılının Şubat ayının 25'ında; üçüncü ve yedinci maddeler, onuncu maddenin (a) fıkrası ve 11 sayılı madde ile çalışma ve 1959 yılında çıkarılan 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girdiler.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kuruldu. Adı geçen kişi, 1959 yılının Nisan ayının 16'sında yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü. 

Kaynaklar:
    1. Hemîd Gerdî, Puxtey Mêjûname, Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık ve Dağıtım - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
    2. Heyder Farûq Es-Samirî, Ziya Cefer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra - Darulhikme - 2016).
    3. Rêkarî Mizûrî, Jilên Ros û Ragwastin û Enfal û Komełkujî, Birinci Baskı, (Erbil - Minare Matbaası - 2010).
    4. Şeban Elî Şeban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
    5. Şewket Şêx Yezdîn, Peşmergenin Altın Jübilesi, (Pirmam - Xebat Matbaası - 1996).
    6. Ömer Farûqî, Serdar Dana: Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadelesi, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
    7. Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, 1931-1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
    8. Karwan Mihemed Mecîd, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
    9. Hetaw Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
    10. Şehit komutan Haso Mirxan Žajoki'nin hatıratında, Barzani ile birlikte Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne gidişiyle geçen 62 gün, birinci baskı (Erbil - Roşinbiri Basımevi - 1997).
    11. Leys Abdulmuhsin Cevad el-Zubeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Daru'r-Reşid li'n-Neşr - 1979 M).
    12. Muhammed Salih Pendroyi (Cegersoz), Mezuri Bala bölgesinin kültürel ve toplumsal yaşamı, (Erbil – Rojhilat Basımevi - 2020).
    13. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Basımevi - 1998).
    14. Necef Kuli Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, birinci baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).
    15. K.D.P., dosya numarası AI-10, Mustafa Barzani'nin Sovyetler Birliği'ne giden yoldaşlarının listesi, belge Segvan Halo tarafından sunulmuştur, 2016.
    16. K.D.P., dosya numarası HB-35, Kürdistan Demokrat Partisi, Barzani Karargâhı, Barzan Bölgesi Yüksek Kurulu, Piro Çiço Aziz Mirza'nın formu, Pirmam, 1 Kasım 2018.
    17. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti Arşivi.