Kürdistan'a karşı savaşı 1974 yılında başlatan Irak hükümeti, devrimi bastırmak için yüz binlerce askerden oluşan devasa bir ordu, çok sayıda modern tank, çeşitli hava silahları ve bir hava kuvveti dahil olmak üzere tüm askeri gücünü kullandı.

Tarih boyunca dağlık bölgeler, devrimler sırasında direniş ve savunma için genellikle kale görevi görmüştür. Bu nedenle, korunma için sürekli olarak Peşmerge güçlerine güvendik. Dağlık bölgelerin stratejik öneminin farkında olan Irak ordusu, ovalara askeri baskı uygulamak için önce Kewarash, Makok ve Karokh gibi bu dağlık bölgeleri ele geçirmeyi amaçladı. Irak rejimi, kış gelmeden stratejik konumları güvence altına almak amacıyla Ağustos ve Eylül aylarında devrimci bölgelere yönelik saldırılarını yoğunlaştırma planı yaptı.

Peşmerge mevzilerine yönelik saldırılarında ağır kayıplar vermesine rağmen, Irak ordusu ciddi hava desteği, Sovyet askeri uzmanları ve "caş" olarak bilinen paralı askerlerin yardımıyla istilasına devam etti. Ordu, Kewarash Dağı'ndan başarıyla ilerleyip sağ cephenin kontrolünü ele geçirdiğinde, 1. Piyade Tümeni ve 12. Zırhlı Tümen, 3. Tank Taburu'nun desteğiyle Sangasar'a doğru yürüyüş başlattı. Bu köy, sağ tarafta Assos Dağı'nın başlangıcında ve sol tarafta Kewarash Dağı'nın başında yer almaktadır.

Qaladze şehrine doğru ilerleyen büyük Irak ordusu güçleriyle karşılaşan Kawa ve Asos taburlarından oluşan bir tabur, ordunun işgalini engelleyen tek bariyer görevi görerek Sangasar köyünde stratejik olarak konuşlandırıldı. Irak ordusunun tanksavar ve anti-personel mayın yerleştirme, yolların tahrip edilmesi ve büyük taşlarla engeller oluşturma gibi kararlı saldırı taktiklerine rağmen, Peşmerge güçleri çatışmalar sırasında savunma pozisyonunda kaldı. Yaklaşık on gün süren şiddetli çatışmalar sonucunda Irak tarafında önemli kayıplar yaşansa da Qaladze'ye yönelik amansız takipleri sarsılmadı. Ne yazık ki Peşmerge güçleri de çatışmalar sırasında kayıplar ve yaralanmalar yaşadı. Sonuç olarak, 19 Ağustos 1974 tarihinde Irak ordusu Qaladze şehrine girmeyi ve kontrolü ele geçirmeyi başardı. Ancak Peşmerge, işgalin ardından faaliyetlerini durdurmadı; aksine askeri operasyonlarına devam ettiler. 3 Eylül'de, Tuwa Suran'daki Ranya-Qaladze yolu üzerinde bulunan bir Irak ordusu üssüne saldırı düzenlediler. Saldırı, askeri üssün bombalanmasıyla başladı ve ardından orduya büyük zarar veren doğrudan bir saldırıyla devam etti. Üssü ele geçirmek üzere olmalarına rağmen, Peşmerge komutanı Ezadin Qara Mohammed'in şehadeti, üssü ele geçirme girişimlerinden vazgeçerek Peşmerge güçleriyle birlikte geri çekilmelerine neden oldu.

Kaynaklar:

  1.   Mesud Barzani: Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi, Üçüncü Cilt, İkinci Bölüm, Eylül Devrimi 1961-1975, Birinci Baskı – Erbil, 2004.

  2. Senger İbrahim Xoşnaw: Eylül Devrimi'nin Askeri Olayları 1970-1975, Birinci Baskı, Erbil, 2022.

  3. Karwan Cewher Muhammed: İdris Barzani 1944- 1987 Kürt Özgürlük Hareketindeki Yaşamı ve Siyasi ve Askeri Rolü, Hêvî Matbaası, Erbil, 2019.

  4. Mülazim Xidir Abdullah Debbağ: Anılarım ve Büyük Eylül Devrimi Topçusu, Roşinbiri Matbaası, Üçüncü Baskı, Erbil – 2020.

  5. İbrahim Celal: Güney Kürdistan ve Eylül Devrimi, İnşa ve Yıkım, 1961-1975. Dördüncü Baskı, 2021.