لە ١ی ئاداری ١٩٦٩، سامی عەبدولڕەحمان و فەرماندەکانی دیکە فەرمانیان لە سەرکردایەتی شۆڕشەوە پێگەیشت بۆ ئەنجامدانی هەڵمەتێکی پێشمه‌رگه دژی کۆمپانیای نەوتی بابەگوڕگوڕ لە کەرکوک. دوای تەواوکردنی ئامادەکارییەکانیان، بە توندی تۆپبارانی دامەزراوەکەیان کرد بە بەکارهێنانی تۆپی ١٢٠ ملم و ١٠٦ ملم، کە زیانێکی زۆری لێکەوتەوە و ئاگریان لە کارگەی تەرکیز بەردا. پاشان هێزی پێشمه‌رگه فەرمانی کشانەوەیان دەرکرد بێ ئەوەی هیچ زیانێک بە بنکە و بارەگاکانیان بگات.
بەپێی مەسعود بارزانی لە کتێبەکەیدا بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، سەرکردایەتی شۆڕش بۆ ماوەیەک بوو بیری لە لێدانی دامەزراوە نەوتییەکان دەکردەوە، بەهۆی چەند هۆکارێکی دیارەوە، لەوانە:
-
سەرچاوە نەوتییەکان لەلایەن زۆر لایەنەوە بەکاردەهێنران، بەڵام کوردیەکان لێی بێبەش بوون.
-
داهاتی ئەم نەوتە بۆ کڕینی چەک و بۆمبی وێرانکەر بەکاردەهێنرا و پاشان لەسەر کوردیەکان تاقیدەکرایەوە.
-
شۆڕشی کوردستان پێویستی بە چالاکیی نوێش بوو بۆ سەلماندنی هێزی خۆی بە ڕژێمی نوێی عراق.
بەعسییەکان بۆ جاری دووەم لە کودەتایەکدا لە ١٧-٣٠ی تەمموز دەسەڵاتیان گرتە دەست، و ئامانجەکە ئەوە بوو شتێکی بەمانا بەرامبەر حکومەت بکەن و زیانی گەورە لێبدەن، و پەیامێکی ڕوون بنێرن بۆ بەعسییەکان کە کوردیەکان دەتوانن دەستیان بە گەورەترین سەرچاوەی ئابووری حکومەت بگات.
دیارە پێشتر پێشمه‌رگه زیاتر لە جارێک هێرشیان کردبووە سەر بۆرییە نەوتییەکان، بەڵام نە حکومەت و نە کۆمپانیا نەوتییەکان ئەوەندە توڕە نەبوون. بەڵام دوای ئەوەی سەرکردایەتی شۆڕش بێهیوا بوو لە گەیشتن بە تێگەیشتن لە عراق سەبارەت بە دیالۆگ و چارەسەرکردنی کێشەی کوردی، ئەوکات بڕیاریاندا ئۆپەراسیۆنێکی لەو شێوەیە ئەنجام بدەن و دەستیان کرد بە ئامادەکاری و جێبەجێکردنی پلانی هێرشەکە. لە ئێوارەی ١ی ئاداری ١٩٦٩، هێزێکی تایبەتی سەرکردایەتی شۆڕش هێرشیان کردە سەر کۆمپانیای نەوتی کەرکوک و زیانی گەورەیان لێکەوتەوە و دەنگی ناڕەزایەتی کوردییان بە جیهاندا بڵاوکردەوە.
سامی عەبدولڕەحمان ئەرکی سەرکردایەتیکردنی ئەم چالاکییەی پێسپێردرا لەگەڵ کۆمەڵێک فەرماندەی ئەزمووندار کە هاوکارییان دەکرد، وەک: فەقێ مەرگەسوری، فارس باوە، حەمەسوری حوسێن، عیزەدین قەرە محەمەد، عارف دەروێش و قادر جەباری. دوای لێکۆڵینەوەیەکی ورد، نەخشەیەکی تەواو کێشرا و بۆیان دەرکەوت کە نیشانەی سەرەکی (کارگەی تەرکیز) دەبێت ئەوە بێت کە نەوت لە هەموو بیرە نەوتییەکانەوە کۆدەکرێتەوە دوای ئەوەی بە بەردەوامی بە کارگەکانی جیاکردنەوەی گازدا تێپەڕ دەبێت و پاشان دەچێتە ئەو کۆگایانەی کە نەوتی لێوە هەناردە دەکرێت.
لە میانەی چاوپێکەوتنێکدا، سامی عەبدولڕەحمان ئاشکرای کرد کە ئەو کەسانەی بە ڕەچەڵەک کورد بوون و لە کۆمپانیای نەوت کاریان دەکرد، بۆ کۆکردنەوەی زانیاری بەکارهێنراون. دوای لێکۆڵینەوەیەکی ورد، دەرکەوت کە نەوتەکە لە وێستگەکانی جیاکردنەوە لە گاز جیادەکرێتەوە و دەگوازرێتەوە بۆ کارگەی تەرکیز لە باکووری کەرکوک، لەوێ لە ١٠-١٢ وێستگەی گازی جیاوازەوە کۆدەکرێتەوە پێش ئەوەی بنێردرێت بۆ کەیوان. لەوێشەوە بە بۆری دەگوازرایەوە بۆ سوریا و دەریای ناوەڕاست. عەبدولڕەحمان پێی وایە کە ئامانجگرتنی کۆگای عەمبارکردنی نەوت کاریگەرترین ڕێگا دەبێت بۆ کاریگەری خستنە سەر کۆمپانیای نەوت.
ئامادەکارییەکان بۆ ئەم ڕووداوە دوو مانگی خایاند. شارەزایانی بواری ئەو جۆرە چالاکییانە چەند جارێک سەردانی ناوچەکەیان کرد بۆ دۆزینەوەی شوێنێکی گونجاو بۆ ئەنجامدانی هێرشەکە بە سەرکەوتوویی. پلانی چالاکییەکە بەوپەڕی نهێنییەوە داڕێژرا و زانیارییەکان بۆ دەزگا هەواڵگرییەکانی حکومەت دزەی نەکرد. دوای چەند کۆبوونەوەیەک بە بەشداری ئیدریس بارزانی، یەکەم بەرپرسی سەربازی شۆڕش، کۆمەڵێک گەنج لە هێزی هەڵگورد خرانە خولێکی تایبەتەوە بۆ مەشقکردن لەسەر ئەو چەکانەی بۆ ئەم مەبەستە تەرخانکرابوون، وەک تۆپی ١٢٠ ملم و ١٠٦ ملم. بەتایبەتی پشت بە تۆپی ١٠٦ ملم بەسترابوو چونکە ئاگرتێبەردەر بوو. سامی عەبدولڕەحمان و فەقێ مەرگەسوری لە گەڵاڵەوە بەڕێکەوتن. لە هەولێر، فارس باوەی، فەرماندەی هێزی دەشتی هەولێر، و حەمەسوری، فەرماندەی بەتالیۆنی شوان لە نزیک دامەزراوە نەوتییەکان، لە هەولێر پەیوەندییان پێوە کردن. پاشان دیارییان کرد کە تۆپەکان لە کوێ دابنێن.
ئامادەکارییەکانی کۆکردنەوەی داتا لە کۆتایی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩ تەواو بوون. ١٥ی شوبات قۆناغی کۆتایی مەشقکردن بوو. قادر جەباری لە چاوپێکەوتنێکدا وتی: " ئێمە لە زستانێکی سارد و بەفرێکی زۆردا چۆمانمان بەجێهێشت. لە ڕێگای خانەقا بۆ وارتێ، تووشی زەحمەتییەکی زۆر بووین لە گواستنەوەی تۆپ و تەقەمەنییەکان تا گەیشتینە (زێنێ ئەستێرۆکان). بەختەوەرانە خەڵکی وارتێ زۆر هاوکارییان کردن و بە دڵفراوانییەوە یارمەتییان پێشکەش کردن. زیاتر لە ١٠٠ کەر کە بارکرابوون بە تۆپ و تەقەمەنی بە ڕێگای شاخدا گواسترانەوە بۆ دەشتی هەولێر.
دوای تەواوبوونی ئامادەکارییە سەرەتاییەکان، لە ٢٥ی شوباتی ١٩٦٩، بۆ فریودانی حکومەت، دەزگای بەرگری شۆڕش چەند هەواڵێکیان بڵاوکردەوە کە پێشمه‌رگه نیازین هەڵمەتێکی گەورەی گەریلایی لە دەشتی هەولێر ئەنجام بدەن. ئامانجەکە ئەوە بوو سەرنجی حکومەت بۆ دەشتی هەولێر ڕابکێشن و هێزی زیاتر بجوڵێنن بۆ لاوازکردنی بەرەکانی دیکە. ئەنجامی ئەم هەڵمەتە پڕوپاگەندە سەربازییە فریودەرە بریتی بوو لە گواستنەوەی فەوجێک لە ڕێدار، کە سەرچاوەیەکی گەورەی ئازار بوو بۆ پێشمه‌رگه. چونکە بەربەستێکی ترسناک بوو بۆ سەرکەوتنی ئۆپەراسیۆنەکە، فەوجەکە گواسترایەوە بۆ دەشتی هەولێر، ئەمەش کارئاسانی بۆ پێشمه‌رگه کرد بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنەکە.
له شه‌وی ١-٢ی ئاداری ١٩٦٩، هێزی پێشمه‌رگه به‌پێی نه‌خشه‌که گه‌یشتنه ئه‌و شوێنانه‌ی بۆیان دیاری کرابوو. کاتژمێر ٩ی شه‌و، دامه‌زراوه‌کانی کۆمپانیاکه بۆ ماوه‌ی نزیکه‌ی دوو کاتژمێر به تۆپ بۆردومان کران. کۆگای ته‌رکیز ئاگری تێبه‌ربوو و بڵێسه‌ی ئاگره‌که زۆر گه‌وره بوو، ئاسمانی داپۆشیبوو. کاتژمێر ١١ی هه‌مان شه‌و، سه‌رکردایه‌تی نامه‌یه‌کی له سامی عه‌بدولڕه‌حمانه‌وه پێگه‌یشت، که تێیدا پشتڕاستی کردبووه‌وه هێزی پێشمه‌رگه ئه‌رکه‌که‌یان به سه‌رکه‌وتوویی جێبه‌جێ کردووه. له حاڵه‌تی هێرشی پێچه‌وانه‌ی حکومه‌تدا، نزیکه‌ی ٨٠٠ پێشمه‌رگه ئاماده بوون بۆ پاراستنی تۆپه‌کان و وه‌ڵامدانه‌وه‌ی هێرشی سوپا. ئه‌م هێزانه له ناوچه‌کانی یاروایل، هێڵی وه‌ستان، بارووتی پشت ڕه‌حیماوا، دارامان، ڕێگای ته‌قته‌ق و ئاڵتون کۆپری جێگیر کرابوون.
نزیکه‌ی سی خوله‌ک دوای ئه‌وه‌ی ئاگریان له کۆمپانیای نه‌وت به‌ردا، سه‌ربازانی سوپای عراق له هه‌ردوو به‌ره‌ی هێڵی وه‌ستان و ڕه‌حیماواوه هێرشیان کرده سه‌ر پێشمه‌رگه. پێشمه‌رگه که له ٣٠٠ سه‌رباز پێکهاتبوون، به چه‌کی قورس وه‌ک تۆپ و مه‌دفاع و ئاڕ پی جی به‌رپه‌رچیان دانه‌وه. سوپای عراق دووجار هه‌وڵی هێرشکردن و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی ئه‌و تۆپانه‌ی دا که له ئۆپه‌راسیۆنه‌که‌دا به‌کارهاتبوون، به‌ڵام له گه‌یشتن به ئامانجه‌که‌یان سه‌رکه‌وتوو نه‌بوون. له کاتژمێر ١٠:٠٠ی به‌یانی تا ١:٣٠ی پاشنیوه‌ڕۆ، پێشمه‌رگه به‌رده‌وام بوون له به‌رگرییکردن له هێرشی سوپا و زیانێکی زۆریان پێگه‌یاندن. له کۆتاییدا، هێزی پێشمه‌رگه کشانه‌وه و فڕۆکه‌کان بۆ ڕۆژی دواتر به‌رده‌وام بوون له بۆردومانکردنی ناوچه‌کانی شوێن و جه‌باری. جێگه‌ی باسه دوای ئه‌م چالاکییه مه‌زنه‌ی که‌رکوک، پێشمه‌رگه به سه‌لامه‌تی گه‌ڕانه‌وه و په‌یامی سه‌رکه‌وتنیان بۆ به‌رزانی، سه‌رۆکی شۆڕش نارد. به‌رزانی نامه‌یه‌کی پیرۆزبایی بۆ پێشمه‌رگه نارد و سوپاسگوزاری خۆی ده‌ربڕی.
ساڵێک دواتر، گۆڤاری ئه‌هلی نه‌وت که له‌لایه‌ن کۆمپانیای نه‌وته‌وه بڵاو ده‌کرایه‌وه، باسی چاککردنه‌وه‌ی شوێنه زیانلێکه‌وتووه‌کانی کرد. یازده مانگی پێچوو تا چاککرانه‌وه چونکه زۆر به توندی زیانیان پێ گه‌یشتبوو. شایانی باسه ئه‌م هێرشه بۆ سه‌ر کۆمپانیای نه‌وت له بابه‌گوڕگوڕ سه‌رکه‌وتنێکی مه‌زن بوو بۆ شۆڕش. په‌یامێکی کراوه بوو بۆ ڕژێمی به‌عس که هێزه شۆڕشگێڕه‌کان توانای ئه‌وه‌یان هه‌یه بگه‌نه قوڵایی عراق و هێرش بکه‌نه سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانیان. له هه‌مان کاتدا، ده‌نگدانه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌ی له ناوخۆ و له میدیا نێوده‌وڵه‌تییه‌کاندا هه‌بوو. درێژه‌کێشانی شه‌ڕی کوردستان حکومه‌تی عراقی تووشی قه‌یرانێکی دارایی گه‌وره و زیادبوونی قه‌رز کردبوو. چونکه شه‌ڕی ڕۆژانه ملیۆنان دیناری تێده‌چوو، جگه له کوژرانی زۆر، هه‌موو ئه‌مانه هۆکاری گرنگ بوون بۆ ئه‌وه‌ی حکومه‌ت له‌گه‌ڵ سه‌رکردایه‌تی شۆڕش دانوستان بکات. تاکه کاردانه‌وه و کاردانه‌وه‌ی پێچه‌وانه‌ی حکومه‌تی عراق و سوپای عراق، ته‌لبەندکردنی دامه‌زراوه‌کانی کۆمپانیاکه بوو به تانک و پیاده بۆ پاراستنیان.
-
مسعود بارزانی: بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕشی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چ: یەکەم، هەولێر، ٢٠٠٤.
-
کاروان جوهر محمد: ئیدریس بارزانى ١٩٤٤- ١٩٨٧ ژیان و ڕۆلى سیاسیى و سەربازى لە بزوتنەوەى ڕزگاریخوازى کورددا، چاپخانەى هێڤی، هەولێر، ٢٠١٩.
-
شەوکەت مەلا ئیسماعیل حسن: ڕۆژانێ لە مێژووى شۆرشى ئەیلوول، چاحى یەکەم، هەولێر، ٢٠٠٧.
-
ئارى کەریم: چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشى ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک، ١٩٩٩.
-
ئیبراهیم جەلال: باشورى کوردستان و شۆڕشى ئەیلوول بنیادنان و هەڵتەکاندن ١٩٦١- ١٩٧٥، چاپی چوارەم، ٢٠٢١.
-
هاوکار کەریم حەمە شەریف: شۆڕشی ئەیلوول، چاپخانەى زانکۆى سەلاحەدین، چاپى یەکەم، هەولێر، ٢٠١٢.