Abdul Jalil Abdulraza Ali known as Jalil Fayli -Bahoz- Samir, in 1957, he joined the ranks of the Kurdistan United Democratic Party, in 1965, he joined the ranks of the Peshmerga forces and was the speaker of the Arabic Jilfa (Iraqi Arabic: nonstandard) Language at the Voice of Kurdistan Radio, in 1993 by the representatives of the Congress, he was elected as a member of the Central Committee of the Kurdistan United Democratic Party (11th Congress). In 1997 He was the minister of the region.

Biography 

Abdul Jalil Abdulraza Ali, known as Jalil Fayli-Bahoz-Samir, was born in Baghdad in 1942, was from a renowned family in Baghdad. His father was a businessman in Baghdad, and he was known as a charitable person, he was an accounting institute graduate, in 1975 after the failure of the September Revolution, he went to Iran as a refugee and settled there, in 1976 he was employed as an officer in the directorate of education of Qazwin, Iran, and in 1984 he received a bachelor's degree in business and finance from the Beirut University in Lebanon. He knew Kurdish, Arabic, Persian, German and English.

Memoir of Struggle 

Jalil Fayli joined the Iraqi Student Union of Communist Party in 1955, in 1957 he joined the ranks of the Kurdistan United Democratic Party, in 1958 he worked in the Khabat newspaper an organ of the Kurdistan United Democratic Party in Baghdad. In 1959, he was a member of the Committee of the Baghdad district (Nawcha) of the fifth branch (Liq) committee of the Kurdistan Democratic Party - Iraq. In 1959 he was in charge of the Khabat office in Baghdad. In 1956, 1960, 1962, 1963, and 1968 he was arrested on the charge of partisan activity. In 1963 he was imprisoned in the prison of Hillah and tortured. He was released from Baghdad Central Prison on February 24, 1964. In the late 1965, he joined the ranks of peshmarga force and became the announcer of the Arabic Jilfa nonstandard language of the Voice of Kurdistan Radio, in 1967 he became the chairman of the Kurdistan Democratic Party's Kurdistan Kirkuk’s district (Nawcha) Committee in 1967.

He was imprisoned and tortured in Kirkuk in 1968. In 1968 during the responsibility of Ismail Aziz Mustafa (1938-2017), known as Sheikh Ismail Mala Aziz, he was the administrator of the committee of the second branch (Liq) of the Kurdistan Democratic Party. In 1968 he was the head of the Balak district (Nawcha) committee of the second branch committee. In the late 1968, he was the administrator of the ninth staff of the second branch committee. In 1968 he was a member of the Supreme Court of the Revolution of September of the executive office of the Revolutionary leadership Council in Kurdistan, Iraq. In 1970 he was appointed as the head of the Committee of Khanaqin district (Nawcha) of the fifth branch committee of the Kurdistan Democratic Party. In 1970 he was the representative of the 8th Congress of the Kurdistan Democratic Party.

In 1971, he was shot by The Baath Party officials in Khanaqin town; in 1971 he was appointed as the head of the Chwarta district (Nawcha) Committee of the Fourth Branch (Liq) Committee. In 1972-1974, he was appointed as the head of the Committee of Qaladze district (Nawcha) of the committee of the fourth branch (Liq) of the Kurdistan Democratic Party. In 1979, he was appointed as the founders of the Zagros party of the vulnerable (Hizb Mustasafeen Zagros). In 1982 was the founder of the Kurdish Muslim Fayli Movement (Haraka Muslimin al-Kurd al-Fayliyin), in the late 1990 in Qasma Rash village in eastern Kurdistan, He was welcomed by Nawshirwan Mustafa Amin, the deputy general secretary of the Patriotic Union of Kurdistan. In 1991, he participated in the Southern Kurdistan Uprising. In 1991, in Damascus he met in Jalal Husamadin Nuradin (1933-2017) known as Jalal Talabani, general secretary of the Patriotic Union of Kurdistan, was the representative of the London Congress of Iraqi opposition on July 5, 1991. In 1992, he nominated himself on the Unification list for the National Council of Kurdistan.

In 1993, in order to unite with the Kurdistan Democratic Party in the Congress, he decided to dissolve the Fayli Kurdish Muslim Movement, and in 1993 he was elected by the representatives of the Congress as a member of the Central Committee of the Kurdistan Democratic Party – United (Eleventh Congress). On Wednesday, September 29, 1993, he published a speech in Khabat newspaper an organ of Kurdistan Democratic Party – United. In 1993 he was appointed as the chairman of the Ranya’s Eleventh Branch (Liq) committee of the Kurdistan Democratic Party - United, and in 1994 he was appointed as the chairman of the Soran Branch committee of the Kurdistan Democratic Party - United. In 1996, from January to December he was appointed as the third head of the Eleventh Branch (Liq) Committee of Ranya for the second time. In the late 1996, the Patriotic Union of Kurdistan has attempted to assassinate him but the attempt failed. On March 19, 1997, he took an oath of office in front of the National Council of Kurdistan and became the minister of the Kurdistan Region (Third Cabinet). 

On july 26, 1997, in the first congress held in Erbil under the supervision of President Masoud Barzani, he became the president of the Kurdish Fayli Group in Erbil.  In 1999, in Kurdistan Democratic Party’s Twelfth congress he nominated himself for a membership in central committee and he was not elected. In December 20, 1999 he took an oath In front of the National Council of Kurdistan, and became the Minister of the Region (Fourth Cabinet), on October 1, 2000, the President of the Council of Ministers of the Kurdistan Region asked the National Council of Kurdistan to pardon him from Minister of the Region. In 2005, he was the candidate of the list of 130 of the Kurdish coalitions for the National Council of Iraq, in 2005 he was appointed as a member of the central board of monitoring and investigation of the Kurdistan Democratic Party, in 2005 he was the editor of the Arabic-language magazine Al-Federalia Organ of the Fifth Branch (Liq) of Baghdad, and in 2010 he was a representative in the 13th Congress of the Kurdistan Democratic Party. He knew Kurdish, Arabic, Persian, German and English.

His works:

1. Islam and Nationalism - 2010.

2. Brief history of our Kurdish people and our community.

3. What was the outcome of the dialogue with Saddam?

4. Lurs (Kurds) Faylis in the Past and Present - 1999.

Sources:

  1. لیستی ناوی به‌شداربووانی ده‌رنه‌چووی كۆنگره‌ی دوازده‌یه‌می پارتی دیموکراتی کوردستان، 7 تشرینی دووه‌می 2018ز، ل 1.

  2. ذكریات أیام مجیدة یرویها طباع قدیم للصحف الكوردیة، مجلة زاگروس، وزارة الثقافة ـ أقلیم كردستان، مطبعة‌ وزارة الثقافة، العدد 11، أربیل، 27 تشرین الأول 1998، ص 32.

  3. أختتام المؤتمر الأول للكورد الفیلیین في أربیل، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، العدد 835، أربیل، الجمعة، 1 آب 1997م، ص 2.

  4. كۆنگره، ده‌رئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردنی كۆمیته‌ی ناوه‌ندیی پارتیمان ڕاده‌گه‌ینێت، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره‌ 1729، هه‌ولێر، هه‌ینی، 27 ئابی 1993ز، ل 1.

  5. به‌رهه‌م عه‌لی و ڕێبوار محه‌مه‌د ...، كابینه‌ی چواره‌م و ئاسۆیه‌كی گه‌شتر بۆ پاشه‌ڕۆژی كوردستان، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژماره‌ 2995، هه‌ولێر، سێشه‌مه‌، 21 كانونی یه‌كه‌می 1999ز، ل ل 5، 7.

  6. عبدالجلیل فیلي، اللور (الكورد) الفیلیون في الماضي والحاضر، (أربیل ـ مطبعة وزارة التربیة ـ 1999م)، ص ص 1، 6، 131، 160.

  7. لیستی هاوپه‌یمانیی كوردستان بۆ ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی عێراق، ڕۆژنامه‌ی به‌ره‌و هه‌لبژاردن، لیژنه‌ی باڵای راگه‌یاندنی هه‌ڵبژاردنه‌كان، ژماره‌ 5، هه‌ولێر، چاپخانه‌ی ڕۆشنبیری، 22 كانونی دووه‌می 2005ز، ل 2.

  8. محمد سعید الطریحي، الشیعة الأكراد ماضیهم وحاضرهم، (دمشق ـ دار نینوی للدراسات والنشر والتوزیع ـ 2013م)، ص 612.

  9. قاسم لازم العبدالله‌ الجاف، لمحات مختصرة عن تأریخ قضاء بدرة، (بغداد ـ دار الثقافة والنشر الكردیة ـ 2014م)، ص 157.

  10. السادة الوزراء في التشكیلة الجدیدة لحكومة كوردستان، مجلة گولان العربي، مؤسسة گولان للثقافة والأعلام، العدد 43، أربیل،  31 كانون الأول 1999م، ص 25.

  11. الجمعیات الفیلیة هل تتوحد، جریدة حمرین، المركز الثقافي لجمعیة الكورد الفیلیین، العدد صفر، أربیل، 14 آذار 1994م، ص 7.

  12. قراران للپرلمان حول منح الثقة للتشكیلة الجدیدة لحكومة كوردستان، مجلة گولان العربي، مؤسسة گولان للثقافة والأعلام، العدد 43، أربیل،  31 كانون الأول 1999م، ص ص 20، 25.

  13. ابراهیم فرهمندنیا، نسل كشی كردها از دیدگاه‌ حقوق بین الملل، (مریوان ـ انتشارات ئه‌وین ـ 1396 ھ . ش)، ص ص 24 ـ 27.

  14. پێكهاته‌ی كابینه‌ی چواره‌می ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، گۆڤاری ئاڵا، ده‌سته‌یه‌ك له‌ قوتابیانی كۆلیژی یاسا و ڕامیاری، ژماره‌ 1 و 2، هه‌ولێر، تشرینی دووه‌م و كانونی یه‌كه‌می 1999ز، ل 5.

  15. سلێمان مسته‌فا حه‌سه‌ن، كورد و یه‌كه‌م ئه‌زمون، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی كارۆ ـ 2017ز)، ل 280.

  16. مام سه‌فه‌ر جگه‌ر گۆشه‌كه‌ی به‌سه‌ر ده‌كاته‌وه‌، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژماره‌ 1585، هه‌ولێر، سێشه‌مه‌، 2 ئاداری 1993ز، ل 8.

  17. ئـ. د. ئـ، فایلی ژماره‌ AH-97، لیستی ناوی ئه‌ندامانی كۆنگره‌ی سێزده‌یه‌می پارتی دیموکراتی کوردستان، 13 تشرینی یه‌كه‌می 2010ز، ڕوونووسی به‌ڵگه‌نامه‌ له‌لایه‌ن شێرزاد ئه‌میر حه‌سه‌ن پێشكه‌ش كراوه، ل 26.

  18. ناوی 111 پاڵیوراوی لیستی هاوبه‌شی كوردستانی بۆ په‌رله‌مانی كوردستان، ڕۆژنامه‌ی‌ ئاشتی، ژماره‌ 19، ساڵی یه‌كه‌م، تهران، شه‌ممه‌‌، 3ی ڕێبه‌ندانی 1383 ك.ھ، ل 5.

  19. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره‌38 AI-، ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنی ئه‌ندامانی سه‌ركردایه‌تی پارتی دیموکراتی کوردستان له‌ كۆنگره‌ی دوازده‌یه‌م، 6 ـ 14 تشرینی یه‌كه‌می 1999ز، به‌ڵگه‌نامه‌ له‌لایه‌ن نه‌زیره‌ مێرگه‌سۆری پێشكه‌ش كراوه‌، ل 2.

  20. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره‌ CH2-24، ده‌قی چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ فوئاد ڕە‌وه‌ند له‌لایه‌ن ئاوێستا ڕە‌وه‌ند، هه‌ولێر، 20 ئاداری 2016ز، ل 1.

  1. ئاسۆ عه‌بدوڵا دارایی، سیمای شه‌هیدی نه‌مر عه‌بدوڵای دارایی له‌ شۆڕشی ئه‌یلولی مه‌زندا، (هه‌ولێر ـ لقی 3ی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری ـ 1997ز)، ل 99.

  2. اختتام المؤتمر الأول للكورد الفیلیین في أربیل، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ الموحد، العدد 835، أربیل، الجمعة، 1 آب 1997م، ص 2.

  3. بكر به‌رزنجه‌یی، كه‌سایه‌تییه‌ ناوداره‌كانی كورد، به‌رگی دوازده‌هه‌م، (به‌یرووت ـ  بنكه‌ی ڕۆشنبیری لوبنانی بۆ چاپ و په‌خش و وه‌رگێران و دابه‌شكردن ـ 2012ز)، ل 128.

  4. به‌رهه‌م عه‌لی و ڕێبوار محه‌مه‌د ...، كابینه‌ی چواره‌م و ئاسۆیه‌كی گه‌شتر بۆ پاشه‌ڕۆژی كوردستان، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژماره‌ 2995، هه‌ولێر، سێشه‌مه‌، 21 كانونی یه‌كه‌می 1999ز، ل ل 5، 7.

  5. عراق آبستن حوادث تازه‌ایست؟، روزنامه‌ اطلاعات، شماره‌ 13559، تهران، یكشنبه‌‌‌، 10 مرداد 1350 ھ . ش، ص 17.

  6. محه‌مه‌د حاجی مه‌حمود، ڕۆژ ژمێری پێشمه‌رگه‌یه‌ك 1976 ـ 1996، به‌رگی چواره‌م، (سلێمانی ـ چاپخانه‌ی دیلان ـ 2009ز)، ل 699.

  7. پارتی دیموکراتی کوردستان، مه‌كته‌بی سیاسی، ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی پارێزگای هه‌ولێر و لقی 10، ژماره‌ 154، 16/2017ز، ل 1.

  8. په‌یامی ئه‌یلول، جەلیل فەیلی باس له‌ ژیان و خه‌بات و سه‌ربرده‌ سیاسییه‌كانی خۆی ده‌كات، گۆڤاری په‌یامی ئه‌یلول، كۆمه‌ڵه‌ی مامۆستایانی شۆڕشی مه‌زنی ئه‌یلول، ژماره‌ 30، هه‌ولێر، ئاب و ئه‌یلولی 2013ز، ل ل 10 ـ 17.

  9. جەلال تاڵەبانی و كۆسره‌ت ڕاسته‌وخۆ ده‌ستیان له‌ هه‌وڵه‌كانی ته‌قاندنه‌وه‌ و تیرۆردا هه‌یه‌، گۆڤاری گوڵان، ده‌زگای گوڵان، ژماره‌ 103، هه‌ولێر، 11 كانونی دووه‌می 1997ز، ل 16.

  10. حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) 1946 ـ 1993، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ 1998م)، ص 184. 

  11. حسن لطیف الزبیدي، موسوعة الأحزاب العراقیة، (بیروت ـ مؤسسة العارف للمطبوعات ـ 2007م)، ص 519.

  12. خه‌ڵه‌ف غه‌فور، ده‌فری زێڕین، به‌رگی یه‌كه‌م، (كه‌ركوك ـ كۆمه‌ڵه‌ی ڕوناكبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی كه‌ركوك ـ  چاپخانه‌ی كارۆ ـ 2011ز)، ل ل 21 ـ 22.

  13. سه‌ڵاحه‌دین ڕاستگه‌لدی، شه‌ڕه‌ له‌بیركراوه‌كه‌، وه‌رگێڕانی كاوه‌ ئه‌مین، (هه‌ولێر ـ ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس ـ 2004ز)، ل ل 121  ـ 122. 

  14. شێركۆ بێكه‌س، نووسین به‌ ئاوی خۆڵه‌مێش، (سلێمانی ـ ناوه‌ندی غه‌زه‌لنووس بۆ چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ چاپخانه‌ی كارۆ ـ 2013ز)، ل 158،

  15. عبدالجلیل فیلي، اللور (الكورد) الفیلیون في الماضي والحاضر، (أربیل ـ مطبعة وزارة التربیة ـ 1999م)، ص ص 131 ـ 132، 162.

  16. عبدالجلیل فیلي، مشكلة الكرد الفیلیین وتأریخ نشوئها، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكردستاني ـ الموحد، العدد 694، الأربعاء، 29 أیلول 1993م، ص 3.

  17. عه‌لی كه‌مال به‌رزی، كه‌سایه‌تی ناودارانی كورد له‌ سه‌ده‌ی بیسته‌م، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر ـ پڕۆژە‌ی به‌رزی ـ چاپخانه‌ی زانكۆ ـ 1999ز)، ل ل 175 ـ 176.

  18. عومه‌ر عوسمان، ژیانی كوردێك، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی حاجی هاشم ـ 2005ز)، ل ل 111، 285.

  19. لقی دوو، لقی دوو له‌ نیوسه‌ده‌ی تێكوشاندا، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی ئاراس ـ 2010ز)، ل 39.

  20. مجلة الفیدرالیة، العدد صفر، السنة الأولی، بغداد، آیار 2005م، ص 1.

  21. محه‌مه‌د عه‌لی ئیسماعیل، بیره‌وه‌رییه‌كانم حه‌فتا ساڵ ته‌مه‌ن و زیاتر له‌ نیو سه‌ده‌ خه‌بات، (بێ شوێن ـ 2019ز)، ل ل 81، 372.

  22. مسعود الخوند، الموسوعة التاریخیة الجغرافیة، المجلد الثاني عشر، الطبعة الثالثة، (بیروت ـ الشركة العالمیة للموسوعات ـ 2005م)، 151.

  23. مه‌لا فاروق شوانی، هه‌موو كورد، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی ڕۆشنبیری ـ 1997ز)، ل 95.

  24. هه‌رێمی كوردستانی عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق پرۆتۆكۆله‌كان ـ 1992، به‌رگی چوارده‌یه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ ـ  1998ز)، ل 70. 

  25. هه‌رێمی كوردستانی عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق پرۆتۆكۆله‌كان ـ 1999، به‌رگی بیست و دووه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ ـ 1999ز)، ل ل 686، 690. 

  26. هه‌رێمی كوردستانی عێراق، ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق، پرۆتۆكۆله‌كانی 2000ی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق، به‌رگی بیست و چوار، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ ـ 2001ز)، ل 161. 

  27. یه‌كه‌مین كۆنگره‌ی كورده‌ فه‌یلییه‌كان به‌سترا، گۆڤاری گوڵان، ده‌زگای گوڵان، ژماره‌ 131، هه‌ولێر، چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری، 26 ته‌موزی 1997ز، ل 8.