مسعود مصطفی شیخ محمد شیخ عبدالسلام بارزانی، معروف به پرزیدنت مسعود بارزانی، کاک مسعود، کاکه، پدر مسرور، در سال ١٩٦٢ به صفوف نیروی پیشمرگ کوردستان پیوسته است، در سال ١٩٦٦ از بنیان‌گذاران سازمان پاراستن و سپس رئیس آن سازمان بوده است، در سال ١٩٧٠ و در هشتمین کنگره به عضویت کمیته مرکزی حزب دموکرات کوردستان انتخاب شده است، در سال ١٩٧٥ مسئولیت سازماندهی مجدد تشکیلات حزب توسط مصطفی بارزانی به او سپرده شده است و از بنیان‌گذاران رهبری موقت و از شعله‌ورکنندگان انقلاب ٢٦ گولان ١٩٧٦ حزب دموکرات کوردستان است، در سال ١٩٧٩ و در نهمین کنگره به عنوان رئیس حزب انتخاب شده است، در سال ١٩٨٨ به عنوان رئیس جبهه کوردستانی تعیین شده و به عنوان رئیس جبهه کوردستانی سرپرستی میدانی قیام بهار ١٩٩١ کوردستان را بر عهده داشته است، در سال ٢٠٠٥ به عنوان رئیس اقلیم کوردستان انتخاب شده است، در انتخابات ریاست اقلیم در ٢٥ ژوئیه ٢٠٠٩ با رأی مستقیم رأی‌دهندگان اقلیم کوردستان دوباره رئیس اقلیم کوردستان شده است، در سال ٢٠١٤ فرمانده میدانی شکست سازمان تروریستی داعش بوده است، در سال ٢٠١٧ تصمیم‌گیرنده و سرپرست روند رفراندوم اقلیم کوردستان بوده است که ٩٣٪ شهروندان با "بله" به استقلال کوردستان رأی دادند و در راستای رساندن صدای عادلانه ملت کورد به کاخ رئیسان و رهبران عرب و جهانی سفر کرد و در کنفرانس‌های بین‌المللی شرکت کرده است، در پایان اکتبر ٢٠١٧ با تمدید مدت ریاست اقلیم موافقت نکرد و استعفا داد و اعلام کرد که به عنوان پیشمرگه باقی می‌ماند، اکنون رئیس حزب دموکرات کوردستان و بارگاه بارزانی است.
رهبری حزب دموکرات کوردستانمسعود مصطفی بارزانی در سال ١٩٧٠ توسط نمایندگان هشتمین کنگره با رأی ٤٢٩ عضو از مجموع ٤٨٨ عضو، به عضویت کمیته مرکزی حزب دموکرات کوردستان انتخاب شده است، در سال ١٩٧٩ در نشست گسترده شاوانه در شرق کوردستان به عنوان رئیس رهبری موقت حزب دموکرات کوردستان تعیین شده است، در نهمین کنگره ١٩٧٩ و دهمین کنگره ١٩٨٩ و یازدهمین کنگره ١٩٩٣ و دوازدهمین کنگره ١٩٩٩، سیزدهمین کنگره ٢٠١٠ و چهاردهمین کنگره ٢٠٢٢ با اتفاق آرای نمایندگان کنگره، دوباره به عنوان رئیس حزب دموکرات کوردستان انتخاب شده است.
وظیفه و مسئولیتمسعود مصطفی بارزانی در ٢٠ مه ١٩٦٢ در راستای حقوق ملی و میهنی عادلانه مردم کوردستان به صفوف نیروی پیشمرگ کوردستان پیوسته است و تا کنون به عنوان یک پیشمرگه مدافع کوردستان در مبارزه ادامه می‌دهد، در ١٥ آوریل ١٩٧٥ مسئولیت سازماندهی مجدد تشکیلات حزب را پس از شکست انقلاب سپتامبر بر عهده گرفت که به رهبری موقت حزب معروف است، در ٢٦ مه ١٩٧٦ رهبری انقلاب پیشروانه گولان را بر عهده گرفت و مبارزه مسلحانه و سیاسی را ادامه داد و به صورت مستقیم و غیرمستقیم فرماندهی و شرکت در بیشتر جنگ‌ها و حماسه‌های دفاعی را داشته است و با تلاش‌ها و توانایی‌های خود بر بسیاری از فراز و نشیب‌های زندگی و مبارزه پیروز شده است.
در ١٣ ژوئیه ٢٠٠٣ به عنوان عضو شورای ریاست شورای حکومتی انتقالی عراق (المجلس الحكم الانتقالي) تعیین شده است و در آوریل ٢٠٠٤ رئیس آن شورا شده است.
در ١٢ ژوئن ٢٠٠٥ با تصمیم شورای ملی کوردستان به عنوان نخستین رئیس اقلیم کوردستان انتخاب شده است و در ١٤ ژوئن ٢٠٠٥ به عنوان نخستین رئیس اقلیم کوردستان در شورای ملی کوردستان سوگند قانونی یاد کرده است.
زندگی و مراحل تحصیلمسعود مصطفی بارزانی در ١٦ اوت ١٩٤٦ در شهر مهاباد در شرق کوردستان در دوران جمهوری دموکرات کوردستان متولد شده است و از خانواده شیخ‌های تکیه بارزان است که پیرو مولانا خالد نقشبندی (١٧٧٩-١٨٢٧) و پسر ژنرال مصطفی بارزانی است، در نتیجه سقوط جمهوری دموکرات کوردستان در مهاباد و پناهندگی بارزانی پدر به اتحاد شوروی، به مدت ١٢ سال از مهر پدر دور بوده است، سال ١٩٥٣ در مدرسه ابتدایی روستای نپاخیه به تحصیل می‌پردازد، سال ١٩٥٨ مرحله ابتدایی را با موفقیت تمام می‌کند و در مدرسه راهنمایی روژآوا در شهر بغداد تحصیل را ادامه داده است، سال ١٩٥٨ در فرودگاه مثنای بغداد برای اولین بار به دیدار رئیس مصطفی بارزانی پدر شاد می‌شود، در ماه آوریل ١٩٥٩ در تالار خلق در شهر بغداد به همراه زعیم رکن عبدالکریم قاسم نخست‌وزیر جمهوری عراق و رئیس مصطفی بارزانی در جشن بازگشت یاران بارزانی از اتحاد شوروی شرکت کرده است.
در ٢٠ مه ١٩٦٢ تحصیل را رها کرده و به صفوف نیروی پیشمرگ کوردستان پیوسته است. زبان‌های کوردی، عربی، فارسی و انگلیسی را می‌داند.
انقلاب سپتامبرمسعود بارزانی از همان آغاز جوانی در مبارزه مسلحانه و سیاسی در راستای ملتش دخیل بوده است، اندیشه رهایی‌بخش خانواده‌اش بر شکل‌دهی جهان‌بینی او تأثیر داشته است.
سال ١٩٦٢ و در آغاز جوانی به صفوف نیروی پیشمرگ کوردستان پیوسته است و یک سال بعد در نشست گسترده کویه شرکت کرده است، سال‌های ١٩٦٤ و ١٩٦٦ به عنوان مهمان در ششمین کنگره و هفتمین کنگره حزب دموکرات کوردستان بوده است، سال ١٩٦٦ به عنوان دستیار مسئول بارگاه بارزانی تعیین شده است و همان سال عضو کمیته روابط خارجی دفتر اجرایی شورای رهبری انقلاب در کوردستان شده است و در همان سال مسئول کمیته امور اطلاعات و امنیت دفتر اجرایی شورای رهبری انقلاب سپتامبر بوده است، سال ١٩٦٧ بنیان‌گذار سازمان امنیت و اطلاعات انقلاب معروف به سازمان پاراستن و سال ١٩٦٩ مسئول سازمان پاراستن انقلاب سپتامبر بوده است. سال ١٩٧٠ در کنگره هشتم حزب دموکرات کوردستان به عضویت کمیته مرکزی انتخاب شده است.
در ٢٩ سپتامبر ١٩٧١ در دفع حمله تروریستی سازمان امنیت عمومی عراق و هیئتی از ملاهای عرب عراق به محل نشست رئیس مصطفی بارزانی کرده است، در ١٥ ژوئیه ١٩٧٢ در خنثی‌سازی تلاش برای ترور رئیس بارزانی که توسط وزیر کشور عراق و مدیرکل امنیت عمومی عراق سازماندهی شده بود نقش داشت، در ٤ ژانویه ١٩٧٥ به عضویت هیئت برنامه‌ریزی نظامی انقلاب ایلول درآمد.
انقلاب گولانمسعود مصطفی بارزانی در ٢٦ مارس ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به ایران آواره شد و در ١٥ آوریل سال ١٩٧٥ در جلسه‌ای در خارج از شهر نقده در کردستان ایران، رهبری موقت حزب دموکرات کردستان را تأسیس کرد و نیروهای پیشمرگه کردستان را سازماندهی مجدد نمود، در سال ١٩٨٨ سرپرستی حماسه خواکورک در مرز استان اربیل را بر عهده داشت.
سرپرستی قیام کردستانمسعود مصطفی بارزانی در سال ١٩٩١ به عنوان رئیس جبهه کردستانی، سرپرستی قیام کردستان عراق را بر عهده داشت و در شهر کویه در سخنرانی خود برای مردم قیام‌کننده کردستان، نخستین رهبر کرد بود که از انتخابات و دولت نهادینه صحبت کرد و پس از آن در سال ١٩٩٢ منجر به تشکیل شورای ملی کردستان و حکومت اقلیم کردستان شد، در حماسه کوری و جلوگیری از پیشروی‌های ارتش عراق در آوریل ١٩٩١ سرپرستی میدانی داشته و نقش والایی ایفا کرد، در ٢٢ ژانویه ٢٠٠٧ رئیس شورای ریاست کردستان شد، در ٢٠ اوت ٢٠٠٩ برای بار دوم در انتخابات مستقیم رأی‌دهندگان به عنوان رئیس اقلیم کردستان انتخاب شد.
تلاش‌ها و فعالیت‌های صلحآمیزمسعود مصطفی بارزانی در ١٢ ژانویه ١٩٧٠ در نزدیکی شهر رواندز از توابع استان اربیل از صدام حسین، معاون رئیس‌جمهور عراق که به منظور مذاکره در مورد خودمختاری برای کردستان عراق آمده بود استقبال کرد، در ١١ مارس ١٩٧٠ عضو هیئت حزب دموکرات کردستان برای امضا و اعلام توافق‌نامه ١١ مارس برای حق خودمختاری کردستان بود، در ٢ ژوئن ١٩٧٠ از شهر کرکوک بازدید کرد و در آنجا اعلام کرد کرکوک شهری کردستانی است و این گفته وی مایه نگرانی حکومت وقت عراق شد.
در ١٥ اکتبر ١٩٧٠ در روستای دیلمان از رهبران گروه ابراهیم احمد – جلال طالبانی استقبال کرده است، در ١٦ اکتبر ١٩٧٦ به منظور هماهنگی و همکاری میان رهبری موقت حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان، توافق‌نامه‌ای در شهر لندن با جلال طالبانی (١٩٣٣-٢٠١٧) امضا کرده است، در ١٩ دسامبر ١٩٧٦ از دمشق بازدید کرده و با مقامات سوریه و سپس جلال طالبانی به منظور حفظ منافع عالی و همدلی و یکپارچگی مردم کردستان دیدار کرده است، در ١ مه ١٩٧٧ در دمشق پایتخت سوریه با طالبانی دیدار کرد و توافق‌نامه همکاری میدانی در زمینه‌های مختلف و پایان دادن به تنش‌ها و درگیری‌های میان پارتی و یه‌کیتی را امضا کرد.
در ٢٨ نوامبر ١٩٨٠ به نمایندگی از حزب دموکرات کردستان توافق‌نامه جبهه ملی دموکراتیک عراق (الجبهة الوطنیة الدیمقراطیة العراقیة) معروف به جبهه جود را با حزب کمونیست عراق و حزب سوسیالیست متحد کردستان به منظور همکاری و فعالیت مشترک امضا کرد.
در اواسط اوت ١٩٨٦ در شهر تهران دیداری با محمد باقر حکیم رئیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی در عراق داشت و درباره تشکیل جبهه‌ای عراقی گفتگو کردند، در ٧ مارس ١٩٩٠ به ریاست هیئتی از رهبری حزب دموکرات کردستان از مقر رهبری اتحادیه میهنی کردستان بازدید کرد و توسط نوشیروان مصطفی امین عضو رهبری اتحادیه میهنی کردستان مورد استقبال قرار گرفت، در روزهای ٨ تا ١٠ مارس ١٩٩٠ سرپرستی جلسه گسترده جبهه کردستانی را بر عهده داشت.
در ٢٠ آوریل ١٩٩١ برای دور دوم مذاکرات با حکومت عراق، ریاست هیئت جبهه کردستانی را بر عهده داشت، در ٧ آوریل ١٩٩٢ به منظور آماده‌سازی برای روند انتخابات شورای ملی کردستان، سرپرستی جلسه گسترده پیرمام جبهه کردستانی را بر عهده داشت، در ١٩ مه ١٩٩٢ و انتخاب رهبر جنبش آزادی‌خواهی کرد، با ٤٤٦٨١٩ رأی ٤٧،٥١% آراء رتبه اول را کسب کرد، اما به دلیل مشکلات پس از انتخابات این پست عملی نشد، در روزهای ٢٧ تا ٣١ اکتبر ١٩٩٢ میزبانی کنگره اپوزیسیون عراق را در شهر پیرمام بر عهده داشت.
در ٩ نوامبر ١٩٩٤ در مقر دبیرخانه جلال طالبانی در شهر اربیل به منظور ریشه‌کنی تنش‌های میان خود، در جلسه مشترک دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان حضور یافت، در ١٧ فوریه ١٩٩٤ سرپرستی امضای توافق‌نامه صلح میان اتحادیه میهنی کردستان و جنبش اسلامی در کردستان عراق را بر عهده داشت، در ٤ مه ١٩٩٤ در جلسه مشترک حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان توافق‌نامه آتش‌بس و عادی‌سازی وضعیت کردستان عراق را امضا کرد، در سال ١٩٩٦ در شهر دمشق دیداری با عبدالله اوجالان داشت، در ١٧ سپتامبر ١٩٩٨ در شهر واشنگتن و با حضور مادلین آلبرایت وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا توافق‌نامه واشنگتن صلح را با جلال طالبانی (١٩٣٣-٢٠١٧) دبیرکل اتحادیه میهنی کردستان امضا کرد.
از ١٤ تا ١٦ دسامبر ٢٠٠٢ در کنگره لندن توسط نمایندگان کنگره اپوزیسیون عراق به عنوان عضو کمیته پیگیری و هماهنگی انتخاب شد و سال ٢٠٠٣ سرپرستی کنگره صلاح‌الدین برای اپوزیسیون عراق به منظور سرنگونی رژیم صدام حسین را بر عهده داشت، در ٢٨ آوریل ٢٠٠٣ به سرپرستی هیئتی در کنگره بغداد به منظور پیگیری تصمیمات کنگره لندن و به رسمیت شناختن حقوق کرد و تشکیل حکومت شرکت کرد.
در ١٨ نوامبر ٢٠٠٤ در کنگره دوکان اپوزیسیون عراق شرکت کرد، به منظور گفتگو درباره روند انتخابات و برقراری امنیت و محاکمه صدام حسین، در ١ دسامبر ٢٠٠٤ در شهر پیرمام از توابع استان اربیل با جلال طالبانی توافق‌نامه استراتژیک در خصوص مسائل ملی میان حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان را امضا کردند.
در ٢١ ژانویه ٢٠٠٦ در مجلس ملی کردستان و به منظور ایجاد دولت یکپارچه اقلیم کردستان، با جلال طالبانی توافق‌نامه یکپارچه‌سازی هر دو اداره اربیل و سلیمانیه را امضا کرده است، در ٢٧ ژوئیه ٢٠٠٧ توافق‌نامه استراتژیک را با جلال طالبانی دبیرکل اتحادیه میهنی کردستان امضا کرده است.
در ١٠ ژانویه ٢٠١٩ در مقر اختصاصی خود از هیئتی از رهبری شورای ملی کرد در سوریه (ENKS) استقبال کرده و سرپرستی هر دو نشست اربیل و دهوک میان ENKS و TEV-DEM را بر عهده داشته است.
مذاکرات تدوین قانون اساسی دائم عراقمسعود مصطفی بارزانی در ١١ سپتامبر ٢٠٠٣ در شهرک پیرمام از پل برمر حاکم غیرنظامی ایالات متحده آمریکا در عراق و هیئت همراهش استقبال کرد و در مورد تدوین قانون اساسی و تضمین حقوق ملی کردها در این قانون گفتگو کردند.
در ١٤ مه ٢٠٠٥ از دکتر عادل عبدالمهدی معاون رئیس‌جمهور عراق فدرال استقبال کرد و موضوع قانون اساسی محور دیدارشان بود، در ٢٤ مه ٢٠٠٥ از سعدون الدلیمی وزیر دفاع عراق فدرال استقبال کرد و درباره بازسازی ارتش عراق از همه مؤلفه‌ها گفتگو شد، روز جمعه ٣ ژوئن ٢٠٠٥ از دکتر حاجم الحسنی رئیس مجلس نمایندگان عراق فدرال استقبال کرد، در ١٧ ژوئن ٢٠٠٥ در شهر بغداد از سوی جلال طالبانی رئیس‌جمهور عراق فدرال و دکتر ابراهیم جعفری نخست‌وزیر عراق فدرال از وی استقبال شد و درباره تدوین قانون اساسی عراق فدرال و لحاظ کردن حقوق همه مؤلفه‌ها گفتگو کردند.
فرماندهی میدانی جنگ علیه سازمان تروریستی داعشمسعود مصطفی بارزانی در اوت ٢٠١٤ و پس از حملات سازمان تروریستی داعش به اقلیم کردستان به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح کردستان، سرپرستی میدانی جبهه‌های جنگ را بر عهده داشت، در ٢٠ دسامبر ٢٠١٤ سرپرستی آزادسازی دشت ربیعه و کوه شنگال از نیروهای داعش را انجام داد.
در ٢ مه ٢٠١٥ از استیون هارپر نخست‌وزیر کانادا استقبال کرد، روز دوشنبه ٢٤ اوت ٢٠١٥ از بورگه برندیه وزیر امور خارجه و خانم اینه اریکسن سوریده وزیر دفاع نروژ استقبال کرد و درباره جنگ داعش و آموزش پیشمرگه گفتگو کردند.
در ١٣ نوامبر ٢٠١٥ سرپرستی نیروی پیشمرگه در عملیات آزادسازی شهرک شنگال از دست نیروهای داعش را انجام داد، در ٢٧ اکتبر ٢٠١٥ از خانم اورسولا فون در لاین وزیر دفاع آلمان فدرال استقبال کرد.
تلاش‌های ترور ویمسعود مصطفی بارزانی در ٨ ژانویه ١٩٧٩ در شهر وین پایتخت اتریش از یک تلاش نافرجام برای ترور که توسط سازمان اطلاعات رژیم بعث برای آن برنامه‌ریزی شده بود، جان سالم به در برد و سپس با همکاری دولت اتریش و یاسر عرفات رهبر جنبش آزادی‌بخش فلسطین توانست به کردستان بازگردد.
مواضع و واکنشهامسعود مصطفی بارزانی در سال ٢٠٠٣ در برابر مداخله ارتش جمهوری ترکیه در خاک کردستان عراق به بهانه سرنگونی رژیم صدام حسین ایستادگی کرد، پس از حرکت نیروهای عملیات نظامی دجله از سوی نوری مالکی نخست‌وزیر عراق برای اشغال کردستان، به عنوان فرمانده نیروهای مسلح کردستان فرمان دفاع داد و نیروهایش را در کرکوک مستقر کرد، سال ٢٠١٤ پس از قطع بودجه اقلیم کردستان از سوی بغداد، برای تأمین حقوق نیروهای پیشمرگه و کارمندان کردستان فرمان صادرات نفت خام کردستان را صادر کرد.
سال ٢٠١٤ پروژه استقلال کردستان را در مقابل پارلمان کردستان قرار داد و در ٧ ژوئن ٢٠١٧ به منظور آمادگی برای همه‌پرسی استقلال کردستان عراق، با همه جریان‌های کردستانی اقلیم کردستان دیدار کرد و در ٢٥ سپتامبر ٢٠١٧ شهروندان کردستان با نسبت ٩٣٪ به "بله" برای استقلال کردستان رأی دادند، اما در ١٦ اکتبر ٢٠١٧ به دلیل خیانت جناحی در درون رهبری اتحادیه میهنی کردستان با مانع روبرو شد و بخشی از خاک کردستان فروخته شد و این بود که در ٢٠ اکتبر ٢٠١٧ به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح کردستان در جبهه‌های پردی، تلسقف، محمودی و سحیلا در برابر شبه‌نظامیان حشد شعبی و حزب‌الله لبنان و ارتش عراق و پلیس فدرال عراق ایستادگی کرد که توسط مشاوران ایرانی فرماندهی می‌شدند و با سلاح‌های سنگین آمریکایی که قبلاً برای جنگ علیه داعش به ارتش عراق داده شده بود، مسلح شده بودند و قصد تصرف پایتخت اقلیم کردستان و پایان دادن به موجودیت کردستان را داشتند.
به دلیل شرایط ناگهانی اقلیم کردستان و پایان یافتن دوره قانونی ریاست اقلیم در ٢٩ اکتبر ٢٠١٧ مجلس ملی کردستان با اکثریت آرا، تصمیم به تمدید دوره اختیارات وی به عنوان رئیس اقلیم گرفت اما او نپذیرفت و اختیارات خود را در اختیار مجلس قرار داد تا به صورت قانونی به هیئت وزیران کردستان واگذار شود و به صراحت اعلام کرد که خود را پیشمرگه می‌داند و آمادگی خود را برای حضور در سنگرهای مقدم در هر حمله‌ای ابراز داشت.
روابط دیپلماتیکمسعود مصطفی بارزانی از ابتدای پیوستن به صفوف انقلاب، خیلی زود توانایی و کاردانی و وفاداری بی‌حد و حصر خود را به همه ثابت کرد و با هر مأموریت و کاری که به او سپرده می‌شد، اعتماد اطرافیان به خود را بیش از پیش تقویت می‌کرد و این باعث شد بدون در نظر گرفتن سن، پیوسته مسئولیت‌های بزرگ‌تری بر دوش او بگذارند.
یکی از آن مسئولیت‌های اصلی که خیلی زود در سن کم بر دوش او قرار گرفت، مربوط به فعالیت و مدیریت روابط دیپلماتیک بود، کار روابط بخش بزرگی از زندگی و مبارزه او را تشکیل داده است، روابط بعد بسیار مهم و اساسی برنامه کاری هر حزب سیاسی است و نامبرده علاوه بر کار به عنوان یک پیشمرگه، این بعد را نیز جدی گرفته و برای این منظور در راستای رساندن صدای برحق ملت کرد از چندین رئیس عرب و جهانی و مجامع و کنفرانس‌ها و پارلمان‌های جهانی دیدار کرده و در مقر خود از آن‌ها استقبال کرده است.
از آثار او:
- بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد - در چهار جلد که به زبان‌های بسیاری در جهان ترجمه شده است.
- مسعود بارزانی .. پیشمرگه‌ای در جایگاه ریاست اقلیم، سخنرانی‌ها، گفتگوها و کنفرانس‌های مطبوعاتی، تهیه شده توسط ریاست اقلیم کردستان ـ ٢٠١٤ در شش جلد.
- برای تاریخ ـ ٢٠٢٠. این اثر به زبان‌های بسیاری در جهان ترجمه شده و در همان سال سه بار به چاپ رسیده است.
- بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، انقلاب گولان
- بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، قیام، فرصت‌ها و چالش‌ها
منبع:
- آرشیو هیئت دایرةالمعارف حزب دموکرات کردستان.