ناصح غفور رمضان، معروف به ن. بی‌باک، سال ١٩٦٤ به صفوف حزب پیوست، سال ١٩٦٩ به صفوف نیروی پیشمرگه در محدوده فعالیت کمیته شاخه سه حزب دموکرات کردستان پیوست، سال‌های (١٩٨٠-١٩٨١) عضو شاخه در کمیته شاخه شش اروپای حزب بود، سال ١٩٨٠ سرپرستی تشکیلات حزب در اتریش را بر عهده داشت، سال ١٩٨٩ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو علی‌البدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (کنگره دهم) انتخاب شد.

زندگی‌نامه

دکتر ناصح غفور رمضان، سال ١٩٤٨ در شهر کرکوک متولد شده است، تبار او به ایل زنگنه فیلی بازمی‌گردد که اجدادش در دوران حکومت صفویان کرمانشاه در شرق کردستان را ترک کرده و به کردستان جنوبی تحت سلطه عثمانی‌ها روی آوردند. هر سه دوره ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان را در شهر کرکوک به پایان رسانده است، سال ١٩٦٩ در مدرسه ابتدایی پنجوین به عنوان معلم انقلاب استخدام شد، سال ١٩٦٩ به عنوان بازرس بخش دانش (معارف) از سوی انقلاب ایلول در منطقه هورامان در محدوده استان سلیمانیه منصوب شد، سال ١٩٦٩ دانشجوی دوره اول معلمان انقلاب در روستای ناوپردان وابسته به استان اربیل بوده است.

سال ١٩٧٠ به سرودن شعر روی آورد، سال ١٩٧٠ به منظور تحصیل راهی اتحاد جماهیر شوروی شد، سال ١٩٧١ در دانشکده روابط بین‌الملل و حقوق بین‌الملل دانشگاه کی‌یف پذیرفته شد، مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته روابط بین‌الملل و حقوق بین‌الملل از دانشگاه کی‌یف در ٢٢ ژوئن ١٩٧٦ دریافت کرد، در ٢٤ دسامبر ١٩٧٩ از پایان‌نامه دکترای خود دفاع کرد، دکترای او در فلسفه تاریخ در رشته تاریخ روابط بین‌الملل و سیاست خارجی در دانشگاه کی‌یف در ٢٣ آوریل ١٩٨٠ تایید شد.

سال ١٩٨٠ به جمهوری اتریش روی آورد، تا سال ١٩٨١ در آن کشور آواره بود، سال ١٩٨١ به کشور ایران بازگشت و در آنجا سکونت داشت تا سال ١٩٨٧، سال‌های (١٩٨٧ـ١٩٩١) نماینده رئیس مسعود بارزانی و حزب دموکرات کردستان در اتحاد جماهیر شوروی بوده است، سال ١٩٩٠ به عنوان پناهنده راهی پادشاهی سوئد شد و پس از قیام کردستان جنوبی به اقلیم کردستان بازگشت.

سال ١٩٩٦ رتبه استادی را از دانشگاه صلاح‌الدین دریافت کرد، سال‌های (١٩٩٧ـ ٢٠٠٨) استاد مدعو بخش حقوق و بخش علوم سیاسی در دانشکده حقوق و علوم سیاسی شبانه دانشگاه صلاح‌الدین (اربیل) بود، سال ٢٠٠٦ رتبه استادی را از دانشگاه مسکو دریافت کرد، سال ٢٠٠٦ عضو سازمان نویسندگان بدون مرز شد. به زبان‌های کردی، ترکمنی، ترکی، آذری، عربی، روسی، اوکراینی، فارسی، آلمانی، سوئدی مسلط است.

مبارزه‌نامه

در تابستان سال ١٩٦٤ به صفوف حزب پیوست و سال ١٩٦٦ افتخار عضویت حزب به وی اعطا شد، سال ١٩٦٩ فارغ‌التحصیل دوره اول انستیتوی تربیت معلمان انقلاب بوده است، سال ١٩٦٩ از دوره اول انستیتوی تربیت کادرها فارغ‌التحصیل شد، در تابستان سال ١٩٦٦ نشان افتخار عضویت حزب دموکرات کردستان به وی اعطا شده است، سال ١٩٦٨ در صفوف اتحادیه دانشجویان کردستان در داخل شهر کرکوک فعالیت کرد و مسئول هسته بود، در تابستان سال ١٩٦٩ به صفوف نیروی پیشمرگه در محدوده فعالیت کمیته شاخه سه حزب دموکرات کردستان پیوست، سال‌های (١٩٦٩-١٩٧٠) عضو ناحیه کمیته ناحیه پنجوین وابسته به کمیته شاخه چهار بوده است.

سال ١٩٧٠ عضو انجمن دانشجویان کرد در اروپا بود، سال‌های (١٩٧١-١٩٧٦) عضو کمیته تشکیلات اوکراین انجمن دانشجویان کرد در اتحاد جماهیر شوروی بود، در روزهای ١٦ تا ٢٠ فوریه ١٩٧٢ در پانزدهمین کنگره انجمن دانشجویان کرد در اروپا (K.S.S.E) در شهر بخارست رومانی شرکت کرد، سال‌های (١٩٧٦-١٩٨٠) مسئول کمیته تشکیلات اتحاد جماهیر شوروی وابسته به کمیته شاخه شش حزب دموکرات کردستان، سال‌های (١٩٨٠ـ ١٩٨١) عضو شاخه در کمیته شاخه شش اروپای حزب بود، سال ١٩٨٠ سرپرستی تشکیلات حزب در اتریش را بر عهده داشت.

سال ١٩٨١ برای دومین بار در زندگی‌اش به صفوف نیروی پیشمرگه پیوست، در ٢٨ سپتامبر ١٩٨١ به عنوان عضو بخش در بخش اطلاع‌رسانی استخدام شد، سال ١٩٨١ مسئول شعبه نشریات کردی بود، سال ١٩٨٢ به عنوان مسئول کمیته ناحیه سلیمانیه وابسته به کمیته شاخه چهار و کادر کمیته شاخه چهار منصوب شد، سال‌های (١٩٨٤- ١٩٨٥) در بخش تشکیلات با رتبه عضو بخش فعالیت کرد، سال‌های (١٩٨٥ـ ١٩٨٦) مسئول کمیته ناحیه سلیمانیه وابسته به کمیته شاخه چهار بود، در ٥ اکتبر ١٩٨٥ به عنوان کادر کمیته شاخه چهار تعیین شد، سال ١٩٨٧ در بخش روابط در سوریه فعالیت کرد، سال‌های (١٩٨٨-١٩٩١) در شهر مسکو در انستیتوی شرق‌شناسی اتحاد جماهیر شوروی پژوهشگر علمی بود، سال ١٩٨٩ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو علی‌البدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (کنگره دهم) انتخاب شد، در ٥ نوامبر ١٩٩١ به عنوان عضو بخش در بخش تشکیلات استخدام شد، در ٨ دسامبر ١٩٩١ به عنوان مسئول انستیتوی کادری حزب دموکرات کردستان منصوب شد، در ١٦ دسامبر ١٩٩١ تا ١٨ فوریه ١٩٩٢ استاد درس برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان و مبانی اصلی تشکیلات حزبی در نهمین دوره انستیتوی کادری حزب دموکرات کردستان در شهرک پیرمام وابسته به استان اربیل بود.

 در تاریخ ١٦ اکتبر ١٩٩٣ به عنوان وزیر آموزش و پرورش دولت اقلیم کردستان در کنگره آزادی اتحادیه دانشجویان کردستان و اتحادیه جوانان دموکرات کردستان در شهر اربیل برای حاضرین سخنرانی کرد، مدیر دوره‌های (١٠، ١١، ١٢ و ١٣) انستیتوی تربیت کادرهای حزب بوده و تا سال ٢٠٠٢ به فعالیت خود ادامه داد، سال ١٩٩٢ عضو مجلس ملی کردستان از لیست حزب دموکرات کردستان شد، در ٤ ژوئیه ١٩٩٢ به عنوان وزیر آموزش و پرورش (کابینه اول) منصوب شد، روز چهارشنبه ١٩ اوت ١٩٩٢ در روزنامه خبات ارگان حزب دموکرات کردستان شعر منتشر کرده است، در سال ١٩٩٣ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو علی‌البدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان ـ متحد (کنگره یازدهم) انتخاب شده است، در ٢٥ آوریل ١٩٩٣ به عنوان وزیر آموزش و پرورش اقلیم کردستان (کابینه دوم) منصوب شده است، در روز شنبه ٢٩ مه ١٩٩٣ به عنوان وزیر آموزش و پرورش کابینه دوم حکومت اقلیم کردستان از خانم باربل هامر نماینده پارلمان ایالت بایرن جمهوری فدرال آلمان استقبال کرده است، در ماه دسامبر سال ١٩٩٣ به عنوان وزیر آموزش و پرورش اقلیم کردستان در کنفرانس زبان کردی که توسط دانشگاه سوربن و انستیتو کرد در پاریس برگزار شده بود شرکت کرده است، سال ١٩٩٣ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو علی‌البدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان ـ متحد (کنگره یازدهم) انتخاب شده است.

در ١٦ اکتبر ١٩٩٣ به عنوان وزیر آموزش و پرورش حکومت اقلیم کردستان در کنگره آزادی اتحادیه جوانان دموکرات کردستان و اتحادیه دانشجویان کردستان در شهر اربیل شرکت کرده است، از ٢٣ دسامبر ١٩٩٤ تا ٢٨ مارس ١٩٩٥ همراه با ٥٨ نماینده مجلس ملی کردستان از تمامی لیست‌ها برای محکوم کردن جنگ داخلی در تالار مجلس ملی کردستان تحصن کرده‌اند، در ٣٠ دسامبر ١٩٩٤ خانه‌اش در شهر اربیل توسط نیروهای مسلح اتحادیه میهنی کردستان غارت شده است، در پاییز سال ١٩٩٦ به نمایندگی از رئیس مسعود بارزانی با همراهی عزیز محمد و دکتر عزالدین مصطفی رسول به مسکو سفر کرده است تا حمایت مقامات آن کشور را برای مسئله کرد کسب کند، در ١٩ دسامبر ١٩٩٦ عضو کمیته آموزش عالی (دوره اول) بوده است، در ١٩ دسامبر ١٩٩٦ عضو کمیته روابط مجلس ملی کردستان (دوره اول) بوده است.

سال ١٩٩٧ مسئول دوره دهم انستیتو کادری حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است، سال ١٩٩٨ مسئول دوره یازدهم انستیتو کادری حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است، سال ١٩٩٨ استاد درس حزبی در دوره یازدهم انستیتو کادری حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است، در تاریخ ٩ سپتامبر ١٩٩٨ عضو کمیته آموزش عالی و عضو کمیته امور پیشمرگه مجلس ملی کردستان (دوره اول) بوده است، در سال ١٩٩٨ مقاله‌ای در مجله عربی‌زبان زاگرس چاپ کرده است، سال ١٩٩٨ همراه با فلک‌الدین کاکه‌ای در شهر مسکو در کنفرانس رسانه در کردستان شرکت کرده است، سال ١٩٩٩ در کنگره دوازدهم حزب دموکرات کردستان برای عضویت در کمیته مرکزی کاندید شده و رأی نیاورده است.

در ١٤ مارس ٢٠٠٠ عضو کمیته تدارکات گرامیداشت زادروز رهبر ملت کرد بارزانی فقید بوده است از سوی مجلس ملی کردستان (دوره اول)، در ١١ آوریل ٢٠٠٠ عضو کمیته آموزش و پرورش عالی در مجلس ملی کردستان (دوره اول) بوده است، سال ٢٠٠١ عضو کمیته پیگیری وضعیت و معیشت پناهندگان کرد در کشورهای اروپایی و کشورهای خارجی در مجلس ملی کردستان (دوره اول) بوده است، در ١٧ مارس ٢٠٠١ رئیس فراکسیون زرد (حزب دموکرات کردستان) بوده است در مجلس ملی کردستان و تا مارس سال ٢٠٠٦ در این پست باقی مانده است، روزهای ٣ تا ٥ آوریل ٢٠٠١ به نمایندگی از دکتر روژ نوری صدیق معروف به دکتر روژ شاویس رئیس مجلس ملی کردستان در اولین کنگره آکادمیک درباره کرکوک در تالار فرهنگ اربیل شرکت کرده و سخنرانی ایراد کرده است.

 سال ٢٠٠١ استاد درس سازماندهی و برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان در دوره دوازدهم انستیتو کادری حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است، در روز پنجشنبه ٢ نوامبر ٢٠٠١ با همراهی رئیس مسعود بارزانی در شهر اربیل در مراسم فارغ‌التحصیلی دوره دوازدهم انستیتو کادری شرکت کرده است، در ٦ آوریل ٢٠٠٢ به ریاست کمیته امور آموزش و پرورش عالی مجلس ملی کردستان (دوره اول) رسیده است، سال ٢٠٠١ استاد درس برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان در دوره سیزدهم انستیتو کادری حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است.

 در ٣١ اکتبر ٢٠٠٢ به عنوان رئیس فراکسیون حزب دموکرات کردستان در مجلس ملی کردستان (دوره اول) منصوب شده است، در ماه فوریه سال ٢٠٠٣ با همراهی دکتر روژ نوری صدیق معروف به روژ شاویس به عنوان هیئت حزب دموکرات کردستان به منظور تحکیم روابط به جمهوری روسیه سفر کرده است، از ١٤ فوریه ٢٠٠٤ تا ١٤ آوریل ٢٠٠٤ استاد درس برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان در دوره چهاردهم انستیتو کادری حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده است، سال‌های (٢٠٠٣ - ٢٠١٣) مسئول شورای جامعه مدنی و توسعه دموکراسی کرکوک بوده است، در ٣٠ ژانویه ٢٠٠٥ کاندیدای لیست ملی دموکرات کردستان به شماره ١٦٢ برای مجلس ملی کردستان بوده است، سال ٢٠٠٥ عضو کمیته روابط و امور فرهنگی در مجلس ملی کردستان (دوره دوم) بوده است، در ٤ ژوئن ٢٠٠٥ به عضویت مجلس ملی کردستان (دوره دوم) درآمده است، در ٩ سپتامبر ٢٠٠٥ به تصمیم رئیس اقلیم کردستان به عضویت کمیته بازبینی و اجرای ماده ٥٨ قانون اداره دولت عراق برای مرحله انتقالی (دوره دوم) درآمده است، در ٢٣ اوت ٢٠٠٥ عضو کمیته روابط و امور اجتماعی در مجلس ملی کردستان (دوره دوم) بوده است، سال ٢٠٠٦ عضو سازمان بین‌المللی انجمن دفاع از ملت‌های تهدیدشده بوده است.

در روزهای ٢٧ تا ٢٩ نوامبر ٢٠٠٦ در کنفرانس روسیه و جهان اسلام در شهر مسکو شرکت کرده است، در ٦ دسامبر ٢٠٠٦ مدال میخائیل لومونوسوف توسط کمیته ملی جوایز اجتماعی فدراسیون روسیه در مسکو به وی اهدا شده است، سال ٢٠٠٧ استاد درس برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب دموکرات کردستان در دوره شانزدهم انستیتو کادری حزب دموکرات کردستان در شهر اربیل بوده، در سال ٢٠١٠ نامزد لیست ائتلاف کردستان برای عضویت در مجلس نمایندگان عراق بوده است، در سال ٢٠١٤ تنها فرد در خاورمیانه و آفریقا است که به عضویت کمیته مرکزی سازمان بازی‌های صلح جهانیWorld Peace Games) ) درآمده است، در سال ٢٠١٠ نماینده کنگره سیزدهم حزب دمکرات کردستان بوده، در ١٨ دسامبر ٢٠١٠ به دلیل مبارزه و مقاومت در انقلاب ایلول، انقلاب گولان، مرحله قیام کردستان جنوبی و دوران سروری توسط رئیس مسعود بارزانی مدال بارزانی نامیر به وی اعطا شده است.

از آثار او:

  1. آنها که انقلابی‌اند کیستند ـ ١٩٨٢.
  2. مسئله کرد در توافقنامه‌ها و پیمان‌های بین‌المللی ربع اول قرن بیستم ـ پایان‌نامه کارشناسی ارشد ـ ١٩٧٦.
  3. مسئله کرد در پیمان سور ـ ١٩٧٨.
  4. مسئله کرد در سیستم روابط بین‌الملل میان دو جنگ جهانی اول و دوم ـ پایان‌نامه دکترا ـ ١٩٧٩.
  5. چند صفحه ضروری درباره دیدگاه سوسیال دموکرات‌ها ـ ١٩٨٢.
  6. یادداشت آواره ـ ١٩٨١.
  7. مقدمات مهم تشکیلات حزبی ـ ١٩٨٤.
  8. راه پایداری ـ ١٩٨٦.
  9. کادر کیست؟ ـ ١٩٩٨.
  10. مسئله کرد امروز و نقش پ.د.ک در جنبش رهایی‌بخش کرد (به زبان روسی) ـ ١٩٩٠.
  11. چند جنبه از میراث ملی و مبارزاتی بارزانی نامیر ـ ٢٠٠٢.
  12. انتخابات و فرایند انتخابات چیست و چگونه برگزار می‌شود؟ ـ ٢٠٠٩.
  13. قانون اساسی چیست ـ ٢٠٠٩.
  14. میراث و راه و روش بارزانی نامیر در تئوری و عمل ـ ٢٠١٠.
  15. حقوق بین‌الملل عمومی ـ آماده چاپ.
  16. حقوق اساسی ـ آماده چاپ.
  17. مسئله و مناقشات بین‌المللی ـ آماده چاپ.
منابع:
  1. لیست اسامی شرکت‌کنندگان ناکام کنگره دوازدهم حزب دمکرات کردستان، ٧ نوامبر ٢٠١٨م، ص ١.
  2. آ.د.ک، وزیر آموزش و پرورش از هیئتی آلمانی استقبال می‌کند، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان، شماره ١٦٥٨، اربیل، یکشنبه، ٣٠ مه ١٩٩٣م، ص ٤.
  3. پارلمان کردستان و... یک موضع تاریخی، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان ـ یکگرتو، شماره ٢١١٨، چهارشنبه، ٢٨ دسامبر ١٩٩٤م، ص ١.
  4. کنگره آزادی کارهای خود را آغاز می‌کند، روزنامه برایتی، ارگان حزب دمکرات کردستان ـ یکگرتو، شماره ١٧٧٢، اربیل، یکشنبه، ١٧ اکتبر ١٩٩٣م، ص ص ١، ٤.
  5. حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین جایزه تقدیر، کتاب اول، چاپ دوم، (اربیل ـ بنیاد خیریه بارزانی ـ ٢٠١٩م)، ص، ص ص ٤٩٤ ـ ٤٩٦.
  6. ناصر زنگنه، ایل زنگنه در گذر تاریخ، (تهران ـ انتشارات مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی ـ ١٣٩٦ ه‍.ش)، ص ص ٩، ١٧، ٢٢ ـ ٢٣، ٤١.
  7. محمد عبدالرحمن زنگنه، تاریخ عشیره زنگنه، چاپ دوم، (سلیمانیه ـ چاپخانه رون ـ ٢٠١٢م)، ص ص ٧، ٢٧٣ ـ ٢٧٦.
  8. کنیَر عبدالله، مشارکت سیاسی زنان در کردستان جنوبی، (سلیمانیه ـ ٢٠١٦م)، ص ص ٩١، ١٢١.
  9. علی جعفر، کُرد المَهجر جمعیة الطلبة الکُرد فی أوروبا، الجزء الثانی، الطبعة الثانیة، (استانبول ـ دار خانی ـ ٢٠٢٠م)، ص ١٩٤.
  10. میراث و راه و روش بارزانی نامیر در تئوری و عمل، (اربیل ـ چاپخانه روشنبیری ـ ٢٠١٠م)، ص ص ١ ـ ١٣٦.
  11. لیست ملی دمکرات کردستان برای پارلمان کردستان، روزنامه به‌ره‌و هه‌لبژاردن (به سوی انتخابات)، کمیته عالی رسانه انتخابات، شماره ٥، اربیل، چاپخانه روشنبیری، ٢٢ ژانویه ٢٠٠٥م، ص ٣.
  12. سخنرانی جناب وزیر آموزش و پرورش، روزنامه پیشکه‌وتن (پیشرفت)، ارگان اتحادیه دانشجویان و جوانان دمکرات کردستان، شماره ٤٨، اربیل، نوامبر ١٩٩٣م، ص ٢.
  13. برعایة الرئیس البارزانی.. عقد مؤتمر أکادیمی حول کرکوک، مجلة گولان العربی، مؤسسة گولان للثقافة والأعلام، العدد ٥٩، السنة الخامسة، أربیل، ٣٠ نیسان ٢٠٠١م، ص ٢٤.
  14. شوان حسین شینک بالکی، جوهر نامق سالم ١٩٤٦ ـ ٢٠١١ زندگی و آثار و نقش سیاسی، دانشگاه سوران دانشکده ادبیات، ٢٠١٦م، (پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشر نشده)، ص ٨٩.
  15. نامزدهای لیست ائتلاف کردستان، مجله دنگدان (رأی‌گیری)، دستگاه انتخاباتی (ی.ن.ک)، شماره ١٠ و ١١، سلیمانیه، چاپخانه گلاویژ، ٢٠٢٠م، ص ١٠.
  16. سلیمان مصطفی حسن، کرد و اولین تجربه، (اربیل ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠١٧م)، ص ٢٧٤.
  17. اسامی ١١١ نامزد لیست مشترک کردستانی برای پارلمان کردستان، روزنامه آشتی، شماره ١٩، سال اول، تهران، شنبه، ٣ بهمن ١٣٨٣ ه‍.ش، ص ٣.
  18. عارف رشدی، انجمن دانشجویان کرد در اروپا میان سال‌های ١٩٥٦ ـ ١٩٧٥، روزنامه اربیل، شماره ٣٢٥٤، اربیل، پنجشنبه، ٣٠ ژانویه ٢٠٢٠م، ص ٦.
  19. علی جعفر، کُرد المَهجر جمعیة الطلبة الکُرد فی أوروبا، الجزء الأول، الطبعة الثانیة، (استانبول ـ دار خانی ـ ٢٠١٩م)، ص ١٨٣.
  20. ناصح غفور رمضان، ٣٧ عاماً علی اندلاع ثورة ١١ أیلول ١٩٦١ فی الذاکرة، مجلة زاگروس، وزارة الثقافة ـ أقلیم کردستان، مطبعة وزارة الثقافة، العدد ١٠، أربیل، ٢٧ أیلول ١٩٩٨م، ص ٩.
  21. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دمکرات کردستان.
  22. شورای رهبری انقلاب ـ کردستان عراق، دفتر اجرایی، بخش اطلاعات و بهداشت، گواهی فارغ‌التحصیلی، شماره ٢، ١٩٦٩م، ص ١.
  23. احمد شریف لک، تفسیر رویدادهای تاریخی، جلد دوم، (اربیل ـ چاپخانه روژهه‌لات ـ ٢٠١٩م)، ص ص ٨٧، ٩٣.
  24. بوار نورالدین، کرد و کردستان بیبلیوگرافی و فهرست آن‌ها در کتاب کردی، جلد دوم بخش دوم، (تهران ـ چاپخانه تهران ـ ٢٠١٦م)، ص ١٩٧.
  25. سلیمان مصطفی حسن، کرد و اولین تجربه، (اربیل ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠١٧م)، ص ٢٧٤.
  26. حزب دمکرات کردستان، دفتر سیاسی، تصمیم، شماره ٤٨٦٢، ٢٨ سپتامبر ١٩٨١م، ص ١.
  27. حزب دمکرات کردستان، دفتر سیاسی، تصمیم، شماره ٨١٩، ٥ نوامبر ١٩٩١م، ص ١.
  28. حزب دموکرات کردستان، دفتر سیاسی، تصمیم، شماره ٩٣٦، ٨ دسامبر ١٩٩١م، ص ١.
  29. حزب دموکرات کردستان، دفتر سیاسی، تصمیم، شماره ٩٤١٠، ٥ اکتبر ١٩٨٥م، ص ١.
  30. حزب دموکرات کردستان، دفتر سیاسی، برای تمامی بخش‌های دفتر سیاسی مبارز، شماره ٦٧٧٥، ١٨ ژوئیه ١٩٨٥م، ص ١.
  31. انستیتوی کادرسازی، مرکز فرهنگ سیاسی، روزنامه خه‌بات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ٦٣٢، اربیل، یکشنبه، ١٦ اوت ١٩٩٢م، ص ٦.
  32. غارت اموال شهروندان توسط افراد مسلح غارتگر ادامه دارد، بخش اول، روزنامه برایتی، ارگان حزب دموکرات کردستان ـ یه‌کگرتو، شماره ٢١١٩، پیرمام، دوشنبه، ١٣ فوریه ١٩٩٥م، ص ٧.
  33. حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین جایزه افتخاری، جلد اول، (اربیل ـ بنیاد خیریه بارزانی ـ چاپخانه حاجی هاشم ـ ٢٠١٤م)، صص ٤٨٨ ـ ٤٩٠.
  34. حمه احمد جاف، خامه بی‌باک، مجله ده‌نگی پێشمه‌رگه‌، شماره ١٥٦، اربیل، چاپخانه آراس، مارس ٢٠١١م، ص ٧٨.
  35. خانه نمایندگان در معرض سرقت و غارت توسط (یکی) قرار می‌گیرد، روزنامه خه‌بات، زبان حال حزب دموکرات کردستان ـ متحد، شماره ٧٥٧، پیرمام، جمعه، ١٠ فوریه ١٩٩٥م، ص ٢.
  36. تاریخ دوره‌های کادرهای پارتی، از کوهستان تا شهر، (اربیل ـ مرکز مطالعات و پژوهش‌ها و آکادمی پارتی ـ چاپخانه روژهه‌لات ـ ٢٠١٩م)، صص ٧٨، ٩٢ ـ ٩٣، ٩٥، ٩٨، ١٠٤، ١٠٦، ١١٦، ١١٩، ١٢٢، ١٣٦، ١٧٢.
  37. اطلاعیه شورای وزیران اقلیم کردستان، روزنامه کوردستانی نوێ، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ١٣١، اربیل، یکشنبه، ٥ ژوئیه ١٩٩٢م، ص ١.
  38. رئیس بارزانی در مراسم فارغ‌التحصیلی دوره دوازدهم انستیتوی تربیت کادر: ما تلاش می‌کنیم و همچنان که همیشه بوده‌ایم، پارتی عامل خیر برای عموم عراق باشد، روزنامه خه‌بات، زبان حال حزب دموکرات کردستان، شماره ١٠٥٤، اربیل، جمعه، ٣٠ نوامبر ٢٠٠١م، ص ١.
  39. سمیر صالح، پنج شهر در آینه روزگار، (اربیل ـ چاپخانه ماردین ـ ٢٠١٦م)، ص ٤٦.
  40. رئیس بارزانی: مسئله ملتی سی، چهل میلیونی با انکار وجود توسط این و آن حل نمی‌شود، روزنامه برایتی، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ٣٥٥٣، اربیل، شنبه، ١ دسامبر ٢٠٠١م، ص ١.
  41. سید علی موجانی، سولماز صدقی، الهه نعمتی ...، فرهنگ رجال و خاندان‌های معاصر عراق، (تهران ـ نشر عظام ـ ١٣٩٢ ه‍.ش)، ص ١٢٧٦.
  42. شیرزاد سلیمان و بوتان تحسین، در این روزها دوره انستیتوی کادرسازی با موفقیت پایان می‌یابد، روزنامه برایتی، ارگان حزب دموکرات کردستان ـ یه‌کگرتو، شماره ٢٥٣٥، اربیل، پنجشنبه، ٢٦ فوریه ١٩٩٨م، ص ٥.
  43. صلاح‌الدین عبدالحمید عبدالله، تاریخ ایل زنگنه، (سلیمانیه ـ چاپخانه ره‌هه‌ند ـ ٢٠١٨م)، صص ٨١ ـ ٨١.
  44. طارق جانباز و نعمت عبدالله پیرداود، نمایندگان دوره اول پارلمان کردستان ـ عراق ١٩٩٢ ـ ٢٠٠٥، (اربیل ـ شورای ملی کردستان ـ چاپخانه شهاب ـ ٢٠٠٨م)، صص ١٦٢، ١٧٨.
  45. طارق جانباز، نمایندگان دوره دوم پارلمان کردستان ـ عراق، (اربیل ـ شورای ملی کردستان ـ چاپخانه شهاب ـ ٢٠٠٧م)، ص ١١٩.
  46. علی کمال برزی، شخصیت‌های نامدار کرد در قرن بیستم، جلد اول، (اربیل ـ پروژه برزی ـ چاپخانه زانکو ـ ١٩٩٩م)، صص ٢٨٨ ـ ٢٨٩.
  47. فاتح رسول، چند صفحه از تاریخ مبارزات ملت کرد ما، جلد اول، (سوئد ـ چاپخانه حلبچه ـ ١٩٧٩م)، ص ١٠٤،
  48. فراکسیون حزب دموکرات کردستان در پارلمان از کرکوک بازدید کردند، مجله گولان، مرکز فرهنگی گولان، شماره ٤٢٩، اربیل، چاپخانه وزارت آموزش و پرورش، ١٧ آوریل ٢٠٠٣م، ص ٤.
  49. کنسولگری عمومی فدراسیون روسیه در عراق اربیل، تأیید سند تحصیلی، شماره ٤٤٠، ٢٢ دسامبر ٢٠٠٩م، ص ١.
  50. مجموعه وقایع کردستان، جلد اول، (اربیل ـ خانه اربیل برای چاپ و نشر ـ ٢٠١٢م)، صص ٨، ١٠، ١٤، ٢٥٧، ٤٦٧.
  51. مجموعه وقایع کردستان، جلد دوم، (اربیل ـ خانه اربیل برای چاپ و نشر ـ ٢٠١٢م)، ص ٥١٧.
  52. مجموعه وقایع کردستان، جلد سوم، (اربیل ـ خانه اربیل برای چاپ و نشر ـ ٢٠١٢م)، صص ١٢٠٧، ١٢٥٠، ١٢٧٦.
  53. لیست اسامی کاندیداهای حزب دموکرات کردستان برای شورای ملی در کردستان، روزنامه پیشکه‌وتن، ارگان اتحادیه دانشجویان و جوانان دموکرات کردستان ـ عراق، شماره ٢٦، مه ١٩٩٢م، ص ٤.
  54. محمد ملا قادر، خه‌باتنامه، تاریخ مختصر پارتی و فرهنگ بارزانی فقید، چاپ دوم، (اربیل ـ موسسه چاپ و نشر آراس ـ ٢٠٠٧م)، ص ٩٧.
  55. کمیسیون عالی مستقل انتخابات در عراق، روزنامه التآخی، دوره سوم، دار التآخی للطباعه و النشر، شماره ٤٤١٠، بغداد، سه‌شنبه، ٢٢ فوریه ٢٠٠٥م، ص ١٠.
  56. ملا فاروق شوانی، همه کرد، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه روشنبیری ـ ١٩٩٧م)، ص ١١٣.
  57. ن. بی‌باک، حس و .. تصمیم، انستیتوی کادرسازی مرکز فرهنگ سیاسی، روزنامه خه‌بات، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ٦٣٣، اربیل، چهارشنبه، ١٩ اوت ١٩٩٢م، ص ٥.
  58. ناصح غفور رمضان، راه ایستادگی، (کردستان ـ چاپخانه خه‌بات ـ ١٩٨٦م)، صص ١ ـ ٨.
  59. ناصح غفور رمضان، جنبه‌هایی از میراث ملی و مبارزاتی بارزانی فقید، (اربیل ـ دفتر سازماندهی پیشمرگه ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ٢٠٠٢م)، ص ٣٦.
  60.  ناصح غفور رمضان، چگونگی تربیت کادر حزبی، (اربیل ـ ١٩٩٨م)، صص ٤، ٤٥ ـ ٤٧.
  61. نام و زندگی وزرای حکومت کردستان، روزنامه کوردستانی نوێ، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ١٣٢، اربیل، دوشنبه، ٦ ژوئیه ١٩٩٢م، ص ٢.
  62. اقلیم کردستان عراق، ریاست شورای وزیران، شورای آموزش عالی، ریاست دانشگاه صلاح‌الدین / اربیل، راهنمای فارغ‌التحصیلان ١٩٩٩ ـ ٢٠٠٠، (اربیل ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین ـ ٢٠٠٠م)، ص ١٨٣.
  63. اقلیم کردستان عراق، شورای ملی کردستان عراق، پروتکل‌ها، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ١٩٩٧م)، صص ٢٨٧ ـ ٢٨٨.
  64. اقلیم کردستان عراق، شورای ملی کردستان عراق، شورای ملی کردستان عراق پروتکل‌ها ـ ١٩٩٢، جلد هفتم، (اربیل ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ١٩٩٧م)، ص ٣٤٢.
  65. اقلیم کردستان عراق، شورای ملی کردستان عراق، شورای ملی کردستان عراق پروتکل‌ها ـ ١٩٩٢، جلد سیزدهم، (اربیل ـ چاپخانه وزارت فرهنگ ـ ١٩٩٨م)، صص ٢٦٧، ٢٧١.
  66. اقلیم کردستان عراق، مجلس ملی کردستان عراق، پروتکل‌های مجلس ملی کردستان عراق ـ ١٩٩٨، جلد هجدهم، (اربیل ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ١٩٩٩م)، صص ٣٠، ٣٨.
  67. اقلیم کردستان عراق، مجلس ملی کردستان عراق، پروتکل‌های ٢٠٠٤ مجلس ملی کردستان عراق، جلد سی و دوم، (اربیل ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ٢٠٠٤م)، ص ٧٥.
  68. اقلیم کردستان عراق، مجلس ملی کردستان عراق، پروتکل‌های سال (٢٠٠٥) مجلس ملی کردستان عراق، جلد سی و پنجم، (اربیل ـ ٢٠٠٧م)، صص ٣، ٦.
  69. اقلیم فدرال کردستان عراق، وزارت آموزش عالی و تحقیقات علمی، دانشگاه صلاح‌الدین، دانشکده حقوق و علوم سیاسی شبانه، همان، شماره ٢/٢/٨٣٤، ٢٥ نوامبر ٢٠٠٩م، ص ١.
  70. وریا جاف، تاریخ صدای کردستان عراق، (دهوک ـ چاپخانه خبات ـ ٢٠٠٢م)، صص ١٣٧، ١٣٩.