زندگی‌نامه

صالح محمد قورتاس، در سال ١٩٢٧ در روستای لیره‌بیری از توابع شهرستان مێرگه‌سور در استان اربیل متولد شد، در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول آواره کشور ایران شد، در سال ١٩٧٧ بازگشت و به جنوب عراق تبعید شد، در سال ١٩٨١ دوباره آواره کشور ایران شد، در سال ١٩٩١ به اقلیم کردستان بازگشت. وی در سال ٢٠١٢ درگذشت.

کارنامه مبارزاتی

در ٢٣ مه ١٩٤٧ ژنرال مصطفی بارزانی را در سفر به اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرد و در نبرد «گلی قتور» و نبرد «پل ماکو» مشارکت داشت و پس از سختی‌ها و مشقت‌های فراوان، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی واقع شده است، به سمت شوروی عبور کرد.

پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همراهانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک اردوگاه سرباز که با سیم خاردار محصور شده بود نگهداری شدند و توسط گروهی از سربازان تحت نگهبانی قرار گرفتند و از نظر خوراک، پوشاک و رفت و آمد همانند اسرای جنگی با آن‌ها رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی میان مناطق «آغدام»، «لاچین»، «ایولاخ» و «کلبجر» در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه به آن‌ها لباس نظامی داده شد و تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی می‌دیدند. در همان حال، روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همراهانشان که سواد داشتند، دروس یادگیری زبان کردی به آن‌ها آموزش داده می‌شد.

پس از رفتار بد جعفر باقروف با همراهان بارزانی، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع «چرچوک» در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش‌های نظامی خود ادامه دادند. 

در مارس ١٩٤٩ به همراه همراهانش به صورت دسته‌بندی شده با قطار در میان روستاهای تعاونی اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع «کلخوز» (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌پرداختند) کار می‌کردند. 

پس از تلاش‌های بسیار و ارسال چندین نامه توسط ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از سختی‌های همراهانش سخن گفته بود. او بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همراهان بارزانی را صادر کرد و در نهایت تصمیم کمیته بر آن شد که همه آن‌ها در شهر «ورویوسکی» جمع شوند، بدین جهت صالح محمد قورتاس در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر ورویوسکی در شوروی رفت.

پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و بر اساس هر دو ماده سوم و هفتم و بند (أ) از ماده دهم و اعمال ماده (١١) با استناد به قانون اصلاح شده شماره ١٩ در سال ١٩٥٩، او و همراهانش مشمول عفو عمومی شدند. 

در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تاسیس شد، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همراهانش با کشتی «گروزیا» از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

در سال ١٩٦١ به نیروی پیشمرگه انقلاب ایلول پیوست و پیشمرگه شد و در نبردها شرکت کرد، همچنین پس از شکست انقلاب و از سرگیری انقلاب گولان دوباره به نیروی پیشمرگه انقلاب گولان پیوست و پیشمرگه شد. 

منابع:

- حمید گردی، پوخته‌ی مێژوونامه‌ (خلاصه تاریخ‌نامه)، چاپ اول، (اربیل - انتشارات آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤).

٢- شعبان علی شعبان، هه‌ندێك زانیاری سیاسی و مێژوویی (برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی)، چاپ سوم، (اربیل - چاپخانه روژهه‌لات - ٢٠١٣).

٣- شوکت شیخ یزدین، یۆبیلی زێڕینی پێشمه‌رگه‌ (یوبیل طلایی پیشمرگه)، چاپ اول، (پیرمام - چاپخانه خه‌بات - ١٩٩٦).

٤- عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عه‌شیره‌تی بارزان له‌ نێوان ١٩٣١ - ١٩٩١ (ایل بارزان در میان سال‌های...)، چاپ اول، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ٢٠٠١).

٥- کاروان محمد مجید، بارزانییه‌كان له‌ مه‌هاباده‌وه‌ بۆ سۆڤێت (بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی)، چاپ اول، (سلیمانیه - چاپخانه په‌یوه‌ند - ٢٠١١).

٦- مجله هتاو، شماره ١٥٤، سال ششم، اربیل، چاپخانه کردستان، جمعه، ١٥ آوریل ١٩٥٩.

٧- در یادداشت‌های فرمانده شهید حسو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز همراه با بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (چاپخانه فرهنگ - اربیل - ١٩٩٧م).

٨- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثوره ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد - دارالرشید للنشر - ١٩٧٩م).

٩- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد ١٩٣١ - ١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خه‌بات - ١٩٩٨).

١٠- نجف‌قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ترجمه: شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - ١٩٩٦).

١١- آرشیو هیئت دایره‌المعارف حزب دموکرات کردستان.