مصطفی رشید صوفی، در سال ١٩١٧ در روستای لیلوک از توابع ناحیه مزنه، شهرستان مێرگه‌سور، استان اربیل به دنیا آمد. متاهل و دارای دو پسر بود و به زبان‌های کردی و روسی آشنایی داشت. در سال ١٩٤٥ پس از شکست انقلاب دوم بارزان، به شرق کردستان آواره شد. در سال ١٩٥٩ پس از بازگشت از اتحاد جماهیر شوروی سابق، به عنوان کارمند در اداره کشاورزی بکرجو در سلیمانیه استخدام شد. در سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به کشور ایران آواره شد و در اردوگاه ربط ساکن گردید، سپس به کرمان منتقل شد. در سال ١٩٧٩ پس از تاسیس جمهوری اسلامی ایران به شرق کردستان بازگشت و در شهر نقده ساکن شد. در سال ١٩٩٣ پس از قیام مردمی جنوب کردستان، به کردستان بازگشت و در روستای لیلوک سکونت گزید. وی در ١٠ مارس ٢٠٠٣ درگذشت و در قبرستان روستای لیلوک به خاک سپرده شد.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٤٣ به انقلاب دوم بارزان پیوست و پیشمرگه شد، در نبرد مشهور میدان موریک شرکت کرد و یکی از جنگجویان نیروی بارزان در جمهوری کردستان در مهاباد بود و در نبردهای علیه حملات ارتش ایران به جمهوری شرکت داشت.
در ٢٢ مه ١٩٤٧، ژنرال مصطفی بارزانی را به سمت اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرد و در نبرد گلی کوتول (قطور) و نبرد پل ماکو شرکت نمود و پس از سختی و خستگی فراوان، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی واقع شده است، به سمت شوروی عبور کرد.
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ به همراه تمامی همرزمانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در یک اردوگاه سرباز که با سیم خاردار محصور شده بود، جای داده شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و تردد، با آن‌ها مانند اسرای جنگی رفتار شد. سپس با تصمیم دولت شوروی بین مناطق آق‌دام، لاچین، آیولاغ و کلبجر در جمهوری آذربایجان تقسیم شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در تاریخ ٢٣ همان ماه به آن‌ها لباس نظامی داده شد و تحت نظارت افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در همان حال، روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از همرزمانشان که سواد داشتند، دروس آموزش زبان کردی به آن‌ها تدریس می‌شد.
پس از بدرفتاری جعفر باقروف با همرزمان بارزانی، تصمیم گرفته شد که اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به اردوگاه چرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه دادند.
در مارس ١٩٤٩ به همراه همرزمانش به صورت دسته‌ها و گروه‌ها با قطار در میان روستاهای تعاونی اتحاد جماهیر شوروی تقسیم شدند و در مزارع کلخوز (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و بعداً سهم دولت را می‌دادند) کار می‌کردند.
پس از تلاش‌های فراوان و ارسال نامه‌های متعدد از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین می‌رسد که در آن بارزانی از رنج‌های همرزمانش سخن می‌گوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت همرزمان بارزانی را می‌دهد و سرانجام تصمیم کمیته این می‌شود که همه آن‌ها در شهر وریفیسکی گرد هم آیند، بنابراین مصطفی رشید صوفی در نوامبر ١٩٥١ به شهر وریفیسکی در شوروی رفت.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تاسیس شد، مصطفی رشید صوفی در ١٦ آوریل ١٩٥٩ به همراه همرزمانش با کشتی گروزیا از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.
در سال ١٩٦١ به نیروی پیشمرگه انقلاب ایلول پیوست و نزد عزیر دولمری پیشمرگه شد، در سال ١٩٦٤ به همراه نیرو به منطقه بالکایتی رفت و در نبردها شرکت کرد، دو بار مجروح شد؛ یک بار در سال ١٩٦٣ در نبرد حسن بگ و بار دیگر در سال ١٩٦٦ در حمله ارتش و جاش‌های مزدور به قلادزه.
در سال ١٩٧٦ به نیروی پیشمرگه انقلاب گولان پیوست و نزد حالی دولمری پیشمرگه شد و در نبردها شرکت کرد. به دلیل بالا بودن سن در فعالیت‌های داخلی کردستان شرکت نکرد.
در ١٨ ژوئیه ١٩٩٦ به دلیل خدماتش توسط رهبر مسعود بارزانی مدال بارزانی به او اعطا شد.
منابع:١- حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین نشان افتخار، جلد اول، (اربیل- انتشارات حاجی هاشم- ٢٠١٥م).
٢- حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل- موسسه چاپ و نشر آراس- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤م).
٣- شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل- انتشارات روژهلات- ٢٠١٣م).
٤- عمر فاروقی، سردار دانا زندگی و مبارزات مرحوم ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ٢٠٠٢م).
٥- عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، عشیره بارزان بین ١٩٣١- ١٩٩١، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه وزارت فرهنگ- ٢٠٠١م).
٦- عبدالله غفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات فرهنگستان کردی- چاپخانه حاجی هاشم- ٢٠١٥م).
٧- کاروان محمد مجید، بارزانی‌ها از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه- انتشارات پهوند- ٢٠١١م).
٨- در یادداشت‌های فرمانده شهید حه‌سو میرخان ژاژوکی، ٦٢ روز با بارزانی، رفتن بارزانی‌ها به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول، (اربیل- چاپخانه فرهنگ- ١٩٩٧م).
٩- لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، ثوره ١٤ تموز ١٩٥٨ فی العراق، (بغداد- دار الرشید للنشر- ١٩٧٩م).
١٠- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهایی‌بخش کرد ١٩٣١- ١٩٥٨، (دهوک - انتشارات خبات- ١٩٩٨م).
١١- نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، مترجم: شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام- یوبیل طلایی حزب دموکرات کردستان- ١٩٩٦م).
١٢- آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.