محەمەد مەحمود محەمەد ئەحمەد، ناسراو بە محەمەد قودسی، ئەفسەر و سیاسەت‌مەدار، ساڵی 1938 ئەندامی كۆمەڵەی خۆیبوون و كۆمەڵەی برایەتی، ساڵی 1939 ئەندامی حزبی هیوا، ساڵی 1942 لە ئەفسەرە کوردەکانی نێو ڕیزی سوپای عێراقە بە پلەی جیدار(مولازم)، ساڵی 1944 لە بەشداری‌کەانی شۆڕشی دووه‌می بارزانە، ساڵی 1945 ئەندامی لێژنه‌ی ئازادی بووه‌، ساڵی 1946 لە دەسته‌ی دامەزرێنەری پارتی دیموکراتی کورد له‌ شارێ مهاباد بووه‌، ساڵی 1947 لە لایەن حکومەتی عێراق لە شارێ بەغدا بە هۆی بەشداری کردن لە شۆڕشی دووه‌می بارزان (1943-1945) لە سێدارە دراوه‌.

ژیاننامه‌

محەمەد مەحمود محەمەد ئەحمەد لە دایکبووی شارێ قودسە، هەربۆیەش ناسناوی شارەکەی هەڵگرتووه، باوکی مەحمود ئەفەندی (1894-1969) لە ئەفسەرانی سوپای عوسمانی بووه‌ و دواتر لە سوپای عێراق وەرگیراوه‌ پاشان لەبەر پەیوەندی کوڕەکەی بە شۆڕشی دووه‌می بارزانەوە لە ڕیزەکانی سوپا دەركراوه‌، قەڕاڵ خانی دایکی لە نەتەوەی چەركەسی قەفقازستان بووه‌، محەمەد قودسی ساڵی 1927 پۆلی یەکەمی سەرەتایی لە شارێ مووسڵ خوێندووه‌، ساڵی 1928 پۆلی دووهەمی لە شارێ سلێمانی دەست پێ کردووه‌، قۆناغی سەرەتایی لە قوتابخانەی سەرەتایی خالیدیە تەواو کردووه‌ و بۆ باشتر فێربوونی شێوەزاری سلێمانی لای فایق بێکەس خوێندویەتی و نازناوی قودسی پێبەخشراوه‌، قۆناغی ناوەندی لە شارێ سلێمانی تەواو کردووه و لەبەر توانای لە وەرزش بە ئەستێرەی قودس دەناسرا‌، ساڵی 1930 ئەندامی تیپی دیدەوانی قوتابخانەی یەکەمی سلێمانی بووه‌، ساڵی 1932 لە شارێ سلێمانی فەرماندەی دەستەی دیدەوانی (کشافة)ی قوتابخانە بووه، ساڵی 1937 یەکێك بووه لە دامەزرێنەرانی كۆمەڵەی یەكێتی لە شارێ سلێمانی، ساڵی 1938 پەیوەندی بە ڕیزەکانی كۆمەڵەی خۆیبوون و كۆمەڵەی برایەتی لە شارێ سلێمانی کردووه‌، ساڵی 1939 پەیوەندی بە ڕیزەکانی حزبی هیوای کوردەوە کردووه‌، ساڵی 1940 دەروچوی خولی جێگری ئەفسەر بووه،‌ ساڵی 1942 بە پلەی جیدار (مولازمی دووهەم) لە کۆلێژی سەربازی بەغدا دەروچووه‌، ساڵی 1943 لە ئەندامە چالاکەکانی حزبی هیوای كورد لە شارۆچکەی ڕواندز (هەولێر) بووه‌، ساڵی 1943 لە شارۆچکەی ڕواندز وەك دەرهێنەر کاری بۆ شانۆگەری کردووه‌.

\r\n\r\n\r\nXebatname\r\n\r\n

Mehmed Mahmud Mehmed Ehmed di sala 1943 de hevkariya Mistefa Barzanî kiriye ji bo serdana bajarê Bexda, di sala 1944 de rêzên artêşa padîşahî ya Îraqê terikandiye û beşdarî şoreşa duyemîn a Barzanî kiriye, di 10ê Sibatê 1945 de namehilgirê Partîya Hîwa ya Kurd bûye ji bo serok Mistefa Barzanî fermandarê şoreşa duyemîn a Barzan û serokê lîjneyê azadî di şoreşa duyemîn a Barzan de, di 15ê Kanûna Duyem 1945 de endamê damezrîner ê lîjneyê azadî bûye، di sala 1945 de piştî danûstandinên lîjneyê azadî û hikûmeta padîşahî ya Îraqê bi hev re, bi hev re bi beşek ji efserên şoreşger xwe radestî hikûmetê dikin, lê di zîndana Bexda de tûjtir dikin û piştre bi Celal Emîn Begda re ber bi herêmên azadkirî revîye, di sala 1945 de gotara xwe di kovara Gelawêj de belav kiriye، di 25ê Adarê 1945 de endamê şandê danûstandinê yê lîjneyê azadî bi serokatiya Mistefa Barzanî bûye û li gundê Shawraw li sînorê parêzgeha Hewlêr çavê wî ketiye ser kapîtan Stocks, nûnerê balyozxaneya Brîtanî, di sala 1945 de hevkariya serok Mistefa Barzanî bûye di gerîsa devera Badînan de bi mebestê yekxistina hovên di dijî artêşa padîşahî ya Îraqê, di 19ê Tebaxê 1945 de dadgeha orfî ya leşkerî ji ber beşdarbûna di şoreşa duyemîn a Barzan de fermana destbe-serdagirtina hemû dabeşên darayî yên veguhestî û neguhestî derxistiye، di sala 1945 de piştî têkçûna şoreşa duyemîn a Barzan îşevî yê Rojhilata Kurdistan bûye.

Di sala 1946 de beşdarî meşqkirina Pêşmergeyên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê bû li navenda meşqa leşkerî ya bajarê Mahabadê. Di sala 1946‌ de di Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê de pileya wî bilind kirin bo pêşeng (neqîb, kapîtan). Di 21ی Adarê 1946 de di şahiya Newrozê ya bajarê Mahabadê de gotarek pêşkêşî gel kir û di rojnameya Kurdistan, organa Partiya Demokrat a Kurdistanê de hate weşandin. Di sala 1946 de bi razîbûna Şêx Ehmed Şêx Mihemed Şêx Ebdulselem (1892-1969), ku bi navê Şêx Ehmedê Barzanî tê zanîn, û general Mustafa Barzanî, bi hevkariya Celal Emîn Beg Ismaîl Erdellanî, ew alîkarî kirin ji bo nivîsandina pirtûka Razên Barzanê. Di sala 1946 de li bajarê Mahabadê di endametiya damezrîneran a Partiya Demokrat a Kurdistanê de bû. Di sala 1946 de yekemîn daxuyaniya damezrandina Partiya Demokrat a Kurdistanê ku ji aliyê parêzger Hemze Ebdulla Omer (1915-1998) bi zimanê erebî hatiye nivîsandin, bo kurdî ya kurmanciya navîn hate wergerandin û di çapxaneya Kurdistanê ya bajarê Mahabadê de hate çapkirin. Di sala 1946 de berpirsê rêxistina xortan a Seqizê li Rojhilatê Kurdistanê bû. Di sala 1946 de yekemîn perwerde û bernameya Partiya Demokrat a Kurdistanê ji erebî bo kurdî wergerand. Di sala 1946 de ji aliyê Pirtûkxaneya Pêşkeftinê ya bajaroka Rewandizê pirtûkçeyeke bi navê Niştiman û Niştimanperwerî di qebîta 16 rûpelan de hate çapkirin. Di 7ی ئayara 1946 de bi alîkariya serok Mustafa Barzanî beşdarî vekirina dibistana kurên Pêşewa Kurdistanê li bajarê Bokanê kir û axaftina serok Mustafa Barzanî ji amadebûyan re pêşkêş kir.

Sala 1946ê piştî têkçûna Komara Demokratîk a Kurdistanê li bin fermandariya generaal Mistefa Barzanî li dijî artêşa Îranê şer kiribû, sala 1947ê piştî têkçûna Komara Demokratîk a Kurdistanê û qediya xwedîparastinên dawî bi çend hevalên xwe re hewildanek ji bo rizgarkirina xwe daye û serkeftî nebûne, ji ber vê yekê bi naçarî di 10ê Nîsanê 1947ê de xwe radide dest polîsa Îraqê, piraniya kesayetiyên Kurd diçin Bexda ji bo ku li cem rayedaran hewl bidin heya ku nebe li dar xistin, ji ber ku berê di sala 1945ê de Dadgeha Serbazî ya paşde ketî fermana li dar xistina wî derxistibû, her çendê biryar bû li dar nebin lê belê bi lez di sala 1947ê de ji bo cara duyemîn di dadgirtinek derewîn de bi nepenî biryara dar xistinê heya mirina wan ku her ew cezaya berê bû li ser wan dubare kirin, beşekî mezin ji kesayetiyên Kurdî yên niştecîhî Bexda hewldanek pir mezin dan ku rayedarên padîşahiyeta Îraqê fermana li dar xistinê biguherînin bo girtinê, lê ji ber teqezkirina Salih Cebir (1895-1957) serokwezîrê Îraqê ev hewlda wan serneket, berî li dar xistinê, xwe û sê ji hevalên xwe, wesiyetnameyek ji gel re nivîsîn ku tê de helwesta xwe ji bo azadiya welat dobar kirin.

Di 19ê Hezîranê 1947ê de di dema li dar xistinê de bi wergirtina wêrekîyekê bilind û bi dengê şiarên neteweyî û xwestina hêviyê ji bo rizgarkirina Mistefa Barzanî و هه‌ڤاڵانی له‌ ئاوی ئاراس و گه‌یشتیان بۆ یه‌كێتی سۆڤێت چووه‌ته‌ به‌رده‌م په‌تی سێداره‌، له‌ 19ی حوزه‌یرانی 1947 له‌ حه‌وشه‌ی به‌ندیخانه‌ی ناوه‌ندی به‌غدا له‌ پێش چاوی به‌ندكراوه‌ كورد له‌سێداره‌ دراوه‌، له‌ 19ی حوزه‌یرانی 1947 ته‌رمی له‌لایه‌ن عه‌بدولسه‌مه‌د به‌نا ئه‌ندامی كۆمیته‌ی ناوه‌ندی Partiya Dêmokrata Kurd و شاندی Kurd وه‌رگیراوه‌ته‌وه‌ و ڕه‌وانه‌ی شاری سلێمانی كراوه‌، له‌ كاتی به‌ڕێكردنی كه‌ژاوه‌ی ته‌رمه‌كه‌ی له‌ به‌ندیخانه‌ی ناوه‌ندی به‌غداوه‌ بۆ شاری سلێمانی به‌ هه‌زاران Kurd له‌به‌رده‌م ده‌رگای به‌ندیخانه‌ ڕاوه‌ستا بوون، فایق (1905-1948) ناسراو به‌ فایق بێ كه‌سی هۆزانڤانی Kurd بۆ پێشوازی له‌ كه‌ژاوه‌ی ته‌رمه‌كه‌ی ئه‌و و یاوه‌رانی Şehîd هۆنراوه‌یێكی به‌ ناونیشانی قەومی کورد هۆنیوه‌ته‌وه‌، كه‌ له‌ پێشوازی ته‌رمه‌كانیان كراوه‌ به‌ سروود و خوێندراوه‌ته‌وه، ئه‌و هۆنراوه‌ شیوەنە بۆ Şehîdانی نۆزدەی حوزەیران باس له‌ هه‌ر چوار Şehîd ده‌كات‌‌، سه‌ره‌ڕای سنووردار كردنی ئاماده‌بوون، له‌لایه‌ن جه‌ماوه‌رێكی زۆری شاری سلێمانی پێشوازی له‌ ته‌رمی كراوه‌ و به‌م بۆنه‌یه‌ هۆزانڤانی گه‌وره‌ی Kurd تۆفیق (1867-1950) پیره‌مێرد هۆنراوه‌ی کۆستەی نوێی هۆنیووه‌ و له‌ شاری سلێمانی له‌ گردی سه‌یوان به‌ خاك سپێردراوه‌‌، ڕادیۆی به‌غدا هه‌واڵی له‌ سێداره‌دانی په‌خش ده‌كات، ساڵی 1959 كامران موكری (1929-1986) په‌رتووكێك به‌ ناوونیشانی محه‌مه‌د قودسی نه‌مر له‌ دووتۆی 31 لاپه‌ڕه‌ له‌ شاری سلێمانی له‌ چاپ دا. شاره‌زای زمانه‌كانی Kurdî، عه‌ره‌بی و ئینگلیزی بووه‌.

له‌ به‌رهه‌مه‌كانی:

1.نیشتمان و نیشتیمانپه‌روه‌ری چییه‌؟ ـ 1946.

سەرچاوە:

- ئەرشیفی دەستەی ئینسکلۆپیدیای Partiya Dêmokrata Kurdistanê.