Ehmed Mistefa Şûan di 1ê tîrmeha 1919an de li gundê Kanialinj ê navçeya Mêrgesor a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Ji ber dûriya gundê xwe di gihîştina perwerdeyê de rastî zehmetiyan hat. Tevî vê yekê, li wir zewicî û tevlî çalakiyên siyasî bû. Di sala 1932an de sirgûnî Tirkiyeyê bû û di navbera salên 1945 û 1947an de careke din sirgûnî Rojhilatê Kurdistanê bû. Piştî têkçûna Şoreşa Îlonê di sala 1975an de, wî penah bir ber Îranê û li wir bi cih bû. Lê belê, piştî Serhildana Kurdistanê ya sala 1991ê, vegeriya welatê xwe.
Ehmed Mistefa Şûan ne tenê bi zimanê xwe yê zikmakî baş dizanibû, di heman demê de di zimanên erebî, farisî û îngilîzî de jî xwedî şarezayî bû. Beşdariya wî ya çalak di Şoreşa Duyemîn a Barzan a sala 1943an de û Dastana Meydan Morik a dûv re di sala 1945an de bû sedem ku ew ligel kesayetên navdar ên wekî Şêx Ehmed Barzanî û Mela Mistefa Barzanî. Di damezrandina Komara Kurdistanê ya li Mehabadê de, wî rola fermandeyek û Pêşmerge girt ser xwe.
Di dema Şoreşa Îlonê ya sala 1961ê de, Ehmed Mistefa Şûan jêhatîbûna xwe ya leşkerî nîşan da û çend rêzên payebilind bi dest xistin, di nav wan de postê serokê şaxê û fermandeyê fuj di hêza Balek de. Wî her wiha berpirsiyariyên îdarî û leşkerî li baregeha Barzanî girtin ser xwe. Di sala 1976an de, ew bi awayekî çalak beşdarî Şoreşa Gulanê bû û wekî fermandeyê Hêza 30an li Barzan hat tayînkirin. Wekî din, wî wekî rêveberê şaxê duyemîn ê baskê rastê yê Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) xebitî û serokatiya Hêzên Pêşmerge yên Rêxistina Baran kir.
Piştî vegera wî ya Kurdistanê piştî Serhildana Kurdistanê ya sala 1991ê, Ehmed Mistefa Şûan berdewam kir ku beşdarî dozê bibe û di serhildanê de cih girt. Tecrubeya wî ya berfireh û dilsoziya wî ya ji bo têkoşîna Kurdî wî dike kesayetekî pir rêzgirtî û bibandor li herêmê.
Piştî damezrandina Artêşa Pêşmerge, ew gihîşt pileya Fermandeyê Lîwayê yê Yekîneya 47an. Di heman demê de, bi fermana Serok Mesûd Barzanî wekî serokê Komîsyona Civakî ya Şêrwan hat tayînkirin. Ew bi awayekî çalak beşdarî gelek şeran bû, di nav wan de pevçûnên li Meydan Morik û Goratu di sala 1945an de, Çiyayê Qelender û Badlîan, her wiha Seqiz, Nexede, Alba Kuika, Naloş, Şino û Mergewer di dema pevçûnên Komara Kurdistanê bi artêşa Îranê re. Di dema Şoreşa Îlonê de, wî roleke sereke di gelek rûbirûbûnên li dijî artêşa Iraqê de lîst, bi taybetî Lomana, Zawîte, Sarê Zere, Sarê Akrê, Seyîdkan, Balekayetî, Hîran, Nazenîn, Gomespan, Spilk, Rezan, Mêrgesor, Kuran, Sarke, Çema Dudemara û Gerwî Omer Axa li Diyanayê. Di dirêjahiya dema xwe ya wekî Pêşmerge de, ew çend caran birîndar bû, ku di encamê de çavê xwe yê rastê di 26ê îlona 1945an de li Çiyayê Qelender, di 15ê adara 1947an de di Şerê Naloşê de, di 17ê îlona 1963an de di Şerê Çemê Dudemara de û di sala 1966an de di Şerê Omer Axa de ji dest da. Di sala 1947an de, piştî vegera hêzên Barzan ji Rojhilatê Kurdistanê ji aliyê hikûmeta Iraqê ve, ew ligel Mistefa Xoşnav, Mihemed Mehmûd Qudsî û Xeyrullah Ebdulkerîm li Bexda û Mûsilê hat girtin. Di destpêkê de cezayê darvekirinê lê hat birîn, lê piştre cezayê wî bo 20 salan girtîgehê hat kêmkirin. Ew di şeva 24-25ê gulana 2010an de li Nexweşxaneya Komarî ya Hewlêrê koça dawî kir.
Çavkanî:arşîva ensîklopediya PDK