Muhemmed Mehmûd Muhemmed Ehmed, nasraw bi Muhemmed Qudsî, efser û siyasetmedar, sala 1938 endamê Komeleya Xoybûn û Komeleya Birayetî, sala 1939 endamê Partiya Hîwa, sala 1942 ji efserên kurd ên nava refên artêşa Îraqê bi pileya cîdar (mûlazim), sala 1944 ji beşdarên şoreşa duyem a Barzan e, sala 1945 endamê Lijneya Azadî bûye, sala 1946 ji desteya damezrênerên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li bajarê Mehabadê bûye, sala 1947 ji aliyê hikûmeta Îraqê ve li bajarê Bexda bi sedema beşdarbûna di şoreşa duyem a Barzan (1943-1945) de hatiye sêdarekirin.

Jînenîgarî

Muhemmed Mehmûd Muhemmed Ehmed ji dayikbûyê bajarê Qudsê ye, lewra nasnavê bajarê xwe hilgirtiye, bavê wî Mehmûd Efendî (1894-1969) ji efserên artêşa Osmanî bûye û paşê di artêşa Îraqê de hatiye wergirtin, piştre ji ber peywendiya kurê xwe bi şoreşa duyem a Barzan re ji refên artêşê hatiye derxistin, Qerral Xan a dayika wî ji neteweya çerkez a Qefqasyayê bûye, Muhemmed Qudsî sala 1927 pola yekem a seretayî li bajarê Mûsilê xwendiye, sala 1928 pola duyem li bajarê Silêmaniyê dest pê kiriye, qonaxa seretayî li dibistana seretayî ya Xalidiyê temam kiriye û ji bo baştir fêrbûna şêwezarê Silêmaniyê li cem Fayiq Bêkes xwendiye û nasnavê Qudsî jê re hatiye bexşîn, qonaxa navendî li bajarê Silêmaniyê temam kiriye û ji ber şiyana xwe ya di werzîşê de wek stêrka Qudsê dihat naskirin, sala 1930 endamê tîma dîdevaniya dibistana yekem a Silêmaniyê bûye, sala 1932 li bajarê Silêmaniyê fermandeyê desteya dîdevaniyê (keşafeyê) ya dibistanê bûye, sala 1937 yek ji damezrênerên Komeleya Yekîtiyê li bajarê Silêmaniyê bûye, sala 1938 peywendî bi refên Komeleya Xoybûn û Komeleya Birayetî li bajarê Silêmaniyê kiriye, sala 1939 peywendî bi refên Partiya Hîwa ya kurd ve kiriye, sala 1940 derçûyê xûla cîgirê efser bûye, sala 1942 bi pileya cîdar (mûlazimê duyem) ji kolêja leşkerî ya Bexda derçûye, sala 1943 ji endamên çalak ên Partiya Hîwa ya kurd li bajarokê Rewandiz (Hewlêr) bûye, sala 1943 li bajarokê Rewandiz wek derhêner kar ji bo şanogeriyê kiriye.

Xebatname

Muhemmed Mehmûd Muhemmed Ehmed sala 1943 hevalbendê Mistefa Barzanî bûye ji bo serdana bajarê Bexda, sala 1944 refên artêşa paşayetî ya Îraqê bi cih hiştiye û beşdarî şoreşa duyem a Barzan kiriye, di 10ê sibata 1945an de namehilgirê Partiya Hîwa ya kurd bûye ji bo serok Mistefa Barzanî fermandeyê şoreşa duyem a Barzan û serokê Lijneya Azadî di şoreşa duyem a Barzan de, di 15ê kanûna duyem a 1945an de endamê damezrênerê Lijneya Azadî bûye, sala 1945 piştî danûstandina Lijneya Azadî û hikûmeta paşayetî ya Îraqê ligel beşek ji efserên şoreşger xwe radestî hikûmetê dikin, lê di girtîgeha Bexda de tên tundkirin û paşê ligel Celal Emîn Beg ber bi navçeyên azadkirî direve, sala 1945 gotar di kovara Gelawêj de belav kiriye, di 25ê adara 1945an de endamê şanda danûstandinê ya Lijneya Azadî bi serokatiya Mistefa Barzanî bûye û li gundê Şawraw li sînorê parêzgeha Hewlêrê çav bi kaptan Stoks nûnerê balyozxaneya Brîtanya ketiye, sala 1945 hevalbendê serok Mistefa Barzanî bûye di geşta devera Badînan de bi mebesta yekxistina hozan li dijî artêşa paşayetî ya Îraqê, di 19ê tebaxa 1945an de dadgeha ûrfî ya leşkerî ji ber beşdarbûna di şoreşa duyem a Barzan de fermana dest bi ser de girtina hemû darayiya veguhêzbar û neveguhêzbar jê re derxistiye, sala 1945 piştî neskoya şoreşa duyem a Barzan awareyê Rojhilatê Kurdistanê bûye.

Sala 1946 beşdarî perwerdekirina Pêşmergeyên artêşa Komara Dêmokrata Kurdistanê kiriye li navenda perwerdeya leşkerî ya bajarê Mehabadê, sala 1946‌ di artêşa Komara Dêmokrata Kurdistanê de pileya wî bilind bûye bo pêşeng (neqîb, kaptan), di 21ê adara 1946an de di ahenga Newroza bajarê Mehabadê de gotar pêşkêşî cemawer kiriye û di rojnameya Kurdistan organa Partiya Dêmokrata Kurdistanê de hatiye çapkirin, sala 1946 bi razîbûna Şêx Ehmed Şêx Muhemmed Şêx Ebdulselam (1892-1969) nasraw bi Şêx Ehmedê Barzan û jenerel Mistefa Barzanî ligel Celal Emîn Beg alîkariya Îsmaîl Erdelanî kirine ji bo nivîsandina pirtûka Nihêniyên Barzan, sala 1946 ji desteya damezrênerên Partiya Dêmokrata Kurdistanê bûye li bajarê Mehabadê, sala 1946 yekemîn beyannameya damezrandina Partiya Dêmokrata Kurdistanê ku ji aliyê parêzer Hemze Ebdullah Umer (1915-1998) bi zimanê erebî hatibû nivîsandin dike kurdiya kurmanciya navîn û li çapxaneya Kurdistan a bajarê Mehabadê çap kiriye, sala 1946 berpirsê rêxistina lawên Seqizê li Rojhilatê Kurdistanê bûye, sala 1946 yekemîn peyrew û bernameya Partiya Dêmokrata Kurdistanêyê ji erebî bo kurdî wergerandiye, sala 1946 ji aliyê pirtûkxaneya Pêşketin a bajarokê Rewandiz namilkeyek bi navnîşana Nîştiman û Nîştimanperwerî di nav 16 rûpelan de çap kiriye, di 7ê gulana 1946an de bi hevalbendiya serok Mistefa Barzanî beşdarî vekirina dibistana kuran a Pêşewayê Kurdistanê li bajarê Bokanê bûye û gotara serok Mistefa Barzanî pêşkêşî amadebûyan kiriye.

Sala 1946 piştî neskoya Komara Dêmokrata Kurdistanê di bin fermandariya jenerel Mistefa Barzanî li dijî artêşa Îranê şer kiriye, sala 1947an piştî nesko ya Komara Dêmokrata Kurdistanê û temambûna dawî bergiriyan ligel komek hevalên xwe hewla xwe rizgar kirinê da û serkeftî nebûn, lewma bi neçarî di 10ê nîsana 1947an de xwe dide destê polîsên Iraqê, piraniya kesayetiyên Kurd berê xwe didin Bexda da ku li cem karbidestan hewla wî bidin heta neyê sêdarekirin, ji ber ku berê di sala 1945an de Dadgeha Serbazî bi paşmilî fermana sêdarekirinê bo derxistibû, herçend biryar bû neyên sêdarekirin lê bi lez di sala 1947an de bo cara duyem di dadgehkirineke sexte de bi نهێنی biryara daliqandin heta mirinê ku ew heman cezayê berê bû li ser hat dubarekirin, beşeke zêde ji kesayetiyên Kurd ên nişteciyê Bexda hewleke zêde dan ku karbidestên paşayetî ya Iraqê fermana sêdarekirinê bikin girtin, lê ji ber tekezîkirina Salih Ceber (1895-1957) serokwezîrê Iraqê ev hewla wan serneket, berî daliqandinê ew û sê ji hevalên xwe, wesiyetnameyek bo gel nivîsîn ku tê de helwesta xwe bo azadiya niştiman dubare kirin.

Di 19ê hezîrana 1947an de di dema sêdarekirinê de bi wîrekeke bilind û bi dirûşmên neteweyî û xwestina hêviyê bo derbazbûna Mistefa Barzanî û hevalên wî ji ava Aras û gihîştina wan bo Yekîtiya Sovyet çûye ber destê bendê sêdareyê, di 19ê hezîrana 1947an de li hewşa girtîgeha navendî ya Bexda li ber çavê girtiyên Kurd hatiye sêdarekirin, di 19ê hezîrana 1947an de termê wî ji aliyê Ebdulsemed Bena endamê komîteya navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistan û şanda Kurdî hatiye wergirtin û şandine bajarê Silêmanî, di dema birêkirina kejaweya termê wî ji girtîgeha navendî ya Bexda bo bajarê Silêmanî bi hezaran Kurd li ber deriyê girtîgehê rawestiyabûn, Fayiq (1905-1948) nasraw bi Fayiq Bêkes helbestvanê Kurd bo pêşwazîkirina kejaweya termê wî û hevalên wî yên Şehîd helbestek bi navnîşana Qewmê Kurd honaye, ku di pêşwaziya termên wan de hatiye kirin bi sirûd û hatiye xwendin, ew helbest şîvena bo şehîdên nozdeya hezîranê behsa her çar şehîdan dike, tevî sînor darkirina amadebûnê, ji aliyê cemawereke zêde ya bajarê Silêmanî pêşwazî li termê hatiye kirin û bi vê boneyê helbestvanê mezin ê Kurd Tewfîq (1867-1950) Pîremêrd helbesta Kostê Nûyê honaye û li bajarê Silêmanî li Girê Seywan bi xak hatiye spartin, Radyoya Bexda nûçeya sêdarekirinê diweşîne, sala 1959an Kamran Mukrî (1929-1986) pirtûkek bi navnîşana Mihemed Qudsî yê nemir di nav 31 rûpelan de li bajarê Silêmanî çap kir. Şarezayê zimanên Kurdî, Erebî û Îngilîzî bûye.

Ji berhemên wî:

1. Niştiman û niştimanperwerî çi ye? - 1946.

Çavkanî:

- Arşîva Desteya Ensîklopediya Partiya Dêmokrata Kurdistanê.