Muhammed Mahmut Muhammed Ahmet, Muhammed Kudsi olarak bilinir, subay ve siyasetçi, 1938 yılında Xoybûn Cemiyeti ve Kardeşlik Cemiyeti üyesi, 1939 yılında Hîwa Partisi üyesi, 1942 yılında Irak ordusu sıralarındaki Kürt subaylardan biri olup cidar (teğmen) rütbesindedir, 1944 yılında İkinci Barzan Devrimi'ne katılanlardan, 1945 yılında Özgürlük Komitesi üyesiydi, 1946 yılında kurucular kurulundaydı Kürdistan Demokrat Partisi Mahabad şehrinde olmuştur, 1947 yılında Irak hükümeti tarafından Bağdat şehrinde İkinci Barzan Devrimi'ne (1943-1945) katılımından dolayı idam edilmiştir.

Biyografi

Muhammed Mahmut Muhammed Ahmet Kudüs şehri doğumludur, bu yüzden şehrinin lakabını taşımıştır, babası Mahmut Efendi (1894-1969) Osmanlı ordusunda subaylardan biriydi ve daha sonra Irak ordusuna alınmış, ardından oğlunun İkinci Barzan Devrimi ile ilişkisinden dolayı ordu sıralarından çıkarılmıştır, annesi Karal Han Kafkasya'nın Çerkes milletindendi, Muhammed Kudsi 1927 yılında ilkokul birinci sınıfı Musul şehrinde okumuştur, 1928 yılında ikinci sınıfı Süleymaniye şehrinde başlatmıştır, ilkokul evresini Halidiye İlkokulu'nda tamamlamış ve Süleymaniye lehçesini daha iyi öğrenmek için Faik Bêkes'in yanında okumuş ve kendisine Kudsi lakabı verilmiştir, ortaokul evresini Süleymaniye şehrinde tamamlamış ve spordaki yeteneğinden dolayı Kudüs yıldızı olarak tanınırdı, 1930 yılında Süleymaniye Birinci Okulu izci ekibinin üyesiydi, 1932 yılında Süleymaniye şehrinde okulun izci (keşşaf) birliği komutanıydı, 1937 yılında Süleymaniye şehrinde Birlik Cemiyeti'nin kurucularından biriydi, 1938 yılında Süleymaniye şehrinde Xoybûn Cemiyeti ve Kardeşlik Cemiyeti sıralarına katılmıştır, 1939 yılında Kürt Hîwa Partisi sıralarına katılmıştır, 1940 yılında subay yardımcılığı kursu mezunuydu, 1942 yılında cidar (ikinci teğmen) rütbesiyle Bağdat Askeri Koleji'nden mezun olmuştur, 1943 yılında Revanduz (Erbil) kasabasında Kürt Hîwa Partisi'nin aktif üyelerindendi, 1943 yılında Revanduz kasabasında yönetmen olarak tiyatro oyunları için çalışmıştır.

Mücadele Geçmişi

Muhammed Mahmut Muhammed Ahmet 1943 yılında Mustafa Barzani 'nin Bağdat şehri ziyaretinde ona eşlik etmiştir, 1944 yılında Irak Krallığı ordusundaki sıralarını terk etmiş ve İkinci Barzan Devrimi'ne katılmıştır, 1945 yılının Şubat ayının 10'inde İkinci Barzan Devrimi komutanı ve İkinci Barzan Devrimi'ndeki Özgürlük Komitesi başkanı olan Başkan Mustafa Barzani için Kürt Hîwa Partisi'nin kuryesiydi, 1945 yılının Ocak ayının 15'unda Özgürlük Komitesi'nin kurucu üyesiydi, 1945 yılında Özgürlük Komitesi ve Irak Krallığı hükümeti arasındaki müzakerelerden sonra devrimci subayların bir kısmı ile birlikte kendilerini hükümete teslim ederler, ancak Bağdat hapishanesinde sıkı bir şekilde tutulurlar ve daha sonra Celal Emin Bey ile birlikte özgürleştirilmiş bölgelere kaçar, 1945 yılında Gelawêj dergisinde makale yayımlamıştır, 1945 yılının Mart ayının 25'ünde başkanlığını Mustafa Barzani 'nin yaptığı Özgürlük Komitesi'nin müzakere heyeti üyesiydi ve Erbil vilayeti sınırındaki Şaurav köyünde İngiltere Büyükelçiliği temsilcisi Yüzbaşı Stoks ile görüşmüştür, 1945 yılında Irak Krallığı ordusuna karşı kabileleri birleştirmek amacıyla yapılan Badinan bölgesi gezisinde Başkan Mustafa Barzani'ye eşlik etmiştir, 19 yılının Ağustos ayının 1945'inde askeri örfi mahkeme, İkinci Barzan Devrimi'ne katılımı nedeniyle tüm taşınır ve taşınmaz mal varlığına el konulması emrini çıkarmıştır, 1945 yılında İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra Doğu Kürdistan'a mülteci olmuştur.

1946 yılında Mahabad şehrindeki askeri eğitim merkezinde Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusunun Peşmerge eğitimine katılmıştır, 1946‌ yılında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusunda rütbesi terfi ettirilerek peşeng (yüzbaşı, kaptan) olmuştur, 1946 yılının Mart ayının 21'sinde Mahabad şehrindeki Newroz kutlamalarında halka hitaben bir konuşma yapmıştır ve Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı Kürdistan gazetesinde basılmıştır, 1946 yılında Şeyh Ahmed Şeyh Muhammed Şeyh Abdüsselam (1892-1969), Şeyh Ahmed Barzani olarak bilinen kişi ve General Mustafa Barzani'nin onayıyla Celal Emin Bey ile birlikte İsmail Erdelani'ye Barzan'ın Sırları kitabını yazması için yardım etmişlerdir, 1946 yılında Mahabad şehrinde Kürdistan Demokrat Partisi'nin kurucular kurulundaydı, 1946 yılında avukat Hamza Abdullah Ömer (1915-1998) tarafından Arapça yazılan Kürdistan Demokrat Partisi'nin kuruluşuna dair ilk bildiriyi Orta Kurmanci Kürtçesine çevirmiş ve Mahabad şehrindeki Kürdistan matbaasında bastırmıştır, 1946 yılında Doğu Kürdistan'daki Sakız Gençlik Örgütü'nün sorumlusuydu, 1946 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin ilk tüzük ve programını Arapçadan Kürtçeye çevirmiştir, 1946 yılında Revanduz kasabasındaki Pêşkevtin (İlerleme) kütüphanesi tarafından Vatan ve Vatanseverlik başlıklı bir broşürü 16 sayfalık bir kitapçık olarak bastırmıştır, 1946 yılının Mayıs ayının 7'inde Başkan Mustafa Barzani'nin eşliğinde Bokan şehrindeki Kürdistan'ın Peşewa (Önder) erkek okulunun açılışına katılmış ve Başkan Mustafa Barzani'nin konuşmasını katılımcılara sunmuştur.

1946 yılında, General Mustafa Barzani komutasındaki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra İran ordusuna karşı savaşmıştır, 1947 yılında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yıkılışından ve son direnişlerin sona ermesinden sonra bir grup yoldaşıyla birlikte kendini kurtarmaya çalışmış ancak başarılı olamamış, bu yüzden çaresizlikten 10 Nisan 1947 tarihinde Irak polisine teslim olmuştur. Çoğu Kürt şahsiyeti, asılmaması için yetkililer nezdinde girişimde bulunmak üzere Bağdat şehrine yönelmiştir. Çünkü daha önce 1945 yılında askeri mahkeme gıyabında idam kararı vermişti. Her ne kadar idam edilmemesi kararlaştırılmış olsa da, 1947 yılında aceleyle, sahte bir yargılama ile gizlice, daha önceki cezası olan ölüme kadar asılma kararı tekrar onaylanmıştır. Bağdat'ta yaşayan birçok Kürt şahsiyet, Irak krallığı yetkililerinin idam kararını hapis cezasına çevirmesi için büyük çaba göstermiş, ancak Irak Başbakanı Salih Cebr'in (1895-1957) ısrarı nedeniyle bu çabaları sonuçsuz kalmıştır. Asılmadan önce kendisi ve üç yoldaşı, halk için vasiyetname yazarak vatanın özgürlüğü konusundaki tutumlarını yinelemişlerdir.

19 Haziran 1947 tarihinde idam edildiği sırada, yüksek bir moralle ve milli sloganlar atarak, kurtuluş umudunu dile getirerek Mustafa Barzani ve yoldaşlarının Aras Nehri'ndeki ve Sovyetler Birliği'ne ulaştığı sırada, o idam ipinin karşısında duruyordu. 19 Haziran 1947 tarihinde Bağdat Merkez Cezaevi'nin avlusunda, Kürt mahkumların gözleri önünde idam edilmiştir. 19 Haziran 1947 tarihinde naaşı, Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyesi Abdulsemed Bena ve Kürt heyeti tarafından teslim alınmış ve Süleymaniye şehrine gönderilmiştir. Naaşının Bağdat Merkez Cezaevi'nden Süleymaniye şehrine götürülmesi sırasında binlerce Kürt, cezaevinin kapısında beklemiştir. Kürt şair Faik (1905-1948), bilinen adıyla Faik Bêkes, şehit düşen o ve arkadaşları için Qewmî Kurd (Kürt Ulusu) başlıklı bir şiir yazmıştır ve naaşları karşılanırken bu şiir marş olarak okunmuştur. On dokuz Haziran şehitleri için yazılan bu ağıt, dört şehidi de anlatmaktadır. Katılımın sınırlandırılmasına rağmen Süleymaniye halkından büyük bir kitle naaşı karşılamıştır ve bu vesileyle büyük Kürt şairi Tevfik (1867-1950) Pîremêrd, Kosteyî Nwê (Yeni Yas) şiirini yazmış ve Süleymaniye'de Seywan Tepesi'nde toprağa verilmiştir. Bağdat Radyosu idam haberini yayınlamıştır. 1959 yılında Kamran Mukri (1929-1986), Ölümsüz Muhammed Kudsi başlıklı 31 sayfalık bir kitabı Süleymaniye'de bastırmıştır. Kürtçe, Arapça ve İngilizce dillerini bilmekteydi.

Eserlerinden bazıları:

1. Vatan ve Vatanseverlik Nedir? ـ 1946.

Kaynak:

- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi arşivi.