Biyografi

Celal Emin Mahmud Ali, Celal Emin Beg Miredî olarak tanınır, 1911 yılında Süleymaniye şehrinde doğmuştur. Soyu Baban beyleri ailesine dayanmaktadır. Süleymaniye'de Hatun Mela Fatime ve Hoca Efendi'nin hücresinde eğitim görmüş, 1938 yılında Bağdat'taki Askeri Koleji İkinci Teğmen rütbesiyle bitirmiştir. 1941 yılında Irak Krallığı Ordusu'nda araç mekanik nakliye bölümünü tamamlamış, 1942 yılında Irak Krallığı Ordusu'nda topçu bölümünü bitirmiş, 1975 yılında Eylül Ayaklanması nın yenilgisinden sonra önce İran'a gitmiş, daha sonra Güney Kürdistan'a geri dönmüştür. 28 Haziran 2004 tarihinde Süleymaniye şehrinde hayatını kaybetmiş ve Şeyh Abdülkerim Kase ve Kevçik tepesindeki mezarlığa defnedilmiştir. Kürtçe, Arapça, Türkçe, İngilizce ve Farsça dillerini bilmekteydi.

Mücadele Hayatı

 1939 yılında sürgün sırasında Mustafa Barzani (1903ـ1979) ile Süleymaniye şehrinde dostluk ilişkisi kurmuştur. 1939 yılında Hiwa Kürt Partisi'nin kurucularından biri olmuş, 1943 yılında Başkan Mustafa Barzani 'nin Süleymaniye şehrinden ayrılıp Doğu Kürdistan üzerinden Barzan bölgesine, İkinci Barzan Ayaklanması'nı başlatmak amacıyla gitmesine yardımcı olanlardan biri olmuştur. 4 Haziran 1944 tarihinde İkinci Barzan Ayaklanması saflarına katılmıştır. 1945 yılında Özgürlük Komitesi ile Irak Krallığı hükümeti arasındaki müzakerelerden sonra, devrimci subayların bir kısmı teslim olsalar da Bağdat merkez cezaevinde hapsedilmişler ve daha sonra Muhammed Mahmud Muhammed (1922ـ1947) olarak bilinen Muhammed Mahmud Kudsi ile birlikte özgürleştirilmiş bölgelere kaçmıştır.

 1945 yılında ikinci kez İkinci Barzan Ayaklanması güçlerinin saflarına katılmıştır. 11 Ekim 1945 tarihinde Barzan bölgesinin Birleşik Krallık Hava Kuvvetleri tarafından yoğun bir şekilde bombalanması ve İkinci Barzan Ayaklanması'nın yenilgiye uğramasının ardından, diğer tüm devrimcilerle birlikte Başkan Mustafa Barzani ile beraber Doğu Kürdistan'a yönelmiştir. 1946 yılında Şeyh Ahmed Şeyh Muhammed Şeyh Abdüsselam (1892ـ1969) olarak bilinen Şeyh Ahmed Barzani ve General Mustafa Barzani 'nin onayıyla, Mühendis Celal Emin Mahmud (1911ـ2004) olarak bilinen Celal Emin Beg ile birlikte İsmail Erdelani'ye Barzan kitabını yazması için yardım etmişlerdir. 1946 yılında Yüzbaşı rütbesiyle Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusunda görev yapmıştır. 1946 yılında Doğu Kürdistan'daki Sakız cephesinde İran Krallığı Ordusu kara kuvvetlerine karşı görev yapmıştır. 1946 yılında Azerbaycan Milli Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra, Sakız cephesindeki Azerbaycan Milli Cumhuriyeti ordu birliklerinin Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin başkenti Mahabad şehrine doğru geri çekilmelerine yardım etmiştir. 1946 yılında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgi haberini, Şeyh Latif Şeyh Mahmud Şeyh Said (1917-1972) olarak bilinen Şeyh Latif Hafid 'e ulaştırmıştır. 1946 yılında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra, İran Krallığı ordusu temsilcisi Albay Gaffari ile müzakereler yürütmek üzere Kürt heyetinin bir üyesi olmuştur. 1946 yılında Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yenilgisinden sonra kendini Irak polis güçlerine teslim etmemiştir; ancak birkaç çatışmadan sonra İran güçlerine teslim olmuş ve Doğu Kürdistan'ın Loristan bölgesindeki Hürremabad şehrinde bulunan Feleküeleflek cezaevine atılmış, daha sonra Tahran şehrindeki Kasr cezaevine nakledilmiştir. 1 Ocak 1950 tarihinde İranlı yetkililer tarafından, Irak Krallığı'nda tutuklu bulunan İranlı subayların iadesi karşılığında Hanekin sınırından Irak Krallığı yetkililerine teslim edilmiştir. Askeri mahkemede idam cezasına çarptırılmış, daha sonra cezası beş yıl hapis cezasına çevrilmiştir. 1952 yılının sonunda Süleymaniye cezaevine nakledilmiş, 1953 yılında Süleymaniye cezaevinden tahliye edilmiştir.

1957 yılında Süleymaniye şehrindeki Şara radyo tamir atölyesinde çalışmıştır. 1959 yılında yetkililer tarafından İkinci Barzan Ayaklanması'na katılımından dolayı affedilmiştir. 23 Mart 1959 tarihinde cumhuriyet emri ve Irak Egemenlik Konseyi'nin imzasıyla Yüzbaşı rütbesiyle Irak Cumhuriyet ordusu saflarına geri döndürülmüş ve Süleymaniye vilayetinin sınırları içerisindeki Kaladize ve Ranya askerlik şubelerinde görev yapmıştır. (1963ـ1964) yılları ve (1974-1975) yılları arasında Eylül Ayaklanması saflarında Peşmerge ve komutan olmuştur. 1964 yılında Süleymaniye vilayetine bağlı Kaladize kasabasında Kürdistan Demokratik Partisi 'nin Altıncı Kongresi'nin temsilcisi olmuştur. 1964 yılında Başkan Kürdistan Demokratik Partisi 'nin onayıyla Mustafa Barzani tarafından, Siyasi Büro kanadını altıncı kongreye katılıma ikna etmek amacıyla kurulan on iki kişilik müzakere heyetinin bir üyesi olmuştur, ancak Siyasi Büro kanadının katılmama konusundaki ısrarı nedeniyle heyet görevinde başarılı olamamıştır.

 1966 yılında Irak ordusu saflarına geri döndürülmüş ve Yarbay rütbesiyle göreve başlamıştır. 1970 yılının başında Kürdistan Öğretmenler Birliği'nin üçüncü kongresi yapılmadan önce Kürdistan Demokratik Partisi liderliği tarafından, Bağdat'ta yaşayan Kürt öğretmenler arasında kongre hazırlıkları için aday gösterilmiştir. 5 Ağustos 1970 tarihinde Erbil vilayetine bağlı Navpurdan köyündeki Kürdistan Öğretmenler Birliği'nin üçüncü kongresinin temsilcisi olmuştur. 2 Şubat 1972 tarihinde Erbil şehrindeki Kürdistan Öğretmenler Birliği'nin dördüncü kongresinin temsilcisi olmuştur. 1 Şubat 1974 tarihinde Süleymaniye şehrindeki Kürdistan Öğretmenler Birliği'nin beşinci kongresinin temsilcisi olmuştur. 1974 yılında hayatında dördüncü kez Peşmerge güçleri saflarına katılmıştır.

 

 

Eserleri: 

  1. Anılar.

  2. Kürt Tarihi ve Komşuları - Birinci Bölüm - 2003.

  3. Avesta - 1999.

  4. Kürdistan Coğrafyası - 1998. 

 

Kaynaklar: 

  1.  Sıddık Salih, Abdullah Sofi Kerimi Seraci, Kürdistan'ın Tek Cumhuriyetinde Bir Kayıp Asker, (Süleymaniye - Bedirhan Yayınevi - 2003M), s. 127, 132 - 133, 135, 139, 151.

  2. Ekremi Salihê Reşê, Şarê Silêmanî, cildi pêncem, (Silêmanî - Çapxaney Rehend - 2018z), r r 401 - 404, 461.

  3. Ebulhesen Teferşiyan, Qiyam Efseran Xorasan, (Tehran - Çap Reşdiye - 1367H.Ş), r 108.

  4. Be kûşe: Kambiz Rezm Ara û Kave Beyat, Xatirat û Esnad Sephed Haceli Rezm Ara, (Tehran - Neşr Perdis Daniş - Çapxaney Tilaye Afaq - 1393H.Ş), r 180.

  5. Bekir Ebdulkerim Hewêzî, Geştek be Komari Mehabada Bîreweryekanm le Rojhelati Kurdistan da 1944 - 1947, (Hewlêr - Dezgay Çap û Belawkirdinewey Aras - 2001z), r r 16, 30 - 31, 37 - 38, 51 - 52, 57, 137.

  6. Buwar Nûredîn, Kurd û Kurdistan Bîblîografiya û Pêrristiyan le Kitêbi Kurdîda, cildi yekem, Çapi dûyem, (Taran - Çapxaney Taran - 2016z), r r 140, 242.

  7. Buwar Nûredîn, Kurd û Kurdistan Bîblîografiya û Pêrristiyan le Kitêbi Kurdîda, cildi şeşem, (Taran - Çapxaney Taran - 2016z), r 67.

  8. Cemal Baban, Elam El Kurd, El Cüz' el Evvel, (Erbil - Dar Aras lil-tibae ven-neşr - 2012m), s s 145 - 146.

  9. Cemal Nebez, Bîreweryinamey ew Rojaney Carekî Dîy Nagerrinewe, (Silêmanî - Çapxaney Şivan - 2017z), r 52.

  10. Hebîb Mihemed Kerîm, Te'rîx El Hizb Ed-Dîmuqratî El Kurdistani - El-Iraq (fî Mehettat Re'îsiyye) 1946 - 1993, (Dihok - Metbe'et Xebat - 1998m), s 91.

  11. Hesen Letîf Ez-Zebîdî, Mewsu'et El-Ehzab El-Iraqiyye, (Beyrut - Mu'esseset El-Arif lil-metbûat - 2007m), s 505.

  12. Role be'emekekani şar Celal Emîn Beg, Govari Silêmanî, Şarewaniy Silêmanî, jimare 31, xulî dûyem, Silêmanî, Çapxane û Ofsêtî Şivan, Şubati 2003z, r 52.

  13. Zanyar Serdar Qirgeyî, Herçî bo Mela Mistefa Bikrêt Zor Kemter e lew karaney ke bo gelî Kurd jiyanî xoy bo terxan kird, Govari Gulan, Nawendî Roşenbîrî Gulan, jimare 469, Hewlêr, 29y Kanûnî Duyemî 2004z, r r 26 - 27.

  14. Ez-Ze'îm Er-Rukn El-İhtiyat Tevfîq Huseyn, Eş-Sevret El-Kurdiyye fî Îran, Cerîdet El-Cihad, El-Aded 61, Es-Senet El-Ûla, Bexdad, Metbe'et Es-Sebah, Es-Selasa', 9 Nîsan 1946m, s s 1, 4.

  15. Soran Mehwî, Efsere Kurdekâni xelkî Silêmanî, Govari Silêmanî, Şarewaniy Silêmanî, jimare 54, xulî dûyem, Silêmanî, Çapxaney Delêr, Kanûnî Duyemî 2005z, r 24.

  16. Ebdulxalid Sabir (Mamosta Xalid), Şeceretî Benamele Dêrînekani Silêmanî le nêwan salani 1784 - 1914, Çapi dûyem, (Beyrût - Çapxaney Grîn Glûrî - 2010z), r r 466, 479 , 500 - 501, 507.

  17. Ebdulhadî Rehman Qesab, Şehîd Xeyrulla Ebdulkerim Hendê Serenc û Rastî, Rojnamey Barzan Nîws, jimare 74, Hewlêr, Yekşeme, 6y Temûzî 2008z, r 14.

  18. Osman Elî, Dirasat fî El-Hereket El-Kurdiyye El-Muasire 1833 - 1946 Dirase Tarîxiyye ve Vesaiqiyye, (Erbil - Mekteb Et-Tefsîr - Metbe'et Eş-Seqafe - 2003m), s 702.

  19. Farûq Îbrahîm Şerîf, Ed-Dubat El-Kurd fî El-Ceyş El-Iraqî mundu te'sîs am 1921, El-Cüz' Es-Sanî, (Erbil - Metbe'et Fuzûlî - 2017m), s s 143 - 144.

  20. Feyisel Resûl Xoşnaw, Bayografyay Efseranî Kurd, beşî yekem, (Hewlêr - Çapxaney Rojhelat - 2018z), r 194.

  21. Qadir Emînî Qudsî, Mukriyan û Rûdawêkani le dewranî Sefewiyye bemlawe, (Seqiz - Nawendî Çap û Belawkirdinewey Gutar - 1395K.H), r r 189 - 190.

  22. Qaimet Esma' El-Barzaniyyîn El-Meşmûlîn bi-El-Afv El-Amm Eş-Şamil bi-El-Qerar 98/945, Cerîdet El-Veqai' El-Iraqiyye, Vezaret El-İrşad fî El-Iraq, El-Aded 165, Es-Senet El-Ûla, Bexdad, 6 Ayar 1959m, s 6.

  23. Kerîm Zend, Ceneral Barzani Nemer û Komari Kurdistan le Mehabad, Rojnamey Birayetî, Organî Partî Dîmukratî Kurdistan - Yekgirtû, jimare 1886, Hewlêr, Sêşeme, 1y Adarî 1994z, r 5.

  24. Kerîm Zend, Malawa Efsery Qareman Celal Emîn Beg Mehmud Beg, Govari Gulan, jimare 488, Hewlêr, 10y Huzeyranî 2004z, r 42.

  25. Kerîm Şareza, Pêşeway Nemrî Kurd Qazî Muhemed (1901 - 1947), Rojnamey Birayetî, Organî Partî Dîmukratî Kurdistan - Yekgirtû, jimare 1908, Hewlêr, Pêncşeme, 31y Adarî 1994z, r 2.

  26. Le Pîşangey Şara, Rojnamey Jîn, jimare 1351, salî 32, Silêmanî, Pêncşeme, 4y Temûzî 1957z, r 8.

  27. Letîf Qeredaxî, Çend laperyek le şikoy û Qaremanêtî Şehîdî Nemer Heme Qudsî, Rojnamey Birayetî, Organî Partî Dîmukratî Kurdistan, jimare 1673, Hewlêr, Şeme, 19y Huzeyranî 1993z, r r 3, 7.

  28. Muhemed Ebdulla Kake Sûr, Rolî Siyasî û Keltûrîy Efseranî Kurd le Bizavî Kurdayetîy Kurdistanî Başûrda (1921 - 1945), (Hewlêr - Senterî Birayetî - Çapxaney Wezarety Perwerde - 2000z), r 144.

  29. Mersûm Cûmhûrî Raqam 223, Cerîdet El-Veqai' El-Iraqiyye, Vezaret El-İrşad fî El-Iraq, El-Aded 153, Es-Senet El-Ûla, Bexdad, Metbe'et El-Hukûme, El-İsneyn, 13 Nîsan 1959m, s 10. 

  30. Mes'ûd El-Barzanî, El-Barzanî ve El-Hereket Et-Tehrîriyye El-Kurdiyye, El-Müc-eled El-Evvel, Et-Tab'et Es-Saniye, (Beyrut - Kawa lil-seqafe El-Kurdiyye - 1997m), s s 204, 244.

  31. Menûçehr Parsadost, Ma ve Iraq ez Gozeşte-î Dûr ta Emrûz, (Tehran - Şirketî Sehamiy İntîşar - Çapxaney Heyderî - 1385H.Ş), s 189.

  32. Mehdî Muhemed Qadir, Pêşhate Siyasîyekanî Kurdistanî Îraq 1945 - 1958, (Silêmanî - Senterî Lêkolînewey Stratîcîy Kurdistan - 2005z), r 350.

  33. Mîrza Mihemed Emîn Mengûrî, Beserehatî Siyasî Kurd le 1914we heta 1958, beşî dûyem, (Silêmanî - Beřêweberêtîy Giştîy Çap û Belawkirdinewe - Çapxaney Raz - 2001z), r r 38, 86, 40, 82.

  34. Nûrî Şawîs, Min Müzekkiratî, (Bêdûn Mekan - Menşûrat Hizb Eş-Şe'b Ed-Dîmuqratî El-Kurdistanî - 1985m), s 22.

  35. Hezar car Gerdintan Azad Bê, Govari Silêmanî, Şarewaniy Silêmanî, jimare 47, xulî dûyem, Silêmanî, Çapxaney Delêr, Huzeyranî 2004z, r 18.

  36. Hoşyar Nûrî Lek, Nawdarani Kurd le Dêrêkda, (Hewlêr - Çapxaney Çwarçira - 2010z), r 8.

  37. Uşyar Hemed Hacî, Yekêtî Mamostayanî Kurdistan Çend Layenêkî Mêjûy Serhel-dan û Têkoşan 1962 - 1998, (Hewlêr - Yekêtî Mamostayanî Kurdistan - Mektebî Sekretaryet - Çapxaney Wezarety Perwerde - 1998z), r r 41, 47, 59, 84, 97.