Biyografi

Hüseyin Muhammed Çiço, 1925 yılında Erbil ilinin Mergesor ilçesine bağlı Göretu nahiyesinin Kanyelenc köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmiş ve orada Zahira Kik Bay Bayna Zarova ile evlenmiş, 1957 doğumlu Selevat Hüseyin, 1953 doğumlu Halime Hüseyin ve 1955 doğumlu Aişe Hüseyin adlarında bir oğlu ve iki kızı olmuştur. Hüseyin Muhammed hem Kürtçe hem de Rusça dillerini bilmekteydi. 1983 yılının Temmuz ayının 31 gününde, Irak hükümeti tarafından gerçekleştirilen Barzaniler Enfal operasyonu sırasında Harir toplumunda kaybedilmiştir.

Mücadele Tarihi

1943 yılında İkinci Barzan Devrimi'nin saflarına katıldı. Ekim ayının 12 gününde Hirezok polis merkezinin ele geçirilmesine, Kasım ayının 10 gününde ise Mezni polis merkezinin ele geçirilmesine katıldı. İkinci Barzan Devrimi'nin savaşlarından birinde gözünü kaybetti. Ağustos ayının 19 günü 1945 yılında Irak askeri örfi mahkemesinin kararıyla tüm menkul ve gayrimenkul mallarına el konuldu.

Ekim ayının 11 günü 1945 yılında ve İkinci Barzan Devrimi'nin başarısızlığından sonra, birlikte Mustafa Barzani ve yoldaşlarıyla Doğu Kürdistan'a geçerler. Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, Mart ayının 31 günü 1946 yılında Barzan gücü bünyesinde cumhuriyeti savundu ve Sekiz cephesindeki savaşlara katıldı.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönmesinden sonra, Nisan ayının 19 günü 1947 yılında (Hıvarko ve Berazger ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan topraklarından Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.

Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani Mayıs ayının 6 günü 1947 yılında Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapar ve onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbest bırakır. Orada tüm yoldaşları yola devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı alırlar. Mayıs ayının 23 günü 1947 yılında General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıktı ve Kotur halkı savaşı ile Mako köprüsü savaşlarına katıldı. Büyük zorluk ve yorgunluktan sonra, Haziran ayının 18 günü 1947 yılında, İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri üzerinden Sovyetler tarafına geçti.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, Haziran ayının 19 günü 1947 yılında tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir toplumda kırk gün boyunca tutuldular. Bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular ve yiyecek, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayolah ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. Aralık ayının 10 günü 1947 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler. Aynı ayın 23 gününde kendilerine askeri kıyafetler verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim aldılar. Aynı zamanda, gün içinde dört saat boyunca bazı okuryazar yoldaşları tarafından onlara Kürtçe öğrenme dersleri verildi.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın Ağustos ayının 29 günü 1948 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık toplumuna taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.

Mart ayının 1949 ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar ve takımlar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (insanların hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri topraklar) dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında çalıştılar.

Büyük bir çabadan ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Stalin'in eline bir mektup ulaşır ve bu mektupta  Barzani yoldaşlarının yaşadığı sıkıntılardan bahseder. O da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komite kurulmasına karar verir ve komitenin kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması olur. Bu yüzden kendisi Kasım ayının 1951 ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gider.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 Devrimi'nden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, Şubat ayının 25 gününde 1959 yılında, üçüncü ve yedinci maddeler ve onuncu maddenin (A) fıkrası uyarınca ve 11 maddeye dayanarak, 1959 tarihli 19 sayılı değiştirilmiş yasaya istinaden, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girmişlerdir.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Kendisi Nisan ayının 16 günü 1959 yılında yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Güney Irak'tan Kürdistan'a geri dönmüştür. 

1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmıştır ve peşmergelik yapmıştır. 1975 yılında Eylül Devrimi'nin başarısızlığından sonra mülteci olarak İran Krallığı'na gitmiş ve 1977 yılında Kürdistan'a dönmüştür.

Kaynaklar:
  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi.
  2. Matin Dergisi Röportajı, Hevçeperê Barzaniyi Nemir Aziz Qazi Bîrhatnêt Xwe Digêrît, İkinci Bölüm, Matin Dergisi, Kürdistan Demokratik Partisi Birinci Şube - Yekgirtu, Sayı 48, Üçüncü Dönem, Duhok, Hawar Matbaası, Ocak 1996.
  3. Hamid Girdi, Puxteyê Mêjûname, Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  4. Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Irak'taki Siyasi ve Ekonomik Rolü, (Londra – Darülhikme - 2016).
  5. Rêkari Mızuiri, Jinên Ros û Ragwastın û Enfal û Komelkujî, Birinci Baskı, (Erbil – Minare Matbaası - 2010).
  6. Rêkarê Mızuiri, Serborê Trajediyên Barzaniyan, Birinci Baskı, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2013).
  7. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt Üç, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
  8. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Baskı, Cilt İki, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
  9. Ömer Faruki, Serdar Dana Zendegi va Mobarezat Marhum Mela Mustafa Barzani, İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
  10. Abdulrahman Mela Habib Ebubekir, 1931-1991 Arasında Barzan Aşireti, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
  11. Abdullah Gafur, Hewlêr Coğrafya Sözlüğü, (Hewlêr - Kürdistan Akademisi Yayınları - Haci Haşim Matbaası - 2015z).
  12. Ömer Hamza Salih, Barzanilere Yönelik Baas Rejimi Soykırımı ve Suçları 1975- 1991 Tanıklar ve Belgelerin Dilinden, Birinci Baskı, (Hewlêr - Rojhilat Matbaası - 2017z).
  13. Karwan Muhammed Mecid, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011z).
  14. Şehit Komutan Heso Mırxan Jajoki'nin Hatıraları, Barzanilerle Sovyetler Birliği'ne giden 62 gün, Birinci Baskı (Hewlêr - Roşinbiri Matbaası - 1997z).
  15. Leys Abdulmuhsin Cevad ez-Zubeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darur-Reşid Yayınları - 1979m).
  16. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931-1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998z).